ស្លឹករឹត
English ចូល បង្កើតគណនី

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ទុគ្គត នាម

[ទុក-គៈ-តៈ-ប៉័ន-ណា-កា] tukkot

បណ្ណាការ, ភ័ស្ដុភារ (តង្វាយ, ជំនូន) របស់អ្នកក្រីក្រ :

ទុគ្គត នាម

[ទុក-គៈ-តៈ-បុ-រ៉ស់] tukkot

បុរសខ្សត់ទ្រព្យ :

ទុគ្គត នាម

[ទុក-គៈ-តៈ-ភាប] tukkot

ភាព, បែបបទ, សណ្ដាប់, សណ្ដាប់ធ្នាប់នៃអ្នកកម្សត់, សេចក្ដីក្រីក្រ :

ទុគ្គត នាម

[ទុក-គៈ-តៈ-មៈ-នុស] tukkot

មនុស្សខ្សត់ទ្រព្យ :

ទុគ្គត នាម

[ទុក-គៈ-តា] tukkot

ស្ត្រីទុគ៌ត, ស្ត្រីទ័លក្រ។

ទុគ្គត នាម

[ទុក-គៈ-តា-ហា] tukkot

អាហាររបស់អ្នកខ្សត់ទ្រព្យ ឬអាហារសម្រាប់អ្នកក្រីក្រ :

ទុគ្គតិ នាម

[ទុក-គៈ-តិ] tukkote

ដំណើរទៅអាក្រក់; ផ្លូវជាទីទៅកាន់កំណើតអាក្រក់, កំណើតអាក្រក់; បានខាងកំណើតក្នុងអបាយភូមិ ៤គឺ នរក, ប្រេត, អសុរកាយ, តិរច្ឆាន។

ទុគ្គតិ នាម

[ទុក-គៈ-តិ-គា-មិ-នី] tukkote

(ម.ព. ទុគ្គតិគាមី)។

ទុគ្គតិ នាម

[ទុក-គៈ-តិ-គា-មី] tukkote

អ្នកដែលទៅកាន់ទុគ្គតិ, អ្នកដែលបម្រុងនឹងទៅកាន់ទុគ្គតិ ឬអកុសលធម៌ដែលនាំសត្វទៅកាន់ទុគ្គតិ។

ទុគ្គតិ នាម

[ទុក-គៈ-តិ-ភប់] tukkote

កន្លែងកើតនៃសត្វដែលមានគតិអាក្រក់ គឺអបាយភូមិ ៤:

ទុគ្គតិ នាម

[ទុក-គៈ-តិ-ភូម] tukkote

ដូចគ្នានឹង ទុគ្គតិភព។

ទុគ្គតិ—

(ម.ព. ទុគ្គតិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ទុគ្គតិ— នាម

[ទុក-គៈ-តិ—] tukkeakte—≈

(ម.ព. ទុគ្គតិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ទុគ្គតៈ នាម

[ទុក-គៈ-តៈ] tukkeaktak≈

(ម.ព. ទុគ្គត)។

ទុគ្គត—

(ម.ព. ទុគ្គត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ទុគ្គត— នាម

[ទុក-គៈ-តៈ—] tukkeaktak—≈

(ម.ព. ទុគ្គត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ទុង

(ព.ប្រ.) ទុងហែលទឹកបណ្ដែតខ្លួនបណ្ដោយគ្នា ឬតម្រៀបគ្នា។

ទុង នាម

[ទុង] tung

ឈ្មោះបក្សីពួកមួយ មានរូបសណ្ឋានជមពីមុខពីក្រោយ, កវែង, ចំពុះវែងសំប៉ាត, មានចុងក្ងិច មានស្បែកពីខាងក្រោម សណ្ឋានថង់, ជើងខ្លី ម្រាមជាប់ដូចជើងទា, ហែលទឹកមុជទឹកបាន, ហើរបានខ្ពស់; ទុងមាន ២ប្រភេទ គឺ ទុងសំពៅ មានសម្បុរ-សលាយសម្បុរជម្ពូ (ស-លាយក្រហមស្រគាំ), ទុងផេះ មានសម្បុរប្រផេះ

ទុង នាម

[ទុង-បន់-ដែត-សំ-ពៅ] tung

(ម.ព. ទុងលយសំពៅ)។

ទុង នាម

[ទុង-លយ-សំ-ពៅ] tung

(ព.ប្រ.) ទុងហែលទឹកបណ្ដែតខ្លួនបណ្ដោយគ្នា ឬតម្រៀបគ្នា។

ទុង!

សូរកាំភ្លើងធំឬសូរអ្វីៗ ឯទៀតបែក, ផ្ទុះ :

ទុង! ឧទានសព្ទ

[ទុង] tung≈

សូរកាំភ្លើងធំឬសូរអ្វីៗ ឯទៀតបែក, ផ្ទុះ :

ទុងហើរ

ឈ្មោះបទសរភញ្ញមួយបែបមានសូរស័ព្ទអណ្ដែតៗ បែបទុងហើរ :

ទុងហើរ នាម

[ទុង-ហើ] tunghaeu≈

ឈ្មោះបទសរភញ្ញមួយបែបមានសូរស័ព្ទអណ្ដែតៗ បែបទុងហើរ :

ទុងៗ

សូរសំឡេងស្គរធំ។

ទុងៗ ឧទានសព្ទ

[ទុង-ទុង] tung

សូរសំឡេងស្គរធំ។

ទុច្ចរិត

ដំណើរប្រព្រឹត្តអាក្រក់ដោយកាយ, វាចា, ចិត្ត, (អកុសល) :

ទុច្ចរិត នាម

[ទុច-ចៈ-រ៉ិត] tuchcharit

ដំណើរប្រព្រឹត្តអាក្រក់ដោយកាយ, វាចា, ចិត្ត, (អកុសល) :

ទុច្ឆន្ទៈ នាម

[ទុច-ឆ័ន-ទៈ] tuchchoteak

ឆន្ទៈអាក្រក់, បំណងឬគំនិតអាក្រក់ :

ទុជ៌ន នាម a

[ទុ-រៈ-ជន់] tuchrn

ជនអាក្រក់, ជនចិត្តអាក្រក់ (មនុស្សចិត្តអាក្រក់)។

ទុជ៌ន គុណនាម b

[ទុ-រៈ-ជន់] tuchrn

ប្រើដូចជា គុ. ក៏បាន :

ទុជ៌នភាព

ភាពនៃជនដែលមានគំនិតចង់បៀតបៀនអ្នកដទៃ; ភាពនៃគំនិតគុំកួនចង់បំផ្លាញអ្នកដទៃ; ព្យាបាទ; ភាពនៃជនអាក្រក់។

ទុជ៌នភាព នាម

[ទុ-រៈ-ជៈ-នៈ-ភាប] tureakcheakneakpheab≈

ភាពនៃជនដែលមានគំនិតចង់បៀតបៀនអ្នកដទៃ; ភាពនៃគំនិតគុំកួនចង់បំផ្លាញអ្នកដទៃ; ព្យាបាទ; ភាពនៃជនអាក្រក់។

ទុជ្ជនភាព នាម

[ទុច-ជៈ-នៈ-ភាប] tuchcheakneakpheab≈

(ម.ព. ទុជ៌នភាព)។

ទុតិយ

បាទទីពីរ (ឃ្លាទីពីរនៃពាក្យកាព្យ) ; ជំហានទីពីរ; ទុតិយភាគ ភាគទីពីរ; ទុតិយវគ្គ វគ្គទីពីរ ជាដើម។

ទុតិយ នាម a

[ទុ-តិ-យ៉ៈ] tutey

ប្រុសជាគម្រប់ពីរ គឺកូនប្រុសឬសំឡាញ់។

ទុតិយ គុណនាម b

[ទុ-តិ-យ៉ៈ] tutey

គម្រប់ពីរ, ទីពីរ។ ខ្មែរយើង ម.ប្រ., មានប្រើខ្លះតែរួមចូលនឹងសព្ទឯទៀតឱ្យជាបទសមាស ដូចជា :

ទុតិយ នាម

[ទុ-តិ-យ៉ៈ-បាត] tutey

បាទទីពីរ (ឃ្លាទីពីរនៃពាក្យកាព្យ) ; ជំហានទីពីរ; ទុតិយភាគ ភាគទីពីរ; ទុតិយវគ្គ វគ្គទីពីរ ជាដើម។

ទុតិយសង្គាយនា នាម

[ទុ-តិ-យ៉ៈ-សង់-គា-យៈ-នា] tuteysangkeayonea

ការលើកសង្គាយនាគ្រាទី ២ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា។

ទុតិយស័ក

សម័យកាលទី២, យុគទី២; កើតឡើងចាប់ពី២៥១លានឆ្នាំមុន ដល់ ៦៥.៥លានឆ្នាំមុន បើយើងគិត មានរយៈពេល ១៨៥.៥លានឆ្នាំ។

ទុតិយស័ក នាម

[ទុ-តិ-យ៉ៈ-សាក់] tuteyaksak≈

សម័យកាលទី២, យុគទី២; កើតឡើងចាប់ពី២៥១លានឆ្នាំមុន ដល់ ៦៥.៥លានឆ្នាំមុន បើយើងគិត មានរយៈពេល ១៨៥.៥លានឆ្នាំ។

ទុតិយា

តិថីទីពីរ គឺត្រង់ថ្ងៃ ២កើត ឬ២រោច។

ទុតិយា នាម

[ទុ-តិ-យ៉ា] tuteyea

ស្ត្រីជាគម្រប់ពីរ គឺប្រពន្ធ (សម្រាប់ប្រើតែក្នុងកាព្យ)។

ទុតិយា នាម

[ទុ-តិ-យ៉ា] tuteyea

ឈ្មោះវិភត្តិនាមទីពីរ; ហៅឱ្យពេញថា ទុតិយាវិភត្តិ (ឧបយោគ) ; សំ. ទ្វិតីយាវិភត្តិ (ព.វ.)។

ទុតិយា នាម

[ទុ-តិ-យ៉ា] tuteyea

តិថីទីពីរ គឺត្រង់ថ្ងៃ ២កើត ឬ២រោច។

ទុតិយាវិភត្តិ

ទម្រង់នៃនាម សព្វនាម ឬគុណនាម ក្នុងភាសាមួយចំនួន ដូចជា បាលី សំស្ក្រឹត និងបារាំងជាដើម ដើម្បីបង្ហាញថា ពាក្យនោះជាកម្មបទផ្ទាល់នៃកិរិយាសព្ទណាមួយ។ ទុតិយា ប្រែថា នូវ កាន់ ញ៉ាំង ចំពោះ អស់ នឹង :

ទុតិយាវិភត្តិ នាម

[ទុ-តិ-យ៉ា-វិ-ភាត់] tuteyavipheat≈

ទម្រង់នៃនាម សព្វនាម ឬគុណនាម ក្នុងភាសាមួយចំនួន ដូចជា បាលី សំស្ក្រឹត និងបារាំងជាដើម ដើម្បីបង្ហាញថា ពាក្យនោះជាកម្មបទផ្ទាល់នៃកិរិយាសព្ទណាមួយ។ ទុតិយា ប្រែថា នូវ កាន់ ញ៉ាំង ចំពោះ អស់ នឹង :

ទុតិយាសាឍ

ឈ្មោះខែអាសាឍទី ២ក្នុងឆ្នាំដែលមានអធិកមាស តាមចន្ទគតិ មាន ៣០ថ្ងៃ :

ទុតិយាសាឍ នាម

[ទុ-តិ-យ៉ា-សាត] tuteyeasath

ឈ្មោះខែអាសាឍទី ២ក្នុងឆ្នាំដែលមានអធិកមាស តាមចន្ទគតិ មាន ៣០ថ្ងៃ :

ទុតិយាសាធ

ឈ្មោះខែអាសាឍទី ២គឺខែអាសាឍក្រោយ ជាគូគ្នានឹងខែអាសាឍទី ១គឺខែអាសាឍមុនដែលហៅថា បឋមាសាឍ (មានតែក្នុងឆ្នាំណាដែលមានអធិកមាស គឺឆ្នាំដែលត្រូវលើកខែអាសាឍ ២ដងបំពេញតាមចន្ទគតិ)។

ទុតិយាសាធ នាម

[ទុ-តិ-យ៉ា-សាត] tuteyasat≈

ឈ្មោះខែអាសាឍទី ២គឺខែអាសាឍក្រោយ ជាគូគ្នានឹងខែអាសាឍទី ១គឺខែអាសាឍមុនដែលហៅថា បឋមាសាឍ (មានតែក្នុងឆ្នាំណាដែលមានអធិកមាស គឺឆ្នាំដែលត្រូវលើកខែអាសាឍ ២ដងបំពេញតាមចន្ទគតិ)។

ទុទ្ទិដ្ឋិនិយម

និយមចំពោះទុទ្ទិដ្ឋិ, សេចក្ដីចូលចិត្តក្នុងទ្រឹស្ដីថាអាក្រក់, សេចក្ដីប្រកាន់ខ្ជាប់ក្នុងទ្រឹស្ដីថាលំបាក, ការយល់ឃើញថារបស់អ្វីទាំងអស់ក្នុងលោកសុទ្ធតែមិនល្អ, សុទ្ធតែប្រកបដោយទុក្ខលំបាក, ... :

ទុទ្ទិដ្ឋិនិយម នាម

[ទុត-ទិ-ឋិ-និ-យំ] tuttidtheniyom

និយមចំពោះទុទ្ទិដ្ឋិ, សេចក្ដីចូលចិត្តក្នុងទ្រឹស្ដីថាអាក្រក់, សេចក្ដីប្រកាន់ខ្ជាប់ក្នុងទ្រឹស្ដីថាលំបាក, ការយល់ឃើញថារបស់អ្វីទាំងអស់ក្នុងលោកសុទ្ធតែមិនល្អ, សុទ្ធតែប្រកបដោយទុក្ខលំបាក, ... :

ទុន

ទុនផ្លូវការដែលក្រុមហ៊ុនមាននៅពេលចុះបញ្ជីពាណិជ្ជកម្ម។

ទុន នាម

[ទុន] tun

ប្រាក់ដើម, របស់ដើម គឺប្រាក់ឬរបស់សម្រាប់ចាយ, សម្រាប់ប្រើប្រកបកិច្ចការ ឱ្យចម្រើនប្រយោជន៍ឡើង :

ទុន កិរិយាសព្ទ

[ខាត-ទុន] tun

(ម.ព. ខាត)។

ទុន នាម

[ទុន-ចុះ-បញ់-ជី] tun

ទុនផ្លូវការដែលក្រុមហ៊ុនមាននៅពេលចុះបញ្ជីពាណិជ្ជកម្ម។

ទុនដ្រា

(ភូមិ.) ផ្នែកមួយនៃមណ្ឌលជីវៈដីគោកនៅតំបន់ប៉ូលដែលមានសណ្ឋានដី មានលក្ខណៈជាភ្នំទាបៗ វាលទំនាប ហើយមានដុះចុល្លព្រឹក្សទាបៗ ស្លែ និង លីកែន។

ទុនដ្រា នាម

[ទុន-ដ្រា] tundrea≈

(ភូមិ.) ផ្នែកមួយនៃមណ្ឌលជីវៈដីគោកនៅតំបន់ប៉ូលដែលមានសណ្ឋានដី មានលក្ខណៈជាភ្នំទាបៗ វាលទំនាប ហើយមានដុះចុល្លព្រឹក្សទាបៗ ស្លែ និង លីកែន។

ទុប្បញ្ញា

ដែលមានប្រាជ្ញាអន់, ដែលអាប់ប្រាជ្ញា, ដែលល្ងង់ខ្លៅ។

ទុប្បញ្ញា គុណនាម

[ទុប-ប៉ាញ់-ញ៉ា] tubbanhnha≈

ដែលមានប្រាជ្ញាអន់, ដែលអាប់ប្រាជ្ញា, ដែលល្ងង់ខ្លៅ។

ទុព៌ល នាម

[ទុ-រៈ-ពល់] tuprl

(ម.ព. ទុព្វល)។

ទុព៌លភាព នាម

[ទុ-រៈ-ពៈ-លៈ-ភាប] tureakpeakleakpheab≈

(ម.ព. ទុព្វលភាព)។

ទុព្ភាសិត

ឈ្មោះអាបត្តិពួកមួយ (ក្នុងអាបត្តិ ៧កង) ជាទោសសម្រាប់បព្វជិតក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា :

ទុព្ភាសិត គុ., ន. ១)

[ទុប-ភា-សិត] tuppheaset

សម្ដីអាក្រក់, ពាក្យគំរោះគំរើយ :

ទុព្ភាសិត នាម ២)

[ទុប-ភា-សិត] tuppheaset

ឈ្មោះអាបត្តិពួកមួយ (ក្នុងអាបត្តិ ៧កង) ជាទោសសម្រាប់បព្វជិតក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា :

ទុព្ភិក្ខកាល នាម

[ទុប-ភិក-ខៈ-កាល] tupphikarl

គ្រាក្របាយ, គ្រាអត់បាយ, គ្រាអំណត់។

ទុព្ភិក្ខភ័យ នាម

[ទុក-ភិក-ខៈ-ភៃ] tupphikkhophey

ភ័យព្រោះដំណើរក្របាយ, ភ័យកើតអំពីដំណើរអត់ឃ្លាន។

ទុព្វចបុគ្គល

បុគ្គលដែលគេស្ដីថាបានដោយកម្រ, បុគ្គលដែលគេពិបាកប្រដៅ ឬពិបាកទូន្មាន, បុគ្គលចចេសមុខរឹង :

ទុព្វចបុគ្គល នាម

[ទុប-ពៈ-ចៈ-បុក-គល់] tupvchabokkol

បុគ្គលដែលគេស្ដីថាបានដោយកម្រ, បុគ្គលដែលគេពិបាកប្រដៅ ឬពិបាកទូន្មាន, បុគ្គលចចេសមុខរឹង :

ទុព្វចមិត្ត

មិត្តដែលគេស្ដីថាបានដោយកម្រ, មិត្តដែលគេពិបាកប្រដៅ ឬពិបាកទូន្មាន។

ទុព្វចមិត្ត នាម

[ទុប-ពៈ-ចៈ-មិត] tubpeakchakmit≈

មិត្តដែលគេស្ដីថាបានដោយកម្រ, មិត្តដែលគេពិបាកប្រដៅ ឬពិបាកទូន្មាន។

ទុព្វល

កម្លាំងថយ, កម្លាំងថមថយ, ខ្សោយ ឬដែលមានកម្លាំងថយ, ខ្សោយ :

ទុព្វល ន., គុ.

[ទុប-ពល់] tupvol

កម្លាំងថយ, កម្លាំងថមថយ, ខ្សោយ ឬដែលមានកម្លាំងថយ, ខ្សោយ :

ទុព្វលកម្ម

ការប្រកាសថាឥតបានការ, ការប្រកាសទុកជាមោឃៈ, មោឃកម្ម។

ទុព្វលកម្ម នាម

[ទុប-ពៈ-លៈ-កាំ] tubpeakleakkaam≈

ការប្រកាសថាឥតបានការ, ការប្រកាសទុកជាមោឃៈ, មោឃកម្ម។

ទុព្វលជន

មនុស្សដែលថមថយកម្លាំងមិនអាចធ្វើការបាន, ទាហានជរា ឬរបួសដែលរាជការចិញ្ចឹម។

ទុព្វលជន នាម

[ទុប-ពៈ-លៈ-ជន់] tubpeakleakchno≈

មនុស្សដែលថមថយកម្លាំងមិនអាចធ្វើការបាន, ទាហានជរា ឬរបួសដែលរាជការចិញ្ចឹម។