វចនានុក្រមខ្មែរ

ដំណេក នាម

[ដំ-ណេក] damnek

ទីសម្រាប់ដេក, កន្លែងដេក; ឥរិយាបថដេក :

ដំណេក នាម

[ក្បាល-ដំ-ណេក] damnek

កន្លែងដែលដាក់ក្បាលពេលដេក :

ដំណេញ

ការដេញ; ដំណើរដែលគេបានដេញហើយ ឬដែលត្រូវឱ្យដេញតម្លៃ :

ដំណេញ នាម

[ដំ-ណិញ] damnenh

ការដេញ; ដំណើរដែលគេបានដេញហើយ ឬដែលត្រូវឱ្យដេញតម្លៃ :

ដំណេរ

ការដេរ, ការធ្វើឱ្យកើតបានជាថ្នេរ, វិជ្ជាជីវ : ឬសិល្បៈខាងការកាត់ ដេរ :

ដំណេរ នាម

[ដំ-ណេ] damner

ការដេរ, ការធ្វើឱ្យកើតបានជាថ្នេរ, វិជ្ជាជីវ : ឬសិល្បៈខាងការកាត់ ដេរ :

ដំណែង

កាឡាខ្លួន, ប្រែកាឡា, ប្រែភេទឱ្យមានបែបផ្សេងទីទៃពីរូបដើម, ពីភេទដើម :

ដំណែង កិរិយាសព្ទ

[ដំ-ណែង] damnaeng

កាឡាខ្លួន, ប្រែកាឡា, ប្រែភេទឱ្យមានបែបផ្សេងទីទៃពីរូបដើម, ពីភេទដើម :

ដំណែល

ទី, កន្លែង ឬអ្វីៗជាដែលគេ :

ដំណែល គុណនាម

[ដំ-ណែល] damnael

ដែលជាទ្រព្យ ជាមរតករបស់ម្ដាយឪពុក ដូនតាបន្សល់ទុកឱ្យ :

ដំណែល នាម

[ដំ-ណែល] damnael

ទី, កន្លែង ឬអ្វីៗជាដែលគេ :

ដំណោច

បរិវារស័ព្ទប្រើផ្សំជាមួយនឹងពាក្យដំណាំ :

ដំណោច បុព្វបទ

[ដំ-ណោច] damnaoch≈

បរិវារស័ព្ទប្រើផ្សំជាមួយនឹងពាក្យដំណាំ :

ដំណោត

ការដោត :

ដំណោត នាម

[ដំ-ណោត] damnaot

ការដោត :

ដំណោយ

ការដោយតាម :

ដំណោយ នាម

[ដំ-ណោយ] damnaoy

ការដោយតាម :

ដំណោល

ការដោល :

ដំណោល នាម

[ដំ-ណោល] damnaol

ការដោល :

ដំណោះ

ការដោះ, ពាក្យដោះ, ដំណើរដោះស្រាយ :

ដំណោះ នាម

[ដំ-ណោះ] damnaoh

ការដោះ, ពាក្យដោះ, ដំណើរដោះស្រាយ :

ដំណោះស្រាយ

ការដោះស្រាយ វិធីដោះស្រាយ :

ដំណោះស្រាយ នាម

[ដំ-ណោះ-ស្រាយ] damnaoahsreay≈

ការដោះស្រាយ វិធីដោះស្រាយ :

ដំណៅ

ការដៅ, ការចុចឱ្យមានគ្រឿងសម្គាល់; ស្នាមដែលដៅ :

ដំណៅ នាម

[ដំ-ណៅ] damnau

ការដៅ, ការចុចឱ្យមានគ្រឿងសម្គាល់; ស្នាមដែលដៅ :

ដំណំ

ដែលត្រូវដោយវាយដំខ្លាំង :

ដំណំ នាម a

[ដំ-ណំ] damnam

កន្លែង, របួស, មុខសស្ត្រា ដែលត្រូវដោយវាយដំខ្លាំង ឬដោយការប្រហារណាមួយយ៉ាងធ្ងន់ :

ដំណំ គុ.កិ., គុ. b

[ដំ-ណំ] damnam

ដែលត្រូវដោយវាយដំខ្លាំង :

ដំប

ពីរគូ (៤)។ ពាក្យសម្រាប់ប្រើរាប់ផ្លែឈើ, កណ្ដាប់ស្រូវ, កណ្ដាប់សំណាប ឬសត្វតិរច្ឆានតូចៗ ជាដើម :

ដំប គុណនាម

[ដំ-ប] damb

ពីរគូ (៤)។ ពាក្យសម្រាប់ប្រើរាប់ផ្លែឈើ, កណ្ដាប់ស្រូវ, កណ្ដាប់សំណាប ឬសត្វតិរច្ឆានតូចៗ ជាដើម :

ដំបង

ឈ្មោះផ្ដៅធំមួយប្រភេទ :

ដំបង នាម

[ដំ-បង] tbong

ឈ្មោះគ្រឿងអាវុធធ្វើដោយឈើ ឬដែកជាដើម :

ដំបង នាម

[ដំ-បង-ឆក់] tbong

ដំបងមានបន្ទុកអគ្គិសនីសម្រាប់ឆក់ :

ដំបង នាម

[ដំ-បង-ពី-កំ-ណាត់] tbong

ឈើពីរកំណាត់ភ្ជាប់គ្នាដោយខ្សែឬច្រវាក់ប្រើជាអាវុធ។ ខ្លះធ្វើក្រៅពីឈើក៏មាន :

ដំបង នាម

[ដំ-បង] tbong

ឈ្មោះខ្លាមួយប្រភេទ :

ដំបង គុណនាម

[ដំ-បង] tbong

មាំខ្ពស់ :

ដំបង នាម

[ដំ-បង] tbong

ឈ្មោះផ្ដៅធំមួយប្រភេទ :

ដំបងគ្រញូង

ឈ្មោះកុកមួយប្រភេទ មាឌធំចង្គ្រោង។

ដំបងគ្រញូង នាម

[ដំ-បង-គ្រ-ញូង] dambongkronhung

ឈ្មោះកុកមួយប្រភេទ មាឌធំចង្គ្រោង។

ដំបងយក្ខ

(ម.ព. ដំបងយក្ស)។

ដំបងយក្ខ នាម

[ដំ-បង-យ័ក] dambngoyk≈

(ម.ព. ដំបងយក្ស)។

ដំបងយក្ស

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ មានបន្លាតូចៗ ច្រូងច្រាងគេតែងដាំធ្វើជាបង :

ដំបងយក្ស នាម

[ដំ-បង-យ័ក] dambangyok

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ មានបន្លាតូចៗ ច្រូងច្រាងគេតែងដាំធ្វើជាបង :

ដំបន់

មាំ, ហំ. ស្ដុក :

ដំបន់ គុ.កិ., គុ.

[ដំ-បន់] damban

មាំ, ហំ. ស្ដុក :

ដំបារ

មាំក្រាស់ទង្គះ, ដែលនាគាងចេញ :

ដំបារ នាម

[ដំ-បា] dambar

ផ្ទាំង, ផ្ទៃ :

ដំបារ គុណនាម

[ដំ-បា] dambar

មាំក្រាស់ទង្គះ, ដែលនាគាងចេញ :

ដំបូក

ពំនូកដីដែលកើតពីកណ្ដៀរពូន។

ដំបូក នាម

[ដំ-បូក] dambouk

ពំនូកដីដែលកើតពីកណ្ដៀរពូន។

ដំបូង

កិច្ចការអ្វីមួយដែលគេទើបនឹងតាំងផ្ដើមជាដំបូង, ដែលតាំងផ្ដើមជាមុនបំផុត។

ដំបូង គុណនាម

[ដំ-បូង] tbong

ជាបឋម, ជាខាងដើម, មុន, ទីមួយ :

ដំបូង គុ., ន.

[ដំ-បូង-ខ្យល់] tbong

ខ្យល់ដំបូង គឺខ្យល់ដែលបក់ពីទិសឧត្តរមកជាដំបូងក្នុងខាងដើមនៃហេមន្តរដូវ :

ដំបូង គុ., ន.

[ដំ-បូង-ចិត] tbong

ដំណើរថ្មោងចិត្ត, ដែលទើបនឹងតាំងចិត្តផ្ដើម ផ្គង ជាដំបូង ឬដែលទើបនឹងចាប់ចិត្តស្រឡាញ់, រាប់រកជាដំបូង។

ដំបូង គុ., ន.

[ដំ-បូង-ដៃ] tbong

កិច្ចការអ្វីមួយដែលគេទើបនឹងតាំងផ្ដើមជាដំបូង, ដែលតាំងផ្ដើមជាមុនបំផុត។

ដំបូន្មាន

សេចក្ដីទូន្មាន, ឱវាទ, ពាក្យប្រដៅ :

ដំបូន្មាន នាម

[ដំ-បូន-មាន] dambounmean

សេចក្ដីទូន្មាន, ឱវាទ, ពាក្យប្រដៅ :

ដំបូល

(ម.ព. អស់ដំបូល)។

ដំបូល នាម

[ដំ-បូល] damboul

ប៉ែករបាំងខាងលើសម្រាប់ការពារទឹកភ្លៀង, កម្ដៅថ្ងៃជាដើម :

ដំបូល គុណនាម

[អស់-ដំ-បូល] damboul

(ព.ប្រ.) ដែលលិចលង់ហិនហោចវិនាសអស់ទ្រព្យធន អស់ផ្ទះលំនៅ ដោយបណ្ដាលអំពីហេតុណាមួយ។

ដំបូល គុណនាម

[អស់-ដំ-បូល-ផ្ទះ] damboul

(ម.ព. អស់ដំបូល)។

ដំបួច

និយាយចំអកចំអន់លេង :

ដំបួច កិ., គុ.កិ.

[ដំ-បួច] dambuoch

និយាយចំអកចំអន់លេង :

ដំបែ

មេស្រាឬមេត្រប៉ែដែលគេផ្សំសូនជាដុំ ហើយហាលឱ្យស្ងួតរឹង។

ដំបែ នាម

[ដំ-បែ] dambae

មេស្រាឬមេត្រប៉ែដែលគេផ្សំសូនជាដុំ ហើយហាលឱ្យស្ងួតរឹង។

ដំបៅ

ឈ្មោះរោគកើតនៅសាច់មានខ្ទុះ មានទឹករងៃ; ដំបៅមានច្រើនប្រភេទ មានដំបៅងា, ដំបៅពកជាដើម។

ដំបៅ នាម

[ដំ-បៅ] dambau

ឈ្មោះរោគកើតនៅសាច់មានខ្ទុះ មានទឹករងៃ; ដំបៅមានច្រើនប្រភេទ មានដំបៅងា, ដំបៅពកជាដើម។

ដំបៅងា

ជំងឺឆ្លងមួយប្រភេទរាតត្បាតនៅតំបន់ត្រូពិកដោយសារមេរោគស្ពៀរ៉ូកែត ឈ្មោះត្រេប៉ូណេម៉ាពែតឺនុយ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកជំងឺមានអាការៈក្ដៅខ្លួន ឈឺចុកចាប់អវយវៈបន្ទាប់មកមានចេញជាដំបៅ ពងបែករលួយរហូតដល់ជាលិកាក្រោមស្បែកជាពិសេសនៅលើមុខ ដៃ និង ជើង :

ដំបៅងា នាម

[ដំ-បៅ-ងា] dambavngea≈

ជំងឺឆ្លងមួយប្រភេទរាតត្បាតនៅតំបន់ត្រូពិកដោយសារមេរោគស្ពៀរ៉ូកែត ឈ្មោះត្រេប៉ូណេម៉ាពែតឺនុយ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកជំងឺមានអាការៈក្ដៅខ្លួន ឈឺចុកចាប់អវយវៈបន្ទាប់មកមានចេញជាដំបៅ ពងបែករលួយរហូតដល់ជាលិកាក្រោមស្បែកជាពិសេសនៅលើមុខ ដៃ និង ជើង :

ដំបៅចិត្ត

(ម.ព. ដំបៅទ្រូង)។

ដំបៅចិត្ត នាម

[ដំ-បៅ-ចិត] dambavchet≈

(ម.ព. ដំបៅទ្រូង)។

ដំបៅទ្រូង

(សំនួន.) ឈឺងំមិនស្បើយក្នុងចិត្ត ហាក់បីដូចមានដំបៅនៅក្នុងទ្រូង :

ដំបៅទ្រូង កិរិយាសព្ទ

[ដំ-បៅ-ទ្រូង] dambavtrung≈

(សំនួន.) ឈឺងំមិនស្បើយក្នុងចិត្ត ហាក់បីដូចមានដំបៅនៅក្នុងទ្រូង :

ដំបៅហក

(ម.ព. ហក{¥¥}១{££})។

ដំបៅហក នាម

[ដំ-បៅ-ហក] dambavhka≈

(ម.ព. ហក១)។

ដំរី

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ មានសណ្ឋានធំកន្ទុលមូល សាច់ជ្រាយ :

ដំរី នាម

[ដំ-រ៉ី] damrey

សត្វចតុប្បាទមានរូបធំសម្បើម មានស្បែកក្រាស់មានដៃហៅថា ប្រមោយ; ខ្លះមានភ្លុក, មានចែ។

ដំរី នាម

[ដំ-រ៉ី-ចុះ-ប្រេង] damrey

ដំរីស្ដរឬភ្លុក ដែលឡើងខ្លួនពេញទំហំ ស្រវឹងដោយកាមារម្មណ៍ ចេញប្រេងត្រង់ខួចនៅកៀនត្រចៀក បណ្ដាលឱ្យកាចងងុល ឥតកោតខ្លាចទម័ក :

ដំរី នាម

[ដំ-រ៉ី-យោល-ដៃ] damrey

ឈ្មោះបទចម្រៀងមួយប្រភេទ :

ដំរី នាម

[ដំ-រី-ស] damrey

ដំរីមួយប្រភេទ មានសប្បុរ ស ហើយមានជំនឿថាជាសត្វមានបុណ្យបារមី ក្នុងរឿងព្រេង សាសនា ឬប្រវត្តិសាស្ត្រ :

ដំរី នាម

[ដំ-រ៉ី] damrey

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ មានសណ្ឋានធំកន្ទុលមូល សាច់ជ្រាយ :

ដំរីទឹក

សត្វចតុប្បាទមួយប្រភេទមាឌធំជិតប៉ុនដំរី មានស្បែកក្រាស់ ជើងខ្លី រស់នៅតាមដងស្ទឹងឬបឹងនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក។

ដំរីទឹក នាម

[ដំ-រ៉ី-ទឹក] damreitoek≈

សត្វចតុប្បាទមួយប្រភេទមាឌធំជិតប៉ុនដំរី មានស្បែកក្រាស់ ជើងខ្លី រស់នៅតាមដងស្ទឹងឬបឹងនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក។

ដំរួច

ងារសម្រាប់ជនពួកពល (ពួកសូទ្រៈថ្នាក់ទាបជាងអកហ្លួង ងារនេះមានតែក្នុងសម័យពីដើមដែលនៅមានពួកសូទ្រៈ)។

ដំរួច នាម

[ដំ-រួច] damruoch

ងារសម្រាប់ជនពួកពល (ពួកសូទ្រៈថ្នាក់ទាបជាងអកហ្លួង ងារនេះមានតែក្នុងសម័យពីដើមដែលនៅមានពួកសូទ្រៈ)។

ដំរួយ

ទំនង, ន័យ :

ដំរួយ នាម

[ដំ-រួយ] damruoy

ទំនង, ន័យ :

ដំរៀត

ឈ្មោះពន្ធថ្លៃខ្លួនយកអំពីប្រជាជនជាតិតាងប្រទេសនៅក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ ដែលច្បាប់ស្រុកមិនទទួលទុកជាជាតិខ្មែរ :

ដំរៀត នាម

[ដំ-រៀត] damriet

ឈ្មោះពន្ធថ្លៃខ្លួនយកអំពីប្រជាជនជាតិតាងប្រទេសនៅក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ ដែលច្បាប់ស្រុកមិនទទួលទុកជាជាតិខ្មែរ :

ដំរែក

ឈ្មោះក្រូចមួយប្រភេទ ពួកក្រូចពោធិ៍សាត់ឬក្រូចចងសក់ :

ដំរែក នាម

[ដំ-រ៉ែក] damreaek

ឈ្មោះក្រូចមួយប្រភេទ ពួកក្រូចពោធិ៍សាត់ឬក្រូចចងសក់ :

ដំលើ

សញ្ញានិគ្គហិតដែលមានរាងជារង្វង់មូលតូច (ំ) សរសេរដាក់ពីលើសញ្ញាព្យញ្ជនៈ។ សញ្ញានេះជាសញ្ញាសម្គាល់ស្រៈច្រមុះខ្លី :

ដំលើ នាម

[ដំ-លើ] damleu≈

សញ្ញានិគ្គហិតដែលមានរាងជារង្វង់មូលតូច (ំ) សរសេរដាក់ពីលើសញ្ញាព្យញ្ជនៈ។ សញ្ញានេះជាសញ្ញាសម្គាល់ស្រៈច្រមុះខ្លី :

ដំឡាន់

ឈ្មោះអំពៅមួយប្រភេទ ដើមធំៗ :

ដំឡាន់ គុ.កិ., គុ.

[ដំ-ឡាន់] damlan

ដែលមានភាសាសម្ដីសម្រាប់ជាតិខ្លួនងាស់ៗ មិនច្បាស់លាស់ ព្រោះអណ្ដាតធំឬព្រោះងាស់គល់អណ្ដាត :

ដំឡាន់ នាម

[ដំ-ឡាន់] damlan

ឈ្មោះអំពៅមួយប្រភេទ ដើមធំៗ :

ដំឡូង

វល្លិមានមើមប្រើជាអាហារ :

ដំឡូង នាម

[ដំ-ឡូង] damloung

វល្លិមានមើមប្រើជាអាហារ :

ដំឡូងឈាមមាន់

ដំណាំយកមើមមួយប្រភេទ មានដើមជាវល្លិ ស្លឹកដុះឆ្លាស់គ្នាស្រដៀងនឹងស្លឹកម្លូតែទ្រវែងជាង មើមមានសាច់ពណ៌ស្វាយ :

ដំឡូងឈាមមាន់ នាម

[ដំ-ឡូង-ឈាម-មាន់] damloungchheammean≈

ដំណាំយកមើមមួយប្រភេទ មានដើមជាវល្លិ ស្លឹកដុះឆ្លាស់គ្នាស្រដៀងនឹងស្លឹកម្លូតែទ្រវែងជាង មើមមានសាច់ពណ៌ស្វាយ :