ស្លឹករឹត
English ចូល បង្កើតគណនី

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ទុព្វលភាព នាម ១)

[ទុប-ពៈ-លៈ-ភាប] ឬ [ទុប-ពល់-លៈ-ភាប] tupvlopheap

ភាពទុព្វល ឬ ភាពទុព៌ល គឺភាពនៃបុគ្គលមានកម្លាំងខ្សោយ, ភាពជាអ្នកថយកម្លាំង, ការទ្រមថយកម្លាំង, ដុនដាប :

ទុព្វលភាព នាម ២)

[ទុប-ពៈ-លៈ-ភាប] ឬ [ទុប-ពល់-លៈ-ភាប] tupvlopheap

ដែលចាស់គ្រាំគ្រាដាច់ដាច (សំពត់) :

ទុព្វលភាព នាម ៣)

[ទុប-ពៈ-លៈ-ភាប] ឬ [ទុប-ពល់-លៈ-ភាប] tupvlopheap

ដែលទ្រុឌទ្រោមខ្លាំង :

ទុព្វលភាព គុណនាម a

[ទុប-ពៈ-លៈ-ភាប] ឬ [ទុប-ពល់-លៈ-ភាប] tupvlopheap

តាមទម្លាប់មកច្រើនប្រើជា គុ. :

ទុព្វិជ្ជា

វិជ្ជាអាក្រក់ គឺវិជ្ជាដែលញ៉ាំងអ្នកចេះឱ្យហិនហោច, ឱ្យវិនាស ទាំងឱ្យមានវិប្បដិស្សារៈនឹកតូចចិត្តស្ដាយក្រោយផងទៀត, ជាវិជ្ជារាប់បញ្ចូលក្នុងអកុសលកម្ម ពុំគួរមនុស្សត្រូវការរៀនឡើយ (ព.កា.) :

ទុព្វិជ្ជា នាម

[ទុប-ពិច-ជា] tupvichchea

វិជ្ជាអាក្រក់ គឺវិជ្ជាដែលញ៉ាំងអ្នកចេះឱ្យហិនហោច, ឱ្យវិនាស ទាំងឱ្យមានវិប្បដិស្សារៈនឹកតូចចិត្តស្ដាយក្រោយផងទៀត, ជាវិជ្ជារាប់បញ្ចូលក្នុងអកុសលកម្ម ពុំគួរមនុស្សត្រូវការរៀនឡើយ (ព.កា.) :

ទុយមមុយ គុណនាម

[ទុយ-ម-មុយ] tuymomuy≈

(ម.ព. ទុយមុយ)។

ទុយមុយ

ដែលមុយៗ យឺតៗ ភ្លឹះៗ មិនសូវនិយាយស្ដី :

ទុយមុយ គុណនាម

[ទុយ-មុយ] tuymuy

ដែលមុយៗ យឺតៗ ភ្លឹះៗ មិនសូវនិយាយស្ដី :

ទុយម័រ នាម

[ទុយ-ម័រ] tuymro≈

(ម.ព. ដុំពក)។

ទុយយោ

បំពង់មូលវែងធ្វើពីលោហធាតុឬប្លាស្ទិក មានប្រហោងខាងក្នុងសម្រាប់បឺតឬបង្ហូរវត្ថុរាវនានា :

ទុយយោ នាម

[ទុយ-យោ] tuyyo≈

បំពង់មូលវែងធ្វើពីលោហធាតុឬប្លាស្ទិក មានប្រហោងខាងក្នុងសម្រាប់បឺតឬបង្ហូរវត្ថុរាវនានា :

ទុយ៌ស នាម a

[ទុ-រ្យស់] ឬ [ទុ-រៈ-យស់] tuyrs

ដំណើរខូចយស, ថ្លោះធ្លាក់យស។

ទុយ៌ស គុណនាម b

[ទុ-រ្យស់] ឬ [ទុ-រៈ-យស់] tuyrs

ប្រើដូចជា គុ. ក៏បាន :

ទុរគត គុណនាម

[ទុ-រៈ-គត់] turokot

(ម.ព. ទុគ្គត)។

ទុរគម គុណនាម

[ទុ-រៈ-គំ] turokom

(ម.ព. ទុគ៌ម)។

ទុរជន នាម

[ទុ-រៈ-ជន់] turochon

(ម.ព. ទុជ៌ន)។

ទុរន់

ដែលគ្រាំគ្រា, ដុនដាប, ត្រដាបត្រដួស :

ទុរន់ គុណនាម

[ទុ-រន់] turon

ដែលគ្រាំគ្រា, ដុនដាប, ត្រដាបត្រដួស :

ទុរពល គុ., ន.

[ទុ-រៈ-ពល់] turopol

(ម.ព. ទុព៌ល) :

ទុរយស គុ., ន.

[ទុ-រៈ-យស់] turoyos

(ម.ព. ទុយ៌ស)។

ទុរា

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ទុរន់ :

ទុរា បុព្វបទ

[ទុ-រា] turea

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ទុរន់ :

ទុរាគមន៍

ការមកដល់មិនស្រួល, ដំណើរមកដល់ប្រកបដោយទុក្ខលំបាក។

ទុរាគមន៍ នាម

[ទុ-រា-គំ] tureakom

ការមកដល់មិនស្រួល, ដំណើរមកដល់ប្រកបដោយទុក្ខលំបាក។

ទុរាចារ នាម a

[ទុ-រា-ចា] tureachar

ដំណើរប្រព្រឹត្តអាក្រក់, មារយាទអាក្រក់, សណ្ដាប់ធ្នាប់អាក្រក់, ទំនៀមទម្លាប់អាក្រក់។

ទុរាចារ គុណនាម b

[ទុ-រា-ចា] tureachar

ប្រើដូចជា គុ. ក៏បាន :

ទុរាហារូបត្ថម្ភ

អាការៈកើតឡើងចំពោះមនុស្សឬសត្វនៅពេលទទួលទានអាហារមិនត្រឹមត្រូវតាមនិយាមនៃតម្រូវការ :

ទុរាហារូបត្ថម្ភ នាម

[ទុ-រ៉ា-ហា-រូ-ប៉័ត-ថ័ម] turaharubtathmo≈

អាការៈកើតឡើងចំពោះមនុស្សឬសត្វនៅពេលទទួលទានអាហារមិនត្រឹមត្រូវតាមនិយាមនៃតម្រូវការ :

ទុរេន

ឈ្មោះស្វាយមួយប្រភេទ ផ្លែមានក្លិននិងឱជារសស្រដៀងនិងទុរេន :

ទុរេន នាម ១)

[ទុ-រេន] turen

ឈ្មោះឈើដំណាំមួយប្រភេទ ផ្លែមានឱជារសផ្អែម, សម្រាប់ប្រើជាបង្អែមមានតម្លៃ, សំបកផ្លែមានបន្លារឹង; ក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ ដាំកើតត្រង់ទីតំបន់ខ្លះដោយអន្លើ។

ទុរេន នាម ២)

[ទុ-រេន] turen

ឈ្មោះស្វាយមួយប្រភេទ ផ្លែមានក្លិននិងឱជារសស្រដៀងនិងទុរេន :

ទុរ្ភិក្ស នាម

[ទុ-រ្ភិក] ឬ [ទុ-រៈ-ភិក] touphik

ដំណើរក្របាយ, ដំណើរអត់បាយឬអត់ឃ្លាន :

ទុល

ពោះត្រីប្រាឬត្រីទីពោ :

ទុល កិរិយាសព្ទ

[ទុល] tul

ប៉ោងឡើង, ដោរកំពុងឡើង, ទូញហើបឡើង :

ទុល នាម

[ទុល] tul

ពោះត្រីប្រាឬត្រីទីពោ :

ទុលហ៊ែបៗ គុ., គុ.កិ.

[ទុល-ហ៊ែប-ទុល-ហ៊ែប] tulhaeb

ដែលទុលៗហើបៗ (និយាយចំពោះតែមុខវិការគឺការកម្រើកមាត់) :

ទុលហ៊ែបៗ នាម

[ទុល-លៈ-ភៈ-ជន់] tulhaeb

ជន (មនុស្ស) ដែលគេកម្ររកបាន គឺមនុស្សដែលមានគុណវិសេសជាអស្ចារ្យ។

ទុលហ៊ែបៗ នាម

[ទុល-លៈ-ភៈ-ទ្រ័ប] tulhaeb

ទ្រព្យដែលរកបានដោយកម្រ។

ទុលហ៊ែបៗ នាម

[ទុល-លៈ-ភៈ-មៈ-នុស] tulhaeb

(ម.ព. ទុល្លភជន)។

ទុលហ៊ែបៗ នាម

[ទុល-លៈ-ភៈ-លាប] tulhaeb

លាភដែលបានដោយកម្រ។

ទុលហ៊ែបៗ នាម

[ទុល-លៈ-ភៈ-វ័ត-ថុ] tulhaeb

វត្ថុដែលរកបានដោយកម្រ ឬវត្ថុដែលក្ររកបាន។

ទុលហ៊ែបៗ នាម

[ទុល-លៈ-ភៈ-សុក] tulhaeb

សុខដែលកម្របាន គឺសុខដ៏វិសេស។

ទុល្លភៈ

ដែលកម្របាន, កម្ររកបាន, ក្រប្រទះ។ ពាក្យនេះច្រើនមានតែក្នុងសាស្ត្រាទេសន៍ប្រែរយបុរាណ, ប្រើផ្សំជាមួយនឹងសព្ទឯទៀតជាបទសមាស ដូចជា ទុល្លភជន; ទុល្លភទ្រព្យ, ទុល្លភមនុស្ស, ទុល្លភលាភ, ទុល្លភវត្ថុ, ទុល្លភសុខ ជាដើម។

ទុល្លភៈ គុណនាម

[ទុល-លៈ-ភៈ] tullopheak

ដែលកម្របាន, កម្ររកបាន, ក្រប្រទះ។ ពាក្យនេះច្រើនមានតែក្នុងសាស្ត្រាទេសន៍ប្រែរយបុរាណ, ប្រើផ្សំជាមួយនឹងសព្ទឯទៀតជាបទសមាស ដូចជា ទុល្លភជន; ទុល្លភទ្រព្យ, ទុល្លភមនុស្ស, ទុល្លភលាភ, ទុល្លភវត្ថុ, ទុល្លភសុខ ជាដើម។

ទុល្លភ—

(ម.ព. ទុល្លភ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ទុល្លភ— គុណនាម

[ទុល-លៈ-ភៈ—] tulleakpheak—≈

(ម.ព. ទុល្លភ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ទុសុបិន

ការយល់សប្ដិអាក្រក់ និមិត្តអាក្រក់។

ទុសុបិន នាម

[ទុ-សុ-បិន] tusoben≈

ការយល់សប្ដិអាក្រក់ និមិត្តអាក្រក់។

ទុស្សកុដិ

ខ្ទម ឬ ជំរំសំពត់, ជំរំដែលគេយកសំពត់មកពាសប្រក់ធ្វើជាដំបូល សម្រាប់សំចតនៅជាបណ្ដោះអាសន្ន :

ទុស្សកុដិ នាម

[ទុស-សៈ-កុត] tusskode

ខ្ទម ឬ ជំរំសំពត់, ជំរំដែលគេយកសំពត់មកពាសប្រក់ធ្វើជាដំបូល សម្រាប់សំចតនៅជាបណ្ដោះអាសន្ន :

ទុំ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ចាស់ :

ទុំ គុណនាម a

[ទុំ] tuum

ទីទៃពីខ្ចីពីចាស់ គឺដែលដល់កំណត់ជិតជ្រុះពីមែក, ពីទង :

ទុំ គុណនាម b

[ទុំ] tuum

ពាក្យប្រើផ្សំជាមួយនឹងរោគដែលដល់កំណត់នឹងបែកនឹងធ្លាយ ឬរោគដែលកើតយូរទាំងជ្រុលណាស់ហើយ ក៏ហៅ ទុំ ដែរ :

ទុំ បុព្វបទ c

[ទុំ] tuum

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ចាស់ :

ទុំជោរ គុណនាម

[ទុំ-ជោ] tuumcho≈

ដែលដល់កម្រិត ។

ទុំទេស នាម

[ទុំ-ទេស] tuumtes

(ម.ព. ក្ទម្ពទេស)។

ទុំហូ

(ត្បូងសាមញ្ញ) ពាក្យខ្មែរហៅ កបិត។

ទុំហូ នាម

[ទុំ-ហ៊ូ] tuumhou

គ្រឿងអលង្ការស្ត្រីមួយប្រភេទ មានទងមានក្រចាប់ដាំត្បូង សម្រាប់ពាក់ត្រចៀកមួយម្ខាង :

ទុំហូ នាម

[ទុំ-ហ៊ូ-ដាំ-ត្បូង-រយ] tuumhou

(ត្បូងសាមញ្ញ) ពាក្យខ្មែរហៅ កបិត។

ទូ

(ម.ព. ផាយោង)។

ទូ នាម

[ទូ] tu

ចំនួនវត្ថុដែលដាក់ជាក្រយាតំណាំង ក្នុងល្បែងភ្នាល់នីមួយៗ :

ទូ នាម

[ទូ] tu

ប្រដាប់ធ្វើដោយឈើឬដែក មានសណ្ឋានជាហឹប មានទ្វារមានជើង សម្រាប់ដាក់វត្ថុទាំងពួង :

ទូ នាម

[ទូ] tu

(ម.ព. ផាយោង)។

ទូក

តួរបស់រទេះ, ផ្នែកខាងមុខនៃតួទោចក្រយាន ជាដើម :

ទូក នាម

[ទូក] tuk

យានជំនិះសម្រាប់ឆ្លងទឹក; ទូកមានច្រើនប្រភេទ មានទូកកំរោល, ទូកផ្កាចា, ទូក-ង ជាដើម :

ទូក នាម

[ទូក] tuk

គ្រឿងលេងមួយប្រភេទ ដែលយកឫស្សីមកបិតសំប៉ែត ជមក្បាលឱ្យងឡើង សម្រាប់រុញប្រណាំងគ្នា។

ទូក នាម

[ទូក] tuk

កូនចត្រង្គមួយប្រភេទរាងមូល ដែលនៅខាងដើមបំផុត និងខាងចុងបំផុតនៃជួរ។

ទូក នាម

[ទូក] tuk

តួរបស់រទេះ, ផ្នែកខាងមុខនៃតួទោចក្រយាន ជាដើម :

ទូក្លាសេ

ឧបករណ៍អគ្គិសនីមួយប្រភេទសម្រាប់ធ្វើឱ្យគ្រឿងបរិភោគកករឹងដើម្បីរក្សាទុកបានយូរ :

ទូក្លាសេ នាម

[ទូ-ក្លា-សេ] tuklease≈

ឧបករណ៍អគ្គិសនីមួយប្រភេទសម្រាប់ធ្វើឱ្យគ្រឿងបរិភោគកករឹងដើម្បីរក្សាទុកបានយូរ :

ទូង

សូរស្គរធំដែលពាសស្បែករឹតធូរជាងស្គរធំដែលឮសូរទីងៗ ឬសូរអ្វីមួយដែលឮដូចស្គរទូង។

ទូង កិរិយាសព្ទ ១)

[ទូង] tung

វាយ, សំពង :

ទូង កិរិយាសព្ទ ២)

[ទូង] tung

វាយ, សំពង ឱ្យឮសូរទូង ឬឱ្យឮទូងៗ ច្រើនដង :

ទូង នាម

[ទូង] tung

ឈ្មោះស្គរធំដែលឮសូរទូងៗ ជាគូគ្នានឹងស្គរទីង :

ទូង ឧទានសព្ទ

[ទូង] tung

សូរស្គរធំដែលពាសស្បែករឹតធូរជាងស្គរធំដែលឮសូរទីងៗ ឬសូរអ្វីមួយដែលឮដូចស្គរទូង។

ទូងៗ ឧទានសព្ទ

[ទូង-ទូង] tungtung≈

(ម.ព. ទុងៗ)។

ទូច គុណនាម

[ទូច] tuch

តូច (ព.សា.) :

ទូញ

ដែលពេញទាល់តែទុល ដោយច្រកញាត់, ចុកញាត់នូវវត្ថុទន់ :

ទូញ គុ., គុ.កិ.

[ទូញ] tunh

ដែលពេញទាល់តែទុល ដោយច្រកញាត់, ចុកញាត់នូវវត្ថុទន់ :

ទូញទាញ

ដែលមានអាការៈគ្រាកក្រាញ, រួញរា :

ទូញទាញ គុ., គុ.កិ.

[ទូញ-ទាញ] tunhteanh

ដែលមានអាការៈគ្រាកក្រាញ, រួញរា :