វចនានុក្រមខ្មែរ

ផ្ទាំងសំពត់ឬចម្រៀកសំពត់ ដែលដេរឱ្យមានសណ្ឋាននិងព័ណ៌ឬរូបផ្សេងៗ សម្រាប់ប្រើជាកិត្តិយសក្នុងប្រទេសមួយៗ; ឬក៏ប្រើជាគ្រឿងសម្គាល់តាមសណ្ដាប់សាសនានីមួយៗ; ប្រើជាគ្រឿងបូជាក៏មាន; សូម្បីធ្វើដោយក្រដាសក៏ហៅ ទង់ ដែរ។

ទង់ កិរិយាសព្ទ ១)

[ទង់] tong

ទាញទាំងពីរខាងទៅវិញទៅមក, ទាញទៅទាញមក; ច្រើននិយាយថា ទង់ទាញ ឬ ទាញទង់ គឺទាញគ្នាទៅវិញទៅមក, ប្រអូសប្រទាញគ្នា។

ទង់ កិរិយាសព្ទ ២)

[ទង់] tong

(ព.ប្រ.) ដឹកនាំចិត្តគំនិតអ្នកដទៃឱ្យប្រព្រឹត្តតាម :

ទង់ នាម

[ទង់] tong

ផ្ទាំងសំពត់ឬចម្រៀកសំពត់ ដែលដេរឱ្យមានសណ្ឋាននិងព័ណ៌ឬរូបផ្សេងៗ សម្រាប់ប្រើជាកិត្តិយសក្នុងប្រទេសមួយៗ; ឬក៏ប្រើជាគ្រឿងសម្គាល់តាមសណ្ដាប់សាសនានីមួយៗ; ប្រើជាគ្រឿងបូជាក៏មាន; សូម្បីធ្វើដោយក្រដាសក៏ហៅ ទង់ ដែរ។

ទង់ជាតិ នាម

[ទង់-ជាត] tngocheat≈

ទង់ដែលជានិមិត្តរូបនៃជាតិមួយ :

ទង់ជ័យ

ឈ្មោះថ្ងៃមួយដែលហោរកំណត់ថា ជាថ្ងៃមានជ័យក្នុងរវាង ១ឆ្នាំ នោះ :

ទង់ជ័យ នាម ១)

[ទង់-ជៃ] tongchey

ទង់ជាគ្រឿងសម្គាល់ក្នុងសង្គ្រាមប្រសិទ្ធីថាជាប្រធាននៃជ័យជម្នះ។

ទង់ជ័យ នាម ២)

[ទង់-ជៃ] tongchey

ឈ្មោះថ្ងៃមួយដែលហោរកំណត់ថា ជាថ្ងៃមានជ័យក្នុងរវាង ១ឆ្នាំ នោះ :

ទង់ដែង

លោហជាតិមួយប្រភេទមានសាច់រឹង សម្បុរក្រហម បើខាត់នឹងថ្នាំខាត់ ឡើងសម្បុរស្រដៀងនឹងទង់ហ៊្វា លុះទុកយូរបន្តិចទៅ ក៏ប្រែជាមានសម្បុរស្រអាប់ :

ទង់ដែង នាម

[ទង់-ដែង] tongdaeng

លោហជាតិមួយប្រភេទមានសាច់រឹង សម្បុរក្រហម បើខាត់នឹងថ្នាំខាត់ ឡើងសម្បុរស្រដៀងនឹងទង់ហ៊្វា លុះទុកយូរបន្តិចទៅ ក៏ប្រែជាមានសម្បុរស្រអាប់ :

ទង់ទាញ កិរិយាសព្ទ

[ទង់-ទាញ] tongteanh

(ម.ព. ទង់១)។

ទង់ហ៊្វា

លោហជាតិមួយប្រភេទ ធ្វើពីទង់ដែង មាសនិងប្រាក់លាយគ្នា មានសាច់រឹងស្រដៀងនឹងស្ពាន់សម្បុរក្រហមភ្លឺ សម្រាប់ធ្វើគ្រឿងអលង្ការផ្សេងៗ មានឡេវអាវជាដើម ឬធ្វើគ្រឿងប្រើប្រាស់ផ្សេងៗ មានប្រអប់ជាដើម :

ទង់ហ៊្វា នាម

[ទង់-វា] tngovea≈

លោហជាតិមួយប្រភេទ ធ្វើពីទង់ដែង មាសនិងប្រាក់លាយគ្នា មានសាច់រឹងស្រដៀងនឹងស្ពាន់សម្បុរក្រហមភ្លឺ សម្រាប់ធ្វើគ្រឿងអលង្ការផ្សេងៗ មានឡេវអាវជាដើម ឬធ្វើគ្រឿងប្រើប្រាស់ផ្សេងៗ មានប្រអប់ជាដើម :

ទង្គិច កិរិយាសព្ទ

[ទង់-គិច] tongkich

ជល់ពេញទំហឹងដោយជ្រុល, ដោយជ្រលួស ឬដោយមានបំណង។

ទង្គិច កិរិយាសព្ទ

[ទង់-គិច-ទង់-គើ] tongkich

ទង្គិចខ្លាំងដល់រង្គើ។

ទង្គឹះ កិរិយាសព្ទ

[ទង់-គឹះ] tongkueeah

ផ្អូកនឹកមមៃដោយអាការៈតានតឹងចិត្ត :

ទង្គុក កិរិយាសព្ទ

[ទង់-គុក] tongkuk

ជល់ដោយឆ្វេស :

ទង្គើ

ពាក្យបរិវារសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ទង្គិច :

ទង្គើ បុព្វបទ

[ទង់-គើ] tongkau

ពាក្យបរិវារសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ទង្គិច :

ទង្គោល គុណកិរិយា

[ទង់-គោល] tongkoul

(ម.ព. ដង្គោល)។

ទង្គះ គុណនាម

[ទង់-គះ] tongkeah

ដែលធំគាងនាទៅខាង :

ទច់

ឈប់ង៉ក់ គឺកំពុងដើរឬកំពុងរត់ហើយលោឈប់ង៉ក់នឹងថ្កល់ :

ទច់ កិរិយាសព្ទ

[ទច់] toch

ឈប់ង៉ក់ គឺកំពុងដើរឬកំពុងរត់ហើយលោឈប់ង៉ក់នឹងថ្កល់ :

ទញ់ កិរិយាសព្ទ

[ទញ់] tonh

ទាល់, ទើរ, កល់, កើល :

ទណ្ឌ នាម

[ទ័ន] tondar

ដំបង, ឈើច្រត់; កំណាត់ឈើ; អាជ្ញា; ការពិន័យ; ទោស, កំហុស។

ទណ្ឌកម្ម

ការធ្វើទោសផ្ចាលតាមដំណើរធ្វើខុសនឹងវិន័យបញ្ញត្តិ :

ទណ្ឌកម្ម នាម

[ទ័ន-ឌៈ-កាំ] tondkomm

ការធ្វើទោសផ្ចាលតាមដំណើរធ្វើខុសនឹងវិន័យបញ្ញត្តិ :

ទណ្ឌកម្មនាសនា នាម

[ទ័ន-ឌៈ-កាំ-ម៉ៈ-នា-សៈ-ណា] tondokommoneasonea

(ម.ព. នាសនង្គ)។

ខ្មែរយើងប្រើពាក្យនេះជាឈ្មោះវណ្ណយុត្តម្យ៉ាងមានសណ្ឋានលំនាំកន្ទុយកំប្រុក (៍) សម្រាប់ដាក់ឃាត់អក្សរមិនឱ្យមានសំឡេងដូចជា ប្រយោជន៍, យោជន៍, ខ្លឹមចន្ទន៍ ជាដើម; វណ្ណយុត្តនេះ បើហៅថា បដិសេធ ក៏បាន ចំពោះភាសាសំស្ក្រឹតដែលសរសេរជាអក្សរទេវនាគរី, ទណ្ឌឃាតនេះ ហៅថា វិរាម មានរូបដូច្នេ

ទណ្ឌឃាដ នាម ១)

[ទ័ន-ឌៈ-ឃាត] tornkhead

ការពិឃាតដោយអាជ្ញា, ដោយដំបង, កំណាត់ឈើ ជាគ្រឿងពិឃាត។

ទណ្ឌឃាដ នាម ២)

[ទ័ន-ឌៈ-ឃាត] tornkhead

ខ្មែរយើងប្រើពាក្យនេះជាឈ្មោះវណ្ណយុត្តម្យ៉ាងមានសណ្ឋានលំនាំកន្ទុយកំប្រុក (៍) សម្រាប់ដាក់ឃាត់អក្សរមិនឱ្យមានសំឡេងដូចជា ប្រយោជន៍, យោជន៍, ខ្លឹមចន្ទន៍ ជាដើម; វណ្ណយុត្តនេះ បើហៅថា បដិសេធ ក៏បាន ចំពោះភាសាសំស្ក្រឹតដែលសរសេរជាអក្សរទេវនាគរី, ទណ្ឌឃាតនេះ ហៅថា វិរាម មានរូបដូច្នេ