វចនានុក្រមខ្មែរ

ត្រឈឹង បុព្វបទ

[ត្រ-ឈឹង] trachhueng

ពាក្យបរិវារសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យត្រឈៃ :

ត្រឈៃ

សន្ធៃ, ជិតឈឹង, ជិតស្និទ្ធ (និយាយតែពីម្លប់ឈើ) :

ត្រឈៃ គុណនាម

[ត្រ-ឈៃ] trachhey

សន្ធៃ, ជិតឈឹង, ជិតស្និទ្ធ (និយាយតែពីម្លប់ឈើ) :

ត្រដក់

ឈ្មោះសត្វស្លាបពួករនាល តែមានរូបសណ្ឋានធំខ្ពស់ចង្គ្រោងជាងរនាល មានសម្បុរប្រផេះ ចំពុះធំវែង, កវែង ខាងក្រោមមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងថង់ គេច្រើនហៅថា យាម, ក្បាលរលីងកណ្ដាល, មានមច្ឆជាតិជាចំណី។ មានមួយប្រភេទផ្សេងទៀតហៅ ត្រដក់គម្រង់ ស៊ីគម្រង់សាកសពផ្សេងៗ។

ត្រដក់ នាម

[ត្រ-ដក់] trodok

ឈ្មោះសត្វស្លាបពួករនាល តែមានរូបសណ្ឋានធំខ្ពស់ចង្គ្រោងជាងរនាល មានសម្បុរប្រផេះ ចំពុះធំវែង, កវែង ខាងក្រោមមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងថង់ គេច្រើនហៅថា យាម, ក្បាលរលីងកណ្ដាល, មានមច្ឆជាតិជាចំណី។ មានមួយប្រភេទផ្សេងទៀតហៅ ត្រដក់គម្រង់ ស៊ីគម្រង់សាកសពផ្សេងៗ។

ត្រដក់ត្រសុំ

សន្សំលាក់លៀប ក្បិតក្បៀតទុកសំចៃ :

ត្រដក់ត្រសុំ កិរិយាសព្ទ

[ត្រ-ដក់-ត្រ-សុំ] tradakatrasoam

សន្សំលាក់លៀប ក្បិតក្បៀតទុកសំចៃ :

ត្រដរ

ខំប្រឹង, ខំស្ទុះឡើង ដោយកម្លាំងយ៉ាងតិច :

ត្រដរ កិរិយាសព្ទ

[ត្រ-ដ] tradar

ខំប្រឹង, ខំស្ទុះឡើង ដោយកម្លាំងយ៉ាងតិច :

ត្រដរខ្យល់

ត្រដាបត្រដួស លំបាកលំបិន ស្ទើរនឹងដួលរលំ :

ត្រដរខ្យល់ កិរិយាសព្ទ ១)

[ត្រ-ដ-ខ្យល់] trodakhayl≈

ដង្ហក់ក្នុងអាការៈហៀបនឹងដាច់ខ្យល់ ហៀបនឹងស្លាប់ :

ត្រដរខ្យល់ កិរិយាសព្ទ ២)

[ត្រ-ដ-ខ្យល់] trodakhayl≈

ត្រដាបត្រដួស លំបាកលំបិន ស្ទើរនឹងដួលរលំ :

ត្រដាង

(ម.ព. ត្រដាងដៃ)។

ត្រដាង កិរិយាសព្ទ

[ត្រ-ដាង] trodang

លាលាត, សន្ធឹង :

ត្រដាង កិរិយាសព្ទ

[ត្រ-ដាង-ដៃ] trodang

កាងដៃ, កាងស្លាប សន្ធឹងស្រទាង។

ត្រដាង កិរិយាសព្ទ

[ត្រ-ដាង-ស្លាប] trodang

(ម.ព. ត្រដាងដៃ)។

ត្រដាច

ដែលរីកសាយទៅខាង មានជាលំអានធំ :

ត្រដាច គុ., គុ.កិ.

[ត្រ-ដាច] trodach

ដែលរីកសាយទៅខាង មានជាលំអានធំ :

ត្រដាបត្រដួស

លំបាក, ទន់ទាប, ដុនដាប, ស្ទើរស្លាប់ស្ទើររស់ :

ត្រដាបត្រដួស កិ., គុ.កិ.

[ត្រ-ដាប-ត្រ-ដួស] trodabtroduos

លំបាក, ទន់ទាប, ដុនដាប, ស្ទើរស្លាប់ស្ទើររស់ :

ត្រដាល់

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ត្រដុស :

ត្រដាល់ បុព្វបទ

[ត្រ-ដាល់] trodal

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ត្រដុស :

ត្រដិត

និយាយជាប់ៗអណ្ដាត, ដែលទាក់ទងនឹងការនិយាយរបៀបនេះ :

ត្រដិត នាម

[ត្រ-ដិត] tradet

ឈ្មោះវល្លិរំអិលមួយប្រភេទ ច្រើនដុះនៅដីទួលត្រជាក់ក្បែរគល់ឈើធំ ឬនៅដំបូកជាដើម, ដើមខ្ចីនិងស្លឹកវាបើយកមកច្របាច់លាយនឹងទឹកចេញជារំអិលអន្លាយ មានជាតិរមាស់បន្តិចៗប្រើធ្វើជាថ្នាំត្រជាក់បាន។

ត្រដិត គុ.កិ., គុ.

[ត្រ-ដិត] tradet

និយាយជាប់ៗអណ្ដាត, ដែលទាក់ទងនឹងការនិយាយរបៀបនេះ :

ត្រដឹង

ដែលខ្ពស់ស្ដឹង, ដែលអណ្ដែតស្ដឹង :

ត្រដឹង គុ., គុ.កិ.

[ត្រ-ដឹង] trodoeng

ដែលខ្ពស់ស្ដឹង, ដែលអណ្ដែតស្ដឹង :

ត្រដឹម

ខ្ពស់ត្រដួចសន្លឹម :

ត្រដឹម គុ., គុ.កិ.

[ត្រ-ដឹម] tradoem

ខ្ពស់ត្រដួចសន្លឹម :

ត្រដុស

ដុសរឿយៗ, កកិត :

ត្រដុស កិរិយាសព្ទ

[ត្រ-ដុស] trodos

ដុសរឿយៗ, កកិត :

ត្រដួច

ដែលខ្ពស់ឆ្ងាយសន្លឹមទៅខាងលើ :

ត្រដួច គុ., គុ.កិ.

[ត្រ-ដួច] traduoch

ដែលខ្ពស់ឆ្ងាយសន្លឹមទៅខាងលើ :

ត្រដេ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យត្រដរ :

ត្រដេ បុព្វបទ

[ត្រ-ដេ] trade

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យត្រដរ :

ត្រដេប

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យត្រដាប :

ត្រដេប បុព្វបទ

[ត្រ-ដេប] trodeb

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យត្រដាប :

ត្រដេវ

ឈ្មោះសត្វស្លាបពួកចចាត ពួករងាវកកធ្វើរន្ធក្នុងដីជាលំនៅ :

ត្រដេវ នាម

[ត្រ-ដេវ] tradev

ឈ្មោះសត្វស្លាបពួកចចាត ពួករងាវកកធ្វើរន្ធក្នុងដីជាលំនៅ :

ត្រដេវវិច នាម

[ត្រ-ដេវ-វ៉ិច] trodevovich

ឈ្មោះសត្វស្លាបដោយសន្មតតាមសូរដែលវាយំ, ច្រើននៅអាស្រ័យតែនឹងទីវាលទំនាបដេកតែនៅលើផែនដី, តាមពាក្យបោរាណាចារ្យថា វាដេកផ្ងារយកជើងច្រោងឡើងលើ ព្រោះខ្លាចក្រែងមេឃរលំសង្កត់, ជាបក្សីចេះថែរក្សាស៊ុតរបស់វាដោយប្រយ័ត្នជាបំផុត។

ត្រដេវវ៉ិច

(ម.ព. ត្រដេវវិច)។

ត្រដេវវ៉ិច នាម

[ត្រ-ដេវ-វ៉ិច] trodevvech≈

(ម.ព. ត្រដេវវិច)។

ត្រដែ

(ម.ព. ត្រដេ)។

ត្រដែ បុព្វបទ

[ត្រ-ដែ] trodae≈

(ម.ព. ត្រដេ)។

ត្រដែត

ដែលសាត់អណ្ដែតខ្ពស់ឡើងៗ ហើយកាន់តែឆ្ងាយទៅៗ :

ត្រដែត គុ., គុ.កិ.

[ត្រ-ដែត] tradaet

ដែលសាត់អណ្ដែតខ្ពស់ឡើងៗ ហើយកាន់តែឆ្ងាយទៅៗ :

ត្រដែតត្រដឹង

ខ្ពង់ខ្ពស់មហិមា, ខ្ពស់សន្លឹមសន្លោច។ មើលទៅឃើញខ្ពស់ស្ដឹង។

ត្រដែតត្រដឹង គុ., គុ.កិ.

[ត្រ-ដែត-ត្រ-ដឹង] trodaettrodoeng≈

ខ្ពង់ខ្ពស់មហិមា, ខ្ពស់សន្លឹមសន្លោច។ មើលទៅឃើញខ្ពស់ស្ដឹង។

ត្រដែតត្រដឹម

ខ្ពស់អណ្ដែតឡើងនិងខ្ពស់ត្រដួចសន្លឹមឡើង។

ត្រដែតត្រដឹម គុ., គុ.កិ.

[ត្រ-ដែត-ត្រ-ដឹម] tradaettradoem

ខ្ពស់អណ្ដែតឡើងនិងខ្ពស់ត្រដួចសន្លឹមឡើង។

ត្រដោក

ប្រដាប់ធ្វើដោយឈើ មានមេមានគ្រាប់មានសំឡេងលាន់ឮ សម្រាប់ចងព្យួរនៅកគោ, ក្របី, ដំរី, សេះ។ ឈើឬឫស្សីដែលគេលកចោះជាប្រហោងតែម្ខាងសម្រាប់វាយចាំយាមល្បាតជាដើម :

ត្រដោក នាម

[ត្រ-ដោក] tradaok

ប្រដាប់ធ្វើដោយឈើ មានមេមានគ្រាប់មានសំឡេងលាន់ឮ សម្រាប់ចងព្យួរនៅកគោ, ក្របី, ដំរី, សេះ។ ឈើឬឫស្សីដែលគេលកចោះជាប្រហោងតែម្ខាងសម្រាប់វាយចាំយាមល្បាតជាដើម :

ត្រដោកក្ដារ

ប្រដាប់ធ្វើដោយឈើឬឫស្សី សម្រាប់ប្រហកច្រកក្ដារមូរត្បាញ។

ត្រដោកក្ដារ នាម

[ត្រ-ដោក-ក្ដា] tradaokkdar

ប្រដាប់ធ្វើដោយឈើឬឫស្សី សម្រាប់ប្រហកច្រកក្ដារមូរត្បាញ។

ត្រដោកជើងចែវ

ឈើរណបអបនៅគែមទូកត្រង់ខាងក្បាលឬខាងកន្សៃ សម្រាប់ប្រហកជើងចែវ។

ត្រដោកជើងចែវ នាម

[ត្រ-ដោក-ជើង-ចែវ] trodaokchaungochaev

ឈើរណបអបនៅគែមទូកត្រង់ខាងក្បាលឬខាងកន្សៃ សម្រាប់ប្រហកជើងចែវ។

ត្រដោម

ដែលខ្ពស់ជាដុំត្រសុំទៅឯអាកាស ឬដែលសាត់អណ្ដែតកណ្ដាលអាកាសជាដុំមូលគ្នា :

ត្រដោម គុ., គុ.កិ.

[ត្រ-ដោម] trodaom

ដែលខ្ពស់ជាដុំត្រសុំទៅឯអាកាស ឬដែលសាត់អណ្ដែតកណ្ដាលអាកាសជាដុំមូលគ្នា :

ត្រដោះ

ស្រាយ, រុះសូត្រឬអំបោះ ដែលចំពាក់ចាក់ស្រេះ ឱ្យមានរបៀបស្រួលល្អឡើងវិញ :

ត្រដោះ កិរិយាសព្ទ

[ត្រ-ដោះ] trodaoh

ស្រាយ, រុះសូត្រឬអំបោះ ដែលចំពាក់ចាក់ស្រេះ ឱ្យមានរបៀបស្រួលល្អឡើងវិញ :

ត្រណក

(ម.ព. និស្សារណ៍)។

ត្រណក នាម

[ត្រ-ណក] tronka≈

(ម.ព. និស្សារណ៍)។

ត្រណម

ដំណើរ ឬអំពើដែលតម :

ត្រណម នាម

[ត្រ-ណម] tranam

ដំណើរ ឬអំពើដែលតម :

ត្រណាក់ចិត្ត

សេចក្ដីអាក់អន់ចិត្ត, សេចក្ដីថ្នាំងថ្នាក់ (ច្រើនប្រើតែក្នុងកាព្យ)។

ត្រណាក់ចិត្ត នាម

[ត្រ-ណាក់-ចិត្ត] tronakochett

សេចក្ដីអាក់អន់ចិត្ត, សេចក្ដីថ្នាំងថ្នាក់ (ច្រើនប្រើតែក្នុងកាព្យ)។

ត្រណាត់ត្រណែង

យ៉ាងកញ្ឆក់កញ្ឆែង យ៉ាងរាត់រាយ :

ត្រណាត់ត្រណែង គុណកិរិយា

[ត្រ-ណាត់-ត្រ-ណែង] tronattronaeng≈

យ៉ាងកញ្ឆក់កញ្ឆែង យ៉ាងរាត់រាយ :

ត្រណោត

(ព.ប្រ.) គឺជាប់ទោសទាំងមួយពួកឬទាំងមួយក្រុមរួមក្នុងពន្ធនាគារជាមួយគ្នា។

ត្រណោត នាម

[ត្រ-ណោត] tronaot

វល្លិ, ចម្រៀកផ្ដៅ, ដើមរពាក់ឬខ្សែជាដើម សម្រាប់ដោតអ្វីៗដែលគួរដោតបាន :

ត្រណោត នាម

[កាស-មួយ-ត្រ-ណោត] tronaot

កាសចំនួន ១០តៀន, ក្នុងមួយតៀនមាន ៦០កាស, មួយត្រណោតត្រូវជា ៦រយកាស, ដប់ត្រណោតហៅថា មួយបាច់ មាន ៦ពាន់កាស (មានប្រើតែក្នុងសម័យចាយកាស)។ ហៅ ហ្វ្រង្សចាស់ ប្រទេសបារាំងថា ត្រណោតដែរ ហៅដោយធៀបនឹងកាសមួយត្រណោត; ក្នុងសម័យនោះមានសម្ដីថា ត្រណោតខ្មែរ, ត្រណោតបារាំង។

ត្រណោត កិរិយាសព្ទ

[ចាប់-បាន-មួយ-ត្រ-ណោត] tronaot

(ព.ប្រ.) ចាប់ចោរបានទាំងមួយពួក ហើយដាក់ឃ្នាងឬដាក់ខ្នោះដៃចងភ្ជាប់គ្នាបណ្ដើរទៅកាន់ទីឃុំឃាំង។

ត្រណោត កិរិយាសព្ទ

[ជាប់-ទោស-មួយ-ត្រ-ណោត] tronaot

(ម.ព. ជាប់មួយត្រណោត)។

ត្រណោត កិរិយាសព្ទ

[ជាប់-មួយ-ត្រ-ណោត] tronaot

(ព.ប្រ.) គឺជាប់ទោសទាំងមួយពួកឬទាំងមួយក្រុមរួមក្នុងពន្ធនាគារជាមួយគ្នា។

ត្រតៗ

ដែលរត់តិចៗមិនមាំមួនហើយធូរទន់ផតៗ :

ត្រតៗ គុណកិរិយា

[ត្រត-ត្រត] trat

ដែលរត់តិចៗមិនមាំមួនហើយធូរទន់ផតៗ :

ត្រថុក

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ ឬឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ដើមស្រដៀងនឹងស្លាព្រៃ តែតូចជាងស្លាព្រៃ ហៅ ត្រថុកភ្នំ។

ត្រថុក នាម

[ត្រ-ថុក] trothok

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ ឬឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ដើមស្រដៀងនឹងស្លាព្រៃ តែតូចជាងស្លាព្រៃ ហៅ ត្រថុកភ្នំ។

ត្រថុកទេស

(ម.ព. ទំពាំងបារាំង)។

ត្រថុកទេស នាម

[ត្រ-ថុក-ទេស] trothoktes≈

(ម.ព. ទំពាំងបារាំង)។

ត្រថឿង

ឈ្មោះប្រទាលដើមស្រដៀងនឹងទាល់តែតូចជាងទាល់ ច្រើនដុះនៅដីជើងភ្នំ ឬនៅលើទួល, ដើមប្រើជាអាហារបាន :

ត្រថឿង នាម

[ត្រ-ថឿង] trothoeang

ឈ្មោះស្មៅពួកធ្មៃ, ពួកក្រចៅ សម្បកសម្រាប់វេញខ្សែ។

ត្រថឿង នាម

[ត្រ-ថឿង] trothoeang

ឈ្មោះប្រទាលដើមស្រដៀងនឹងទាល់តែតូចជាងទាល់ ច្រើនដុះនៅដីជើងភ្នំ ឬនៅលើទួល, ដើមប្រើជាអាហារបាន :

ត្របក នាម

[ត្រ-បក] trabak

ស្រទាប់ :

ត្របក នាម

[ត្រ-បក] trabak

ចំនួនម្លូ ១០ស្នើ គឺម្លូ ២០សន្លឹក :

ត្របកឈូក

ឈ្មោះក្បាច់រចនាមួយប្រភេទ មានទ្រង់សណ្ឋានជារូបត្របកផ្កាឈូក :

ត្របកឈូក នាម

[ត្រ-បក-ឈូក] trobokchhuk

ឈ្មោះក្បាច់រចនាមួយប្រភេទ មានទ្រង់សណ្ឋានជារូបត្របកផ្កាឈូក :

ត្របាក់

ខាំ, លេបស៊ីដោយរហ័ស (ពាក្យសម្រាប់ប្រើចំពោះតែខាងសត្វតិរច្ឆាន) :

ត្របាក់ កិរិយាសព្ទ

[ត្រ-បាក់] trabak

ខាំ, លេបស៊ីដោយរហ័ស (ពាក្យសម្រាប់ប្រើចំពោះតែខាងសត្វតិរច្ឆាន) :

ត្របាញ់

ដែលលឿនញាប់ខ្មាញ់ដូចគេត្របាញ់ :

ត្របាញ់ កិរិយាសព្ទ ១)

[ត្រ-បាញ់] trabanh

វេញឬត្រកួញឱ្យខ្មាញ់, មូរបង្វិលយ៉ាងញាប់ឱ្យចូលណែនខ្មាញ់ជាធ្លុងមួយ :

ត្របាញ់ គុណកិរិយា ២)

[ត្រ-បាញ់] trabanh

ដែលលឿនញាប់ខ្មាញ់ដូចគេត្របាញ់ :

ត្របាំងបះ

ដែលបះងើយងើបជាងគេ មានលំនាំ, ទំនង មិនស្មើគ្នា :

ត្របាំងបះ គុណនាម

[ត្រ-បាំង-បះ] trabangbah

ដែលបះងើយងើបជាងគេ មានលំនាំ, ទំនង មិនស្មើគ្នា :

ត្របែក

ឈ្មោះឈើពួកមួយ ផ្លែមានរសជូរផ្អែមប្រើជាចំណី, ជាដំណាំឬដុះឯងតាមព្រៃក្បែរភូមិ។

ត្របែក នាម

[ត្រ-បែក] trorbaek

ឈ្មោះឈើពួកមួយ ផ្លែមានរសជូរផ្អែមប្រើជាចំណី, ជាដំណាំឬដុះឯងតាមព្រៃក្បែរភូមិ។

ត្របែកជូរ

ឈ្មោះឈើព្រៃរនាមមួយប្រភេទ ស្លឹកតូចជាងត្របែកព្រៃ តែផ្កាមានសណ្ឋានដូចត្របែកព្រៃដែរ។

ត្របែកជូរ នាម

[ត្រ-បែក-ជូ] trabaekachur

ឈ្មោះឈើព្រៃរនាមមួយប្រភេទ ស្លឹកតូចជាងត្របែកព្រៃ តែផ្កាមានសណ្ឋានដូចត្របែកព្រៃដែរ។

ត្របែកព្រៃ

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានផ្កាសម្បុរស្រគាំលាយស្វាយនិងក្រហម ដើមចាប់ច្រឡំគ្នានឹងស្រឡៅ ប៉ុន្តែតូចៗជាងស្រឡៅដើមច្រើនតែវៀច។

ត្របែកព្រៃ នាម

[ត្រ-បែក-ព្រៃ] trabaekprey

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានផ្កាសម្បុរស្រគាំលាយស្វាយនិងក្រហម ដើមចាប់ច្រឡំគ្នានឹងស្រឡៅ ប៉ុន្តែតូចៗជាងស្រឡៅដើមច្រើនតែវៀច។