វចនានុក្រមខ្មែរ

ទូញបូញ គុ., គុ.កិ.

[ទូញ-បូញ] tunhbounh

ដែលទូញទាល់តែមានមាត់បូញ :

ទូត

អ្នកដែលគេបញ្ជូន, ដែលគេប្រើទៅ; អ្នកនាំការ, នាំដំណឹងពីម្ខាងទៅម្ខាង។

ទូត ឧទានសព្ទ

[ទូត] tut

សូរលាន់ចេញពីអ្វីមួយដែលប៉ោង, ដែលខ្ទប់ មានកញ្ចែកប៉ាល់ ជាដើម។

ទូត នាម

[ទូត] tut

មន្ត្រីស័ក្ដិធំដែលរាជការចាត់ទៅជាតំណាង ដើម្បីនៅនិយាយការផ្ទាល់នឹងរដ្ឋបាលប្រទេសដទៃ។

ទូត ន., គុ.

[ទូត] tut

អ្នកដែលគេបញ្ជូន, ដែលគេប្រើទៅ; អ្នកនាំការ, នាំដំណឹងពីម្ខាងទៅម្ខាង។

ទូតក្រិយា នាម

[ទូ-ត័ក-ក្រិ-យ៉ា] tutkreyea

ក្រឹត្យឬច្បាប់, មុខក្រសួងរបស់ទូត។

ទូតី

ស្រីអ្នកនាំការ មេអណ្ដើក ស្រីដែលជាមេនៃពួកពេស្យា (ស្មើនឹងពាក្យសញ្ចារិកា)។

ទូតី នាម

[ទូ-តី] tutei≈

ស្រីអ្នកនាំការ មេអណ្ដើក ស្រីដែលជាមេនៃពួកពេស្យា (ស្មើនឹងពាក្យសញ្ចារិកា)។

ទូតៗ ឧទានសព្ទ

[ទូត-ទូត] tuttut≈

(ម.ព. ទូត១)។

ទូទាត់

ផាត់ទាត់កាត់កងឱ្យរួចលែងទាក់ទិនគ្នាទៅវិញទៅមក :

ទូទាត់ កិរិយាសព្ទ

[ទូ-ទាត់] tutort

ផាត់ទាត់កាត់កងឱ្យរួចលែងទាក់ទិនគ្នាទៅវិញទៅមក :

ទូទាំង គុណនាម

[ទូ-ទាំង] tuteaumng≈

ទាំងមូល, ទាំងស្រុង, ទាំងអស់ :

ទូទឹកកក

ឧបករណ៍អគ្គិសនីមួយប្រភេទសម្រាប់ធ្វើឱ្យគ្រឿងបរិភោគត្រជាក់ ហើយរក្សាទុកបានយូរ :

ទូទឹកកក នាម

[ទូ-ទឹក-កក] tutoekkka≈

ឧបករណ៍អគ្គិសនីមួយប្រភេទសម្រាប់ធ្វើឱ្យគ្រឿងបរិភោគត្រជាក់ ហើយរក្សាទុកបានយូរ :

ទូទឹម

ស្រទំ, អំពីសភាពអាកាសដែលងងឹតរកកល់នឹងធ្លាក់ភ្លៀង :

ទូទឹម គុណនាម

[ទូ-ទឹម] tutuem

ស្រទំ, អំពីសភាពអាកាសដែលងងឹតរកកល់នឹងធ្លាក់ភ្លៀង :

ទូទុក្ខ

ដែលមានទុក្ខទំនៅជានិច្ច មិនស្រាកស្រាន្ត, ដែលឱបក្រសោបសេចក្ដីព្រួយទុកឱ្យមាននៅជានិច្ច :

ទូទុក្ខ គុណនាម

[ទូ-ទុក] tutuk

ដែលមានទុក្ខទំនៅជានិច្ច មិនស្រាកស្រាន្ត, ដែលឱបក្រសោបសេចក្ដីព្រួយទុកឱ្យមាននៅជានិច្ច :

ទូទៅ

សកម្មភាព ឬដំណើរការនៃការបង្កើតគំនិតផ្សេងៗដោយផ្អែកលើព័ត៌មានតិចតួច :

ទូទៅ កិរិយាសព្ទ

[ទូ-ទៅ] tutov

ប្រព្រឹត្តទៅបានសព្វ, មិនចំពោះតែមួយៗ, ផ្សាយសព្វទៅ។

ទូទៅ នាម

[ទូ-ទៅ-កាំ] tutov

សកម្មភាព ឬដំណើរការនៃការបង្កើតគំនិតផ្សេងៗដោយផ្អែកលើព័ត៌មានតិចតួច :

ទូទ័រ កិ., គុ.កិ.

[ទូ-ទ័រ] tutoar

ឮសូរខ្ទ័រទូទៅ, ឮសាយសុស :

ទូន្មាន កិរិយាសព្ទ

[ទូន-មាន] tunmean≈

ដាស់តឿន ប្រៀនប្រដៅ អប់រំ។

ទូន្មានកថា

ឧបទេសអក្សរសិល្ប៍មួយប្រភេទ ដែលកវី អ្នកនិពន្ធតាក់តែងជាអត្ថបទ (ភាគច្រើនជាពាក្យកាព្យ) សម្រាប់អប់រំណែនាំជនានុជន កុលបុត្រ កុលធីតា ឱ្យដើរក្នុងផ្លូវល្អ មានសីលធម៌ គុណធម៌ ក្នុងជីវភាពរស់នៅ :

ទូន្មានកថា នាម

[ទូន-មាន-កៈ-ថា] tunmeankaktha≈

ឧបទេសអក្សរសិល្ប៍មួយប្រភេទ ដែលកវី អ្នកនិពន្ធតាក់តែងជាអត្ថបទ (ភាគច្រើនជាពាក្យកាព្យ) សម្រាប់អប់រំណែនាំជនានុជន កុលបុត្រ កុលធីតា ឱ្យដើរក្នុងផ្លូវល្អ មានសីលធម៌ គុណធម៌ ក្នុងជីវភាពរស់នៅ :

ទូរ

ធៀបគ្នា, សាកគ្នា, ផ្ទឹមគ្នា ដើម្បីឱ្យឃើញណាប្រសើរជាង :

ទូរ កិរិយាសព្ទ

[ទូ] tu

ធៀបគ្នា, សាកគ្នា, ផ្ទឹមគ្នា ដើម្បីឱ្យឃើញណាប្រសើរជាង :

ដំណើរទៅនិងដំណើរមកក្នុងទីឆ្ងាយ, ផ្លូវទាក់ទងទៅវិញទៅមកឆ្ងាយ។ សព្វថ្ងៃពាក្យនេះប្រើសំដៅយកដំណើរទាក់ទង ឬប្រស្រ័យរកគ្នាដោយទូរស័ព្ទ ទាំងប្រើជាឈ្មោះក្រសួងមួយទទួលបន្ទុកខាងទូរលេខ ទូរស័ព្ទផង រួមជាមួយក្រសួងប្រៃសណីយ៍ :

ទូរគមនាគមន៍ នាម

[ទូ-រៈ-គៈ-មៈ-នា-គំ] turkomoneakomon

ដំណើរទៅនិងដំណើរមកក្នុងទីឆ្ងាយ, ផ្លូវទាក់ទងទៅវិញទៅមកឆ្ងាយ។ សព្វថ្ងៃពាក្យនេះប្រើសំដៅយកដំណើរទាក់ទង ឬប្រស្រ័យរកគ្នាដោយទូរស័ព្ទ ទាំងប្រើជាឈ្មោះក្រសួងមួយទទួលបន្ទុកខាងទូរលេខ ទូរស័ព្ទផង រួមជាមួយក្រសួងប្រៃសណីយ៍ :

ទូរដ្ឋាន

ទីឆ្ងាយ, កន្លែងដែលនៅឆ្ងាយ :

ទូរដ្ឋាន នាម

[ទូ-រ៉ាត់-ឋាន] turdthan

ទីឆ្ងាយ, កន្លែងដែលនៅឆ្ងាយ :

ទូរទស្សន៍

ឈ្មោះគ្រឿងប្រដាប់វិទ្យាសាស្ត្រមួយយ៉ាង សម្រាប់បញ្ចាំងបញ្ជូនរូបភាពនិងសូរសព្ទទៅក្នុងទីឆ្ងាយបាន។

ទូរទស្សន៍ នាម ១)

[ទូ-រៈ-ទស់] tutous

ការមើលឃើញបានក្នុងទីឆ្ងាយឬពីចម្ងាយ។

ទូរទស្សន៍ នាម ២)

[ទូ-រៈ-ទស់] tutous

ឈ្មោះគ្រឿងប្រដាប់វិទ្យាសាស្ត្រមួយយ៉ាង សម្រាប់បញ្ចាំងបញ្ជូនរូបភាពនិងសូរសព្ទទៅក្នុងទីឆ្ងាយបាន។

ទូរន់

(ម.ព. ទុរន់)។

ទូរន់ គុណនាម

[ទូ-រន់] turon

(ម.ព. ទុរន់)។

ទូរន្ធ

ងងឹតឆ្ងាយ, ដែលមើលមិនឃើញនៅទីឆ្ងាយ។

ទូរន្ធ គុណនាម

[ទូ-រន់] turno≈

ងងឹតឆ្ងាយ, ដែលមើលមិនឃើញនៅទីឆ្ងាយ។

ទូរន្ធភាព

ភាពងងឹតឆ្ងាយ, ភាពមើលមិនឃើញក្នុងទីឆ្ងាយ។

ទូរន្ធភាព នាម

[ទូ-រន់-ធៈ-ភាប] turnotheakpheab≈

ភាពងងឹតឆ្ងាយ, ភាពមើលមិនឃើញក្នុងទីឆ្ងាយ។

ទូរផ្សាយ

(ប.ព.) ការផ្សាយសំឡេង រូបភាព ឯកសារ ឬសារគ្រប់ប្រភេទតាមវិទ្យុ ទូរទស្សន៍ ជាដើម។

ទូរផ្សាយ នាម

[ទូ-រៈ-ផ្សាយ] tureakphsay≈

(ប.ព.) ការផ្សាយសំឡេង រូបភាព ឯកសារ ឬសារគ្រប់ប្រភេទតាមវិទ្យុ ទូរទស្សន៍ ជាដើម។

ទូរពល

(ម.ព. ទុព៌ល)។

ទូរពល នាម

[ទូ-រៈ-ពល់] tureakplo≈

(ម.ព. ទុព៌ល)។

ទូរពុម្ព

ម៉ាស៊ីនសម្រាប់ផ្ញើតេឡិចនិងសម្រាប់បោះពុម្ពសារដែលគេបានទទួលមកវិញ។

ទូរពុម្ព នាម

[ទូ-រៈ-ពុំ] tureakpuum≈

ម៉ាស៊ីនសម្រាប់ផ្ញើតេឡិចនិងសម្រាប់បោះពុម្ពសារដែលគេបានទទួលមកវិញ។

ទូរយាន

កន្ត្រកខ្សែកាប; មធ្យោបាយធ្វើដំណើរដែលប្រើខ្សែកាប។

ទូរយាន នាម

[ទូ-រៈ-យាន] tureakyean≈

កន្ត្រកខ្សែកាប; មធ្យោបាយធ្វើដំណើរដែលប្រើខ្សែកាប។

ទូរយានិក

អ្នកបញ្ជាយានដែលដំណើរការដោយប្រើខ្សែកាប។

ទូរយានិក នាម

[ទូ-រៈ-យា-និក] tureakyeanik≈

អ្នកបញ្ជាយានដែលដំណើរការដោយប្រើខ្សែកាប។

ទូរលិខ

វិធីបញ្ជូនសារពីចម្ងាយ ដោយប្រើប្រាស់អេឡិចត្រូនិក។

ទូរលិខ នាម

[ទូ-រៈ-លិក] tureaklik≈

វិធីបញ្ជូនសារពីចម្ងាយ ដោយប្រើប្រាស់អេឡិចត្រូនិក។

ទូរលិខសាស្ត្រ

ក្បួនបញ្ជូនសារពីចម្ងាយ តាមអេឡិចត្រូនិក។

ទូរលិខសាស្ត្រ នាម

[ទូ-រៈ-លិ-ខៈ-សាស] tureaklikhaksas≈

ក្បួនបញ្ជូនសារពីចម្ងាយ តាមអេឡិចត្រូនិក។

ទូរលេខ

សរសេរពីចម្ងាយ គឺពាក្យឬដំណឹងដែលគេបញ្ជូនទៅកាន់ទីឆ្ងាយបាន ដោយសារគ្រឿងប្រដាប់សម្រាប់បញ្ជូនមួយយ៉ាង :

ទូរលេខ នាម

[ទូ-រៈ-ឡេក] turolekh

សរសេរពីចម្ងាយ គឺពាក្យឬដំណឹងដែលគេបញ្ជូនទៅកាន់ទីឆ្ងាយបាន ដោយសារគ្រឿងប្រដាប់សម្រាប់បញ្ជូនមួយយ៉ាង :

ទូរវេទន៍

ការដឹងពីចិត្តគំនិត ឬអារម្មណ៍របស់នរណាម្នាក់ ដោយមិនចាំបាច់ប្រើផ្លូវញាណ ឬទំនាក់ទំនងរាងកាយ។

ទូរវេទន៍ នាម

[ទូ-រៈ-វេត] tureakvet≈

ការដឹងពីចិត្តគំនិត ឬអារម្មណ៍របស់នរណាម្នាក់ ដោយមិនចាំបាច់ប្រើផ្លូវញាណ ឬទំនាក់ទំនងរាងកាយ។

ទូរសព្ទ

(ម.ព. ទូរសព្ទចល័ត)។

ទូរសព្ទ នាម

[ទូ-រៈ-សាប់] tureaksab≈

ប្រដាប់សម្រាប់និយាយបញ្ចូនសំឡេង ឆ្លើយឆ្លងទៅកាន់ទីឆ្ងាយបាន :

ទូរសព្ទ នាម

[ទូ-រៈ-សាប់-ចៈ-ឡាត់] tureaksabchaklat≈

ទូរសព្ទដែលគេអាចយកតាមខ្លួនបាន។

ទូរសព្ទ នាម

[ទូ-រៈ-សាប់-ឆ្លាត] tureaksabchhleat≈

ទូរសព្ទដែលគេអាចយកតាមខ្លួនបាននិងមានមុខងារកុំព្យូទ័រ។

ទូរសព្ទ នាម

[ទូ-រៈ-ស័ប-ដៃ] tureaksbadai≈

(ម.ព. ទូរសព្ទចល័ត)។

ទូរសារ

រូបភាពឯកសារដែលបង្កើតឡើងដោយការស្គែនអេឡិចត្រូនិកហើយបញ្ជូនជាទិន្នន័យតាមរយៈបណ្តាញទូរគមនាគមន៍។

ទូរសារ នាម

[ទូ-រ-សា] turosa≈

រូបភាពឯកសារដែលបង្កើតឡើងដោយការស្គែនអេឡិចត្រូនិកហើយបញ្ជូនជាទិន្នន័យតាមរយៈបណ្តាញទូរគមនាគមន៍។

ទូល កិរិយាសព្ទ

[ទូល] tul

នាំអ្វីៗ យកទៅមកដោយដាក់លើក្បាល :

ទូល កិរិយាសព្ទ

[ទូល] tul

ប្រាប់, ឱ្យដំណឹង (រ.ស.) ; ច្រើនប្រើថា ក្រាបទូល, ក្រាបបង្គំទូល។ មានសេចក្ដីថាក្រាបបង្គំ ហើយទូលក្រោមព្រះបាទា :

ទូល កិរិយាសព្ទ

[ក្រាប-ទូល] tul

ទូល ប្រាប់ ជម្រាប (ទៅព្រះឬរាជវង្ស) :

ទូល ឧទានសព្ទ

[ក្រាប-ទូល] tul

ព្រះករុណាថ្លៃវិសេស! ពាក្យសម្រាប់រាស្ត្រនិងមន្ត្រីតបទៅព្រះរាជា មានន័យថា បាទឬចា៎ះ :

ទូល កិរិយាសព្ទ

[ក្រាប-បង់-គំ-ទូល-ថ្វាយ] tul

(ម.ព. ក្រាបទូល)។

ទូលព្រះបង្គំ

ជាពាក្យគោរពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ក្រៃលែងជាង ទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំ ទៅទៀត។ (ព.បុ.) បុរសថា ខ្ញុំព្រះអង្គ, ខ្ញុំព្រះអង្គក្រោមព្រះតេជះ ឬ ខ្ញុំព្រះអង្គក្រោមល្អងធូលីព្រះបាទ។

ទូលព្រះបង្គំ សព្វនាម

[ទូល-ព្រះ-បង់-គំ] tulpreahbangkum

(ជាឧត្តមបុរិសៈ) ខ្ញុំ, ខ្លួនខ្ញុំ។ ពាក្យប្រើក្នុងរាជសព្ទ សម្រាប់បុរសហៅខ្លួនឯង និយាយក្រាបទូលចំពោះព្រះមហាក្សត្រិយ៍ ឬចំពោះក្សត្រិយ៍ទាំងពួង។

ទូលព្រះបង្គំ សព្វនាម

[ខ្ញុំ-ព្រះ-អង់] tulpreahbangkum

ស្ត្រីថា ខ្ញុំម្ចាស់, ខ្ញុំម្ចាស់ក្រោមព្រះតេជះ ឬ ក្រោមល្អងធូលីព្រះបាទ។

ទូលព្រះបង្គំ សព្វនាម

[ខ្ញុំ-ព្រះ-អង់-ក្រោម-ល្អង-ធូ-លី-ព្រះ-បាត] tulpreahbangkum

(ម.ព. ខ្ញុំព្រះអង្គ)។

ទូលព្រះបង្គំ សព្វនាម

[ទូល-ព្រះ-បង់-គំ-ជា-ខ្ញុំ] tulpreahbangkum

ជាពាក្យគោរពខ្ពង់ខ្ពស់ជាង ទូលព្រះបង្គំ។

ទូលព្រះបង្គំ សព្វនាម

[ទូល-ព្រះ-បង់-គំ-ជា-ខ្ញុំ-ក្រោម-ល្អង-ធូ-លី-ព្រះ-បាត] tulpreahbangkum

ជាពាក្យគោរពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ក្រៃលែងជាង ទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំ ទៅទៀត។ (ព.បុ.) បុរសថា ខ្ញុំព្រះអង្គ, ខ្ញុំព្រះអង្គក្រោមព្រះតេជះ ឬ ខ្ញុំព្រះអង្គក្រោមល្អងធូលីព្រះបាទ។

ទូលាយ

ដែលមិនកំណាញ់ :

ទូលាយ គុណនាម ១)

[ទូ-លាយ] tuleay

ទីទៃពីចង្អៀត គឺរលុង, ឥតទើសទាល់ :

ទូលាយ គុណនាម ២)

[ទូ-លាយ] tuleay

ដែលមិនកំណាញ់ :

ទូលំ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យទូលាយ :

ទូលំ បុព្វបទ

[ទូ-លំ] tulum

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យទូលាយ :

ទួ

ទាំងអស់, ទាំងពួង, ទាំងស្រុង, ទាំងមូល, សព្វគ្រប់, ទូទៅ, ពាក្យនេះមិនដែលប្រើដាច់តែឯង ច្រើនប្រើភ្ជាប់ជាមួយពាក្យ ទៅ :

ទួ គុ.កិ., គុ.

[ទួ] tuo≈

ទាំងអស់, ទាំងពួង, ទាំងស្រុង, ទាំងមូល, សព្វគ្រប់, ទូទៅ, ពាក្យនេះមិនដែលប្រើដាច់តែឯង ច្រើនប្រើភ្ជាប់ជាមួយពាក្យ ទៅ :

ទួង

(ម.ព. ទូង{¥¥}១{££})។

ទួង កិរិយាសព្ទ

[ទួង] tuong

(ម.ព. ទូង១)។

ទួញ

យំសោកស្រណោះដោយស្ដាយ។

ទួញ កិរិយាសព្ទ

[ទួញ] tuonh

យំសោកស្រណោះដោយស្ដាយ។

ទួត

ញាតិជាន់ទី ៣តាមជួរខ្សែផ្ទាល់ :

ទួត នាម

[ទួត] tuot

ញាតិជាន់ទី ៣តាមជួរខ្សែផ្ទាល់ :

ទួទៅ

(ម.ព. ទូទៅ)។

ទួទៅ កិរិយាសព្ទ

[ទួ-ទៅ] tuotov

(ម.ព. ទូទៅ)។

ទួទ័រ

(ម.ព. ទូទ័រ)។

ទួទ័រ គុ.កិ., កិ.

[ទួ-ទ័រ] tuotoar

(ម.ព. ទូទ័រ)។

ទូញបូញ គុ., គុ.កិ.

ទូត ឧទានសព្ទ

ទូត នាម

ទូត ន., គុ.

ទូតក្រិយា នាម

ទូតានុទូត នាម

ទូតី នាម

ទូតៗ ឧទានសព្ទ

ទូទាត់ កិរិយាសព្ទ

ទូទាំង គុណនាម

ទូទឹកកក នាម

ទូទឹម គុណនាម

ទូទុក្ខ គុណនាម

ទូទៅ កិរិយាសព្ទ

ទូទៅ នាម

ទូទ័រ កិ., គុ.កិ.

ទូន្មាន កិរិយាសព្ទ

ទូន្មានកថា នាម

ទូរ កិរិយាសព្ទ

ទូរគមនាគមន៍ នាម

ទូរដ្ឋាន នាម

ទូរទស្សន៍ នាម ១)

ទូរទស្សន៍ នាម ២)

ទូរន់ គុណនាម

ទូរន្ធ គុណនាម

ទូរន្ធភាព នាម

ទូរផ្សាយ នាម

ទូរពល នាម

ទូរពុម្ព នាម

ទូរយាន នាម

ទូរយានិក នាម

ទូរលិខ នាម

ទូរលិខសាស្ត្រ នាម

ទូរលេខ នាម

ទូរវេទន៍ នាម

ទូរសព្ទ នាម

ទូរសព្ទ នាម

ទូរសព្ទ នាម

ទូរសព្ទ នាម

ទូរសារ នាម

ទូល កិរិយាសព្ទ

ទូល កិរិយាសព្ទ

ទូល កិរិយាសព្ទ

ទូល ឧទានសព្ទ

ទូល កិរិយាសព្ទ

ទូលព្រះបង្គំ សព្វនាម

ទូលព្រះបង្គំ សព្វនាម

ទូលព្រះបង្គំ សព្វនាម

ទូលព្រះបង្គំ សព្វនាម

ទូលព្រះបង្គំ សព្វនាម

ទូលាយ គុណនាម ១)

ទូលាយ គុណនាម ២)

ទូលំ បុព្វបទ

ទួ គុ.កិ., គុ.

ទួង កិរិយាសព្ទ

ទួញ កិរិយាសព្ទ

ទួត នាម

ទួទៅ កិរិយាសព្ទ

ទួទ័រ គុ.កិ., កិ.