វចនានុក្រមខ្មែរ

ថ្លៃឈ្នួល នាម

[ថ្លៃ-ឈ្នួល] thleychhnuol≈

ប្រាក់ដែលបានទទួលពីការងារអ្វីមួយ :

ថ្លៃដើម

ចំនួនប្រាក់ចំណាយដើម្បីផលិតជាផលិតផលឬសេវា ដូចជាចំណាយទៅលើវត្ថុធាតុដើម មូលធន កម្លាំងពលកម្ម និងសហគ្រិនភាព។

ថ្លៃដើម នាម

[ថ្លៃ-ដើម] thleydaeum≈

ចំនួនប្រាក់ចំណាយដើម្បីផលិតជាផលិតផលឬសេវា ដូចជាចំណាយទៅលើវត្ថុធាតុដើម មូលធន កម្លាំងពលកម្ម និងសហគ្រិនភាព។

ថ្លៃថ្នូរ

មនុស្ស, សត្វ, ឬអ្វីៗដែលមានតម្លៃគួរសរសើរ គួររាប់អាន :

ថ្លៃថ្នូរ គុណនាម

[ថ្លៃ-ថ្នូ] thlaithnour

មានតម្លៃគួរលើកសរសើរ គួររាប់អាន :

ថ្លៃថ្នូរ នាម

[ថ្លៃ-ថ្នូ] thlaithnour

មនុស្ស, សត្វ, ឬអ្វីៗដែលមានតម្លៃគួរសរសើរ គួររាប់អាន :

ថ្លៃថ្លា

(ម.ព. ថ្លៃថ្លា)។

ថ្លៃថ្លា គុណនាម

[ថ្លៃ-ថ្លា] thleythlea≈

(ព.កា.) ថ្លៃស្រស់ថ្លា។

ថ្លៃថ្លា គុណនាម

[ថ្លា-ថ្លៃ] thleathley≈

(ម.ព. ថ្លៃថ្លា)។

ថ្លៃទីផ្សារ

ថ្លៃទិញឬលក់ជាទូទៅនៃទំនិញឬសេវានៅលើទីផ្សារ។

ថ្លៃទីផ្សារ នាម

[ថ្លៃ-ទី-ផ្សា] thleytiphsa≈

ថ្លៃទិញឬលក់ជាទូទៅនៃទំនិញឬសេវានៅលើទីផ្សារ។

ថ្លៃបង

(ព.កា.) នាងមានតម្លៃរបស់បង។

ថ្លៃបង នាម

[ថ្លៃ-បង] thleybngo≈

(ព.កា.) នាងមានតម្លៃរបស់បង។

ថ្លៃបាត

ថ្លៃអប្បបរមាដែលដាក់ចេញដោយស្ថាប័នសាធារណៈទៅលើការកំណត់ថ្លៃលក់ទំនិញ ឬសេវានៅក្នុងទីផ្សារ :

ថ្លៃបាត នាម

[ថ្លៃ-បាត] thleybat≈

ថ្លៃអប្បបរមាដែលដាក់ចេញដោយស្ថាប័នសាធារណៈទៅលើការកំណត់ថ្លៃលក់ទំនិញ ឬសេវានៅក្នុងទីផ្សារ :

ថ្លៃពិតាន

ថ្លៃអតិបរមាដែលដាក់ចេញដោយស្ថាប័នសាធារណៈទៅលើការកំណត់ថ្លៃលក់ទំនិញ ឬសេវានៅក្នុងទីផ្សារ :

ថ្លៃពិតាន នាម

[ថ្លៃ-ពិ-ដាន] thleypidan≈

ថ្លៃអតិបរមាដែលដាក់ចេញដោយស្ថាប័នសាធារណៈទៅលើការកំណត់ថ្លៃលក់ទំនិញ ឬសេវានៅក្នុងទីផ្សារ :

ថ្លៃពិសី

(ព.កា.) ពិសីមានតម្លៃ។

ថ្លៃពិសី នាម

[ថ្លៃ-ពិ-សី] thleypisei≈

(ព.កា.) ពិសីមានតម្លៃ។

ថ្លៃលក់

ថ្លៃទំនិញឬសេវាដែលដាក់លក់នៅលើទីផ្សារ។

ថ្លៃលក់ នាម

[ថ្លៃ-លក់] thleylka≈

ថ្លៃទំនិញឬសេវាដែលដាក់លក់នៅលើទីផ្សារ។

ថ្លៃលក់ផ្ដាច់

ថ្លៃទំនិញឬសេវាដែលលក់ដោយមានការបញ្ចុះថ្លៃរួច។

ថ្លៃលក់ផ្ដាច់ នាម

[ថ្លៃ-លក់-ផ្ដាច់] thleylkaphdach≈

ថ្លៃទំនិញឬសេវាដែលលក់ដោយមានការបញ្ចុះថ្លៃរួច។

ថ្លោស

ពាក្យព្រហើន។

ថ្លោស គុណនាម

[ថ្លោស] thlaos

ធាត់ធំ, ពេញសាច់ (កូនតូច, ផ្លែឈើ) :

ថ្លោស គុណនាម

[ថ្លោស] thlaos

ទ្រើសចិត្ត ទ្រើសគំនិត។

ថ្លោស នាម

[សំ-ដី-ថ្លោស] thlaos

ពាក្យព្រហើន។

ថ្លោះ

របូត, ភ្លាត់; ទាស់; ធ្លាក់, ប្រែ; វិនាស, ខូច :

ថ្លោះ កិរិយាសព្ទ

[ថ្លោះ] thlaoh

របូត, ភ្លាត់; ទាស់; ធ្លាក់, ប្រែ; វិនាស, ខូច :

ថ្លោះធ្លោយ

ភ្លាត់ជ្រុលដោយធ្លោយគំនិត :

ថ្លោះធ្លោយ កិរិយាសព្ទ

[ថ្លោះ-ធ្លោយ] thlaohlouy

ភ្លាត់ជ្រុលដោយធ្លោយគំនិត :

ថ្វង

(ម.ព. ខ្វង)។

ថ្វង នាម

[ថ្វង] thavng≈

(ម.ព. ខ្វង)។

ថ្វាក

ដែលលាសងាកកន្ធែកចេញទៅខាង :

ថ្វាក គុណនាម

[ថ្វាក] thvak

ដែលលាសងាកកន្ធែកចេញទៅខាង :

ថ្វាង

ឈ្មោះត្រែងស្លឹកធំ :

ថ្វាង នាម

[ថ្វាង] thvang

ឈ្មោះត្រែងស្លឹកធំ :

ថ្វាត់

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ថ្វាយ (សម្រាប់ប្រើតែក្នុងពាក្យកាព្យ) :

ថ្វាត់ គុណកិរិយា

[ថ្វាត់] thvat

ប្រាកដដូចដែល (សម្រាប់ប្រើតែក្នុងពាក្យកាព្យ) :

ថ្វាត់ បុព្វបទ

[ថ្វាត់] thvat

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ថ្វាយ (សម្រាប់ប្រើតែក្នុងពាក្យកាព្យ) :

ថ្វាយ

ឱ្យ, ប្រគល់, បូជា (រ.ស.) :

ថ្វាយ កិរិយាសព្ទ

[ថ្វាយ] thvay

ឱ្យ, ប្រគល់, បូជា (រ.ស.) :

ថ្វាយបង្គំ

សំពះ (រ.ស.) ; ពាក្យនេះប្រើសាធារណៈដល់មកភិក្ខុសង្ឃផង តាមសណ្ដាប់សេចក្ដីគោរព។

ថ្វាយបង្គំ កិរិយាសព្ទ

[ថ្វាយ-បង្គំ] thvaybongkum

សំពះ (រ.ស.) ; ពាក្យនេះប្រើសាធារណៈដល់មកភិក្ខុសង្ឃផង តាមសណ្ដាប់សេចក្ដីគោរព។

ថ្វាយព្រះភ្លើង

(រ.ស.) បូជា (ព្រះសព)។

ថ្វាយព្រះភ្លើង កិរិយាសព្ទ

[ថ្វាយ-ព្រះ-ភ្លើង] thveaypreahphleung≈

(រ.ស.) បូជា (ព្រះសព)។

ថ្វិច

សូរឮដោយស្ដោះទឹកមាត់។

ថ្វិច ឧទានសព្ទ

[ថ្វិច] thvech

សូរឮដោយស្ដោះទឹកមាត់។

ថ្វី

ពាក្យសម្រាប់សួររកហេតុ, រកដំណើរ :

ថ្វី គុណកិរិយា

[ថ្វី] thvei

ពាក្យសម្រាប់សួររកហេតុ, រកដំណើរ :

ថ្វីគំនិត

ផ្លូវគំនិតដ៏មោះមុត, ដ៏ប៉ិនប្រសប់, ដ៏ជំនាញ :

ថ្វីគំនិត នាម

[ថ្វី-គំ-និត] thveikumnit

ផ្លូវគំនិតដ៏មោះមុត, ដ៏ប៉ិនប្រសប់, ដ៏ជំនាញ :

ថ្វីដៃ

ស្នាដៃ, បំណាច់ដៃ :

ថ្វីដៃ នាម

[ថ្វី-ដៃ] thveidai

ស្នាដៃ, បំណាច់ដៃ :

ថ្វីត្បិត

(ម.ព. ថ្វីបើ)។

ថ្វីត្បិត ឈ.

[ថ្វី-ត្បិត] thvitbet≈

(ម.ព. ថ្វីបើ)។

ថ្វីបើ

ទោះបីបើ, បើទុកជា ... ក៏ដោយ :

ថ្វីបើ ឈ.

[ថ្វី-បើ] thveibaeu

ទោះបីបើ, បើទុកជា ... ក៏ដោយ :

ថ្វីមាត់

សម្ដីដ៏ជំនាញ អាចឱ្យសម្រេចការបាន។ (រ.ស.) ថា ថ្វីព្រះឱស្ឋ។

ថ្វីមាត់ នាម

[ថ្វី-មាត់] thveimeat

សម្ដីពុះពារ, ទម្លុះទម្លាយ ត្រាតែកើតការ, ត្រាតែសម្រេចប្រយោជន៍ :

ថ្វីមាត់ នាម

[សំ-ដី-ថ្វី-មាត់] thveimeat

សម្ដីដ៏ជំនាញ អាចឱ្យសម្រេចការបាន។ (រ.ស.) ថា ថ្វីព្រះឱស្ឋ។

ថ្វីហៈថ្វីហើយ?

(ព.បុ.) ចុះម្ដេចឡើយ? ចុះហេតុអ្វី? :

ថ្វីហៈថ្វីហើយ? នាម

[ថ្វី-ហៈ-ថ្វី-ហើយ] thvihakthvihaeuy≈

(ព.បុ.) ចុះម្ដេចឡើយ? ចុះហេតុអ្វី? :

ថ្វឺយ!

សូរចេញពីមាត់តាមក្រោយទឹកមាត់ដែលស្ដោះមកដោយសម្ដែងអាការៈមើលងាយ, បញ្ជោះឬតូចចិត្ត, ទាស់ចិត្ត, ស្ដាយក្រោយ :

ថ្វឺយ! ឧទានសព្ទ

[ថ្វឺយ] thveuy≈

សូរចេញពីមាត់តាមក្រោយទឹកមាត់ដែលស្ដោះមកដោយសម្ដែងអាការៈមើលងាយ, បញ្ជោះឬតូចចិត្ត, ទាស់ចិត្ត, ស្ដាយក្រោយ :

ថ្វែ

(ព.ប្រ.) បុ.) អ្នកមានទ្រព្យច្រើនព្រោះជំនួញជើងទឹក :

ថ្វែ នាម

[ថ្វែ] thvae

ឈ្មោះទូកធំបែបមួយសម្រាប់ផ្ទុកបន្ទុកធំ មានបៃឡីខាងកន្សៃ :

ថ្វែ នាម

[ថ្វែ] thvae

(ព.ទ.បុ.) កុំយកតម្រាប់គេអ្នកមាន។

ថ្វែ នាម

[ទូក-ថ្វែ] thvae

(ព.ប្រ.) បុ.) អ្នកមានទ្រព្យច្រើនព្រោះជំនួញជើងទឹក :

ទ នាម

[ទ] to≈

តួព្យញ្ជនៈទី១៨នៃអក្ខរក្រមព្យញ្ជនៈខ្មែរ និងជាតួព្យញ្ជនៈទី៣ក្នុងវគ្គទី៤។ តួព្យញ្ជនៈនេះមានអក្ខរសូរអន្តរជាតិ [t] ជាព្យញ្ជនៈធ្មេញ ខ្យល់មាត់ សូរស្ទះ សិថិល អឃោសៈ។

ទ នាម ១)

[ទ] to≈

ប្រដាប់ធ្វើដោយឈើ, ឫស្សី ឬដោយស័ង្កសីជាដើម សម្រាប់រង សម្រាប់បង្ហូរទឹក :

ទ នាម ២)

[ទ] to≈

ធ្នារទឹកភ្លៀងដែលធ្លាក់ពីអាកាស :

ទក គុណនាម

[ទក] tok

ដែលតាមធម្មតា តែងតែមានមួយគូពីកំណើត, ក៏បែរជាកើតមានតែមួយឬតែម្ខាងទៅវិញ :

ទកាស័យ

ដែលនៅអាស្រ័យក្នុងទឹក, ដែលមានទឹកជាលំនៅ :

ទកាស័យ គុណនាម

[ទៈ-កា-សៃ] tokasai

ដែលនៅអាស្រ័យក្នុងទឹក, ដែលមានទឹកជាលំនៅ :

ទក់

(ព.ប្រ.) ដែលចេះតែទៅផ្ទះគេឬទីធ្វើការរបស់គេញឹកញយហួសពេក នាំឱ្យជ្រេញចិត្តធុញទ្រាន់ :

ទក់ គុ., គុ.កិ.

[ទក់] tok

ដែលខ្ទាំខ្ទេចដោយដំ, ដោយទំពា ឬដោយអង្កៀមជាដើម :

ទក់ គុ., គុ.កិ.

[ទក់-ទាំ] tok

ទក់ខ្ទេចខ្ទាំ។

ទក់ គុណកិរិយា

[ទក់-ទី] tok

ទក់ខ្ទេចខ្ទី :

ទក់ គុណកិរិយា

[ទក់-ទេញ] tok

(ព.ប្រ.) ដែលចេះតែទៅផ្ទះគេឬទីធ្វើការរបស់គេញឹកញយហួសពេក នាំឱ្យជ្រេញចិត្តធុញទ្រាន់ :

ទក្ខិណទិស

ទិសខាងស្ដាំដៃ គឺទិសខាងត្បូង (ទក្សិណ)។

ទក្ខិណទិស នាម

[ទ័ក-ខិ-ណៈ-ទឹស] tokkhenatis

ទិសខាងស្ដាំដៃ គឺទិសខាងត្បូង (ទក្សិណ)។

ទក្ខិណនិកាយ

ពួកខាងត្បូង គឺពួកពុទ្ធសាសនិកជនប៉ែកខាងត្បូងមានអ្នកលង្កាទ្វីប, ភូមា, មន ជាដើម រៀងមកដល់កម្ពុជរដ្ឋយើងនេះ ដែលពួកឧត្តរនិកាយកំណត់ហៅ ដើម្បីឱ្យដាច់ពួកដោយឡែកពីគ្នា ក្នុងកាលដែលកើតអធិករណ៍ជាធំ តបន្ទាប់អំពីកាលនៃទុតិយសង្គាយនាមក។

ទក្ខិណនិកាយ នាម

[ទ័ក-ខិ-ណៈ-និ-កាយ] tokkhennikay

ពួកខាងត្បូង គឺពួកពុទ្ធសាសនិកជនប៉ែកខាងត្បូងមានអ្នកលង្កាទ្វីប, ភូមា, មន ជាដើម រៀងមកដល់កម្ពុជរដ្ឋយើងនេះ ដែលពួកឧត្តរនិកាយកំណត់ហៅ ដើម្បីឱ្យដាច់ពួកដោយឡែកពីគ្នា ក្នុងកាលដែលកើតអធិករណ៍ជាធំ តបន្ទាប់អំពីកាលនៃទុតិយសង្គាយនាមក។

ទក្ខិណបថ

ផ្លូវទៅទិសខាងស្ដាំដៃ គឺទិសខាងត្បូង។

ទក្ខិណបថ នាម

[ទ័ក-ខិ-ណៈ-បត់] tkakhenakbta≈

ផ្លូវទៅទិសខាងស្ដាំដៃ គឺទិសខាងត្បូង។

ទក្ខិណាទាន

អំណោយដែលទាយកជឿកម្មជឿផលច្បាស់ហើយគេឱ្យឬអំណោយដែលគេឱ្យដល់ទក្ខិណេយ្យបុគ្គល។

ទក្ខិណាទាន នាម

[ទ័ក-ខិ-ណា-ទាន] tokkhenatean

អំណោយដែលទាយកជឿកម្មជឿផលច្បាស់ហើយគេឱ្យឬអំណោយដែលគេឱ្យដល់ទក្ខិណេយ្យបុគ្គល។

ទក្ខិណានុទិស

អនុទិស ជាចន្លោះទិសទក្សិណនិងទិសបស្ចិម គឺទិសនិរតី។

ទក្ខិណានុទិស នាម

[ទ័ក-ខិ-ណា-នុ-ទឹស] tokkhenanutis

អនុទិស ជាចន្លោះទិសទក្សិណនិងទិសបស្ចិម គឺទិសនិរតី។

ទក្ខិណានុប្បទាន

អំណោយដែលគេឧទ្ទិសផលនៃទក្ខិណាទាន ចំពោះទៅបុគ្គលដែលទៅកាន់បរលោកហើយ :

ទក្ខិណានុប្បទាន នាម

[ទ័ក-ខិ-ណា-នុប-ប៉ៈ-ទាន] tokkhenanubbatean

អំណោយដែលគេឧទ្ទិសផលនៃទក្ខិណាទាន ចំពោះទៅបុគ្គលដែលទៅកាន់បរលោកហើយ :

ទក្ខិណាព័ត៌

ដំណើរដែលដើរវិលជាទក្សិណ ក្នុងឱកាសនៃកិច្ចការណាមួយ មានការមង្គលជាដើម។

ទក្ខិណាព័ត៌ នាម

[ទ័ក-ខិ-ណា-ព័រ] tokkhenapoatr

ដំណើរដែលដើរវិលជាទក្សិណ ក្នុងឱកាសនៃកិច្ចការណាមួយ មានការមង្គលជាដើម។

ទក្ខិណាវដ្ដ

(ម.ព. ទក្ខិណាព័ត៌)។

ទក្ខិណាវដ្ដ នាម

[ទ័ក-ខិ-ណា-វ័ត] tokkhenavodd

(ម.ព. ទក្ខិណាព័ត៌)។

ទក្ខិណេយ្យបុគ្គល

បុគ្គលអ្នកគួរទទួលនូវទក្ខិណាទាន។

ទក្ខិណេយ្យបុគ្គល នាម

[ទ័ក-ខិ-ណៃ-យ៉ៈ-បុក-គល់] tokkheneyybokkol

បុគ្គលអ្នកគួរទទួលនូវទក្ខិណាទាន។

ទក្ខិណេយ្យសម្បទា

ការដល់ព្រម ឬសមប្រកបដោយទក្ខិណេយ្យបុគ្គល, សម្បាទារបស់ទក្ខិណេយ្យបុគ្គល :

ទក្ខិណេយ្យសម្បទា នាម

[ទ័ក-ខិ-ណៃ-យ៉ៈ-សាំ-ប៉ៈ-ទា] tokkheneyysambotea

ការដល់ព្រម ឬសមប្រកបដោយទក្ខិណេយ្យបុគ្គល, សម្បាទារបស់ទក្ខិណេយ្យបុគ្គល :