វចនានុក្រមខ្មែរ

ទឹកដោះមានពណ៌លឿងសម្បូរដោយសារជាតិប្រូតេអ៊ីនជាពិសេសអាល់ប៊ុយមីនដែលមានតួនាទីទប់ស្កាត់ជំងឺរលាកក្រពះ ពោះវៀន បន្សាត់អាចម៍ព្រៃ និងនាំអង់ទីករពីម្ដាយទៅកូន ចេញក្រោយពីការសម្រាលកូនរួចរយៈពេលតែពីរឬបីថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។

ទឹកដោះ នាម

[មិន-ទាន់-បាត់-ធុំ-ក្លិន-ទឹក-ដោះ] minteanbatthuumklintoekdaoah≈

(សំនួន.) (ម.ព. មិនទាន់ជ្រុះអាចម៍ក្របី)។

ទឹកដោះ នាម

[ទឹក-ដោះ] toekdaoah≈

ឈ្មោះឈើហូបផ្លែមួយប្រភេទ មានផ្លែទុំសម្បករលោងនិងមានទឹកដមពណ៌ដូចទឹកដោះ។ ខ្លះហៅ ទឹកដោះគោ ក៏មាន។

ទឹកដោះខ្លា នាម

[ទឹក-ដោះ-ខ្លា] toekdaoahkhlea≈

ឈ្មោះស្មៅមួយប្រភេទ។

ទឹកដោះជូរ នាម

[ទឹក-ដោះ-ជូ] toekdaoahchu≈

ទឹកដោះគោដែលគេទុកឱ្យជូរ។

ឈ្មោះរុក្ខជាតិដើមតូចមួយប្រភេទ ច្រើនដុះជាគុម្ពក្នុងព្រៃរបោះ ស្លឹកទោលក្រាស់ដុះទល់គ្នាចេញពីថ្នាំងតែមួយ ផ្កាមានសម្បុរស ត្រួយប្រើជាអន្លក់បាន រីឯឫស សម្បក និងដើមអាចប្រើជាឱសថសម្រាប់ស្ត្រីដែលទើបសម្រាលកូន ដើម្បីជួយបង្កើនបរិមាណទឹកដោះម្ដាយ។ គេអាចហៅត្រឹម ទឹកដោះ ក៏បាន :

ទឹកដោះព្រៃ នាម

[ទឹក-ដោះ-ព្រៃ] toekdaoahprey≈

ឈ្មោះរុក្ខជាតិដើមតូចមួយប្រភេទ ច្រើនដុះជាគុម្ពក្នុងព្រៃរបោះ ស្លឹកទោលក្រាស់ដុះទល់គ្នាចេញពីថ្នាំងតែមួយ ផ្កាមានសម្បុរស ត្រួយប្រើជាអន្លក់បាន រីឯឫស សម្បក និងដើមអាចប្រើជាឱសថសម្រាប់ស្ត្រីដែលទើបសម្រាលកូន ដើម្បីជួយបង្កើនបរិមាណទឹកដោះម្ដាយ។ គេអាចហៅត្រឹម ទឹកដោះ ក៏បាន :

ទឹកដោះរាជសីហ៍

ឈ្មោះចេកមួយប្រភេទ។

ទឹកដោះរាជសីហ៍ នាម

[ទឹក-ដោះ-រា-ជៈ-សី] toekdaoahreacheaksei≈

ឈ្មោះស្មៅមួយប្រភេទ។

ទឹកដោះរាជសីហ៍ នាម

[ទឹក-ដោះ-រា-ជៈ-សី] toekdaoahreacheaksei≈

ឈ្មោះចេកមួយប្រភេទ។

ទឹកដោះស្រស់

ទឹកដោះដែលនៅស្រស់។

ទឹកដោះស្រស់ នាម

[ទឹក-ដោះ-ស្រស់] toekdaoahsars≈

ទឹកដោះដែលនៅស្រស់។

ទឹកតែ

(សំនួន.) ប្រាក់កម្រៃជើងសាឬរង្វាន់បន្ថែម :

ទឹកតែ នាម

[ទឹក-តែ] tuektae

ភេសជ្ជៈដែលគេយកស្លឹកតែ ឬ មើម ដើម ស្លឹក ផ្ការុក្ខជាតិស្ងួតមួយចំនួន មកឆុងនឹងទឹកក្ដៅសម្រាប់ពិសាឬផឹក :

ទឹកតែ នាម

[ទឹក-តែ] tuektae

(សំនួន.) ប្រាក់កម្រៃជើងសាឬរង្វាន់បន្ថែម :

ទឹកត្នោត

ទឹកដែលស្រក់អំពីមុខផ្កាត្នោតគាប។

ទឹកត្នោត នាម

[ទឹក-ត្នោត] tuektnaot

ទឹកដែលស្រក់អំពីមុខផ្កាត្នោតគាប។

ទឹកត្នោតជូរ

គ្រឿងស្រវឹងធ្វើពីទឹកត្នោត :

ទឹកត្នោតជូរ នាម

[ទឹក-ត្នោត-ជូ] toektnotchu≈

គ្រឿងស្រវឹងធ្វើពីទឹកត្នោត :

ទឹកត្រី

ទឹកប្រៃមានពណ៌លឿងឬក្រហម ធ្វើពីមច្ឆជាតិស្អុយប្រឡាក់អំបិល។

ទឹកត្រី នាម

[ទឹក-ត្រី] tuektrei

ទឹកប្រៃមានពណ៌លឿងឬក្រហម ធ្វើពីមច្ឆជាតិស្អុយប្រឡាក់អំបិល។

ទឹកធ្លាក់

ទឹកដែលជ្រាបចេញពីផ្ទៃភ្នំ ហូរធ្លាក់ចុះមកជានិច្ច, ជួនមានកន្លែងខ្លះជាប្រភពនៃស្ទឹងដែលហៅថា ក្បាលស្ទឹង ក៏បាន, ដូចជាក្បាលស្ទឹងព្រែកត្នោតជាដើម; បើទឹកធ្លាក់នោះធំច្រើន ហូរចេញមកខ្លាំង ជាប្រភពនៃទន្លេក៏មាន។

ទឹកធ្លាក់ នាម

[ទឹក-ធ្លាក់] tuekthleak

ទឹកដែលជ្រាបចេញពីផ្ទៃភ្នំ ហូរធ្លាក់ចុះមកជានិច្ច, ជួនមានកន្លែងខ្លះជាប្រភពនៃស្ទឹងដែលហៅថា ក្បាលស្ទឹង ក៏បាន, ដូចជាក្បាលស្ទឹងព្រែកត្នោតជាដើម; បើទឹកធ្លាក់នោះធំច្រើន ហូរចេញមកខ្លាំង ជាប្រភពនៃទន្លេក៏មាន។

ទឹកនោម

ឈ្មោះជំងឺធ្ងន់ធ្ងរម្យ៉ាងដែលរាងកាយមិនអាចគ្រប់គ្រងជាតិស្ករនៅក្នុងឈាមបាន ដោយសារកង្វះអាំងស៊ុយលីន :

ទឹកនោម នាម

[ទឹក-នោម] tueknoum

ទឹកមានក្លិនឆ្អេះ ដែលមនុស្សឬសត្វបញ្ចេញពីក្នុងកាយតាមបស្សាវមគ្គ, ទឹកមូត្រ; (ព.ខ្ព.) ហៅ បស្សាវៈឬទឹកបស្សាវៈ។

ទឹកនោម នាម

[ទឹក-នោម-ប្រៃ] tueknoum

ជំងឺទាំងឡាយដែលធ្វើឱ្យមានជាតិប្រូតេអ៊ីននៅក្នុងទឹកនោម, ប្រតេអ៊ីនូរី (ពាក្យពេទ្យ)។

ទឹកនោម នាម

[ទឹក-នោម-ផ្អែម] tueknoum

ឈ្មោះជំងឺធ្ងន់ធ្ងរម្យ៉ាងដែលរាងកាយមិនអាចគ្រប់គ្រងជាតិស្ករនៅក្នុងឈាមបាន ដោយសារកង្វះអាំងស៊ុយលីន :

ទឹកបន្សារ

គ្រឿងលាយសម្រាប់ផ្សារលោហជាតិឱ្យជាប់គ្នា។

ទឹកបន្សារ នាម

[ទឹក-បន់-សា] toekbnosa≈

គ្រឿងលាយសម្រាប់ផ្សារលោហជាតិឱ្យជាប់គ្នា។

ទឹកបរិសុទ្ធ

ទឹកសុទ្ធ, ទឹកដែលគេបិតនិងចម្រាញ់សម្រាប់ផឹក :

ទឹកបរិសុទ្ធ នាម

[ទឹក-ប-រិ-សុត] toekbarisot≈

ទឹកសុទ្ធ, ទឹកដែលគេបិតនិងចម្រាញ់សម្រាប់ផឹក :

ទឹកបាក់

ទឹកដែលហូរខ្លាំងពីទីខ្ពស់ចុះមកកាន់ទីទាប :

ទឹកបាក់ នាម

[ទឹក-បាក់] tuekbak

ទឹកដែលហូរខ្លាំងពីទីខ្ពស់ចុះមកកាន់ទីទាប :

ទឹកប្រមាត់

វត្ថុរាវអាល់កាឡាំងពណ៌លឿងបៃតងមានរសជាតិល្វីងដែលបញ្ចេញដោយថ្លើមសម្រាប់បន្សាបអាស៊ីដក្នុងអាហារនៅដើមពោះវៀនតូច។

ទឹកប្រមាត់ នាម

[ទឹក-ប្រ-ម៉ាត់] toekbromat≈

វត្ថុរាវអាល់កាឡាំងពណ៌លឿងបៃតងមានរសជាតិល្វីងដែលបញ្ចេញដោយថ្លើមសម្រាប់បន្សាបអាស៊ីដក្នុងអាហារនៅដើមពោះវៀនតូច។

ទឹកប្រាក់

ទឹកលុយ, ប្រាក់កាស; អំណាចដែលកើតចេញពីប្រាក់ :

ទឹកប្រាក់ នាម

[ទឹក-ប្រាក់] toekbreak≈

ទឹកលុយ, ប្រាក់កាស; អំណាចដែលកើតចេញពីប្រាក់ :

ទឹកប្រៃ

ទឹកសមុទ្រ ទឹកមានរសជាតិប្រៃ។

ទឹកប្រៃ នាម

[ទឹក-ប្រៃ] toekbrey≈

ទឹកសមុទ្រ ទឹកមានរសជាតិប្រៃ។

ទឹកផុស

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។

ទឹកផុស នាម

[ទឹក-ផុស] toekphos≈

ទឹកដែលផុសចេញពីក្នុងដី (ក្រោមអំពើនៃសម្ពាធដែលបណ្ដាលមកកំណភូគព្ភសាស្ត្រពិសេសរបស់តំបន់នោះ)។

ទឹកផុស នាម

[ទឹក-ផុស] toekphos≈

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។

ទឹកផ្លែឈើ

ភេសជ្ជៈមួយប្រភេទផ្សំពីទឹកចម្រាញ់ពីផ្លែឈើឬបន្លែធម្មជាតិ ដូចជាក្រូច គូលែន សាវម៉ាវ សណ្ដែកសៀង ត្រឡាច និងគ្រឿងផ្សំដទៃទៀត។

ទឹកផ្លែឈើ នាម

[ទឹក-ផ្លែ-ឈើ] toekphlechheu≈

ភេសជ្ជៈមួយប្រភេទផ្សំពីទឹកចម្រាញ់ពីផ្លែឈើឬបន្លែធម្មជាតិ ដូចជាក្រូច គូលែន សាវម៉ាវ សណ្ដែកសៀង ត្រឡាច និងគ្រឿងផ្សំដទៃទៀត។

ទឹកភ្នែក

ទឹកដែលចេញពីភ្នែកដោយមានអ្វីចូល, ដោយប៉ះទង្គិច ឬដោយយំជាដើម។

ទឹកភ្នែក នាម

[ទឹក-ភ្នែក] toekphnek≈

ទឹកដែលចេញពីភ្នែកដោយមានអ្វីចូល, ដោយប៉ះទង្គិច ឬដោយយំជាដើម។

ទឹកភ្លៀង

ទឹកដែលធ្លាក់ចុះពីអាកាស មិនទាន់ប្រែឈ្មោះដើមនៅឡើយ :

ទឹកភ្លៀង នាម

[ទឹក-ភ្លៀង] toekphlieng≈

ទឹកដែលធ្លាក់ចុះពីអាកាស មិនទាន់ប្រែឈ្មោះដើមនៅឡើយ :

ទឹកភ្លោះ

ទឹកដែលហៀរចេញពីទ្វារមាសមាតា ក្នុងពេលមុនដែលទារកនឹងសម្រាលចេញមក; កាលដែលទឹកនេះចេញមកគេហៅថា បែកទឹកភ្លោះ។

ទឹកភ្លោះ នាម

[ទឹក-ភ្លោះ] toekphloeah≈

ទឹកដែលហៀរចេញពីទ្វារមាសមាតា ក្នុងពេលមុនដែលទារកនឹងសម្រាលចេញមក; កាលដែលទឹកនេះចេញមកគេហៅថា បែកទឹកភ្លោះ។

ទឹកមន្ត

ទឹកមង្គលដែលព្រះសង្ឃសូត្រចម្រើនពុទ្ធមន្ត ឬទឹកដែលអ្នកចេះមន្តអាគមសូត្រកូរផ្លុំ សម្រាប់ស្រោច, ងូត បង្ការខ្លួន ឬជម្រះចង្រៃ (តាមទម្លាប់អ្នកជឿ)។

ទឹកមន្ត នាម

[ទឹក-មន់] toekmno≈

ទឹកមង្គលដែលព្រះសង្ឃសូត្រចម្រើនពុទ្ធមន្ត ឬទឹកដែលអ្នកចេះមន្តអាគមសូត្រកូរផ្លុំ សម្រាប់ស្រោច, ងូត បង្ការខ្លួន ឬជម្រះចង្រៃ (តាមទម្លាប់អ្នកជឿ)។

ទឹកមាត់

ធាតុទឹកខាប់បន្តិចដែលកើតក្នុងមាត់ជាធាតុផ្សើមមាត់ឱ្យសើមជានិច្ច។

ទឹកមាត់ នាម

[ទឹក-មាត់] toekmeat≈

ធាតុទឹកខាប់បន្តិចដែលកើតក្នុងមាត់ជាធាតុផ្សើមមាត់ឱ្យសើមជានិច្ច។

ទឹកមាត់ត្រចៀកកាំ

(ម.ព. នាងនក់)។

ទឹកមាត់ត្រចៀកកាំ នាម

[ទឹក-មាត់-ត្រ-ចៀក-កាំ] toekmeattrochiekkaam≈

(ម.ព. នាងនក់)។

ទឹកមាស

ប្រេងរាវស្អិតលាយកម្ទេចផង់មាសឬស្ពាន់ សម្រាប់លាបគ្រឿងរចនាផ្សេងៗ។

ទឹកមាស នាម

[ទឹក-មាស] toekmeas≈

ប្រេងរាវស្អិតលាយកម្ទេចផង់មាសឬស្ពាន់ សម្រាប់លាបគ្រឿងរចនាផ្សេងៗ។

ទឹកមុខ

អារម្មណ៍ឬអាការៈផ្សេងៗដែលស្ដែងចេញឱ្យគេឃើញនៅលើផ្ទៃមុខ :

ទឹកមុខ នាម

[ទឹក-មុក] terkmukh

អារម្មណ៍ឬអាការៈផ្សេងៗដែលស្ដែងចេញឱ្យគេឃើញនៅលើផ្ទៃមុខ :

ទឹកមូត្រ

(ម.ព. មូត្រ)។

ទឹកមូត្រ នាម

[ទឹក-ម៉ូត] toekmout≈

(ម.ព. មូត្រ)។

ទឹករងៃ

ទឹកដែលហូរចេញអំពីសាច់ត្រូវរបួសជិតនឹងពងខ្ទុះ។

ទឹករងៃ នាម

[ទឹក-រ-ងៃ] toekrongey≈

ទឹកដែលហូរចេញអំពីសាច់ត្រូវរបួសជិតនឹងពងខ្ទុះ។

ទឹករំអិល

សារធាតុរាវសិប្បនិម្មិតមានលក្ខណៈដូចប្រេងបង្កើតឡើងសម្រាប់ជំនួយដល់ការរួមភេទ :

ទឹករំអិល នាម

[ទឹក-រំ-អិល] toekrumael≈

សារធាតុរាវដែលចេញពីអង្គជាត នៅពេលមានអារម្មណ៍ផ្លូវភេទ :

ទឹករំអិល នាម

[ទឹក-រំ-អិល] toekrumael≈

សារធាតុរាវសិប្បនិម្មិតមានលក្ខណៈដូចប្រេងបង្កើតឡើងសម្រាប់ជំនួយដល់ការរួមភេទ :

ទឹករ៉ែ

ទឹកដែលមានប្រភពពីទឹកធម្មជាតិដែលហូរចេញពីក្នុងដី សម្បូរដោយអំបិលរ៉ែរលាយ និងមានជាតិឧស្ម័នច្រើន :

ទឹករ៉ែ នាម

[ទឹក-រ៉ែ] toekrae≈

ទឹកដែលមានប្រភពពីទឹកធម្មជាតិដែលហូរចេញពីក្នុងដី សម្បូរដោយអំបិលរ៉ែរលាយ និងមានជាតិឧស្ម័នច្រើន :

ទឹកសរសេរ

ទឹកមានពណ៌ផ្សេងៗ សម្រាប់ប្រើសរសេរ : ខ្មែរយើងហៅតាមទម្លាប់ថា ទឹកខ្មៅ ទាំងអស់ :

ទឹកសរសេរ នាម

[ទឹក-ស-សេ] toeksase≈

ទឹកមានពណ៌ផ្សេងៗ សម្រាប់ប្រើសរសេរ : ខ្មែរយើងហៅតាមទម្លាប់ថា ទឹកខ្មៅ ទាំងអស់ :

ទឹកសំឡេង

សូរស័ព្ទសំឡេងពីរោះឬមិនសូវពីរោះក៏ហៅ ទឹកសំឡេង បាន។

ទឹកសំឡេង នាម

[ទឹក-សំ-ឡេង] toeksamleng≈

សូរស័ព្ទសំឡេងពីរោះឬមិនសូវពីរោះក៏ហៅ ទឹកសំឡេង បាន។

ទឹកស៊ីអ៊ីវ

ទឹកស៊ីអ៊ីវមួយប្រភេទមានសភាពខាប់។

ទឹកស៊ីអ៊ីវ នាម

[ទឹក-ស៊ី-អ៊ីវ] toeksiaiv≈

ទឹកសម្បុរក្រមៅធ្វើពីគ្រាប់សណ្ដែកសៀង សម្រាប់ប្រើការផ្សំនឹងម្ហូបឬអាហារណាមួយ ដែលគួរប្រកប។

ទឹកស៊ីអ៊ីវ នាម

[ទឹក-ស៊ី-អ៊ីវ-ខាប់] toeksiaivkhab≈

ទឹកស៊ីអ៊ីវមួយប្រភេទមានសភាពខាប់។

ទឹកអប់

ទឹកដែលមានក្លិនក្រអូបប្រើជាគ្រឿងសម្អាង។

ទឹកអប់ នាម ១)

[ទឹក-អប់] toekab≈

ទឹកក្រអូបកើតដោយអប់, ដោយចំហុយជាមួយនឹងគ្រឿងក្រអូបផ្សេងៗ មានផ្កាជាដើម។

ទឹកអប់ នាម ២)

[ទឹក-អប់] toekab≈

ទឹកដែលមានក្លិនក្រអូបប្រើជាគ្រឿងសម្អាង។

ទឹកអម្រឹត

(ម.ព. អមត)។

ទឹកអម្រឹត នាម

[ទឹក-អំ-រ៉ិត] toekaamret≈

(ម.ព. អមត)។

ទឹកអំពៅ

ទឹកផ្អែមដែលគាបយកពីដើមអំពៅ។

ទឹកអំពៅ នាម

[ទឹក-អំ-ពៅ] toekaampov≈

ទឹកផ្អែមដែលគាបយកពីដើមអំពៅ។

ទឹង

សូរឮដោយធ្លាក់ឬដោយសំពងអ្វីៗ ឮណែនធ្ងន់។

ទឹង ឧទានសព្ទ

[ទឹង] tueng

សូរឮដោយធ្លាក់ឬដោយសំពងអ្វីៗ ឮណែនធ្ងន់។

ទឹងទាំង

សូរឮទឹងៗទាំងៗ។

ទឹងទាំង គុណកិរិយា

[ទឹង-ទាំង] tuengteang

ដើរទឹងទាំង គឺដើរឮសូរទឹងៗទាំងៗ។