ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ដេរដាស

ដែលដាសពាស, ពាសពេញ, ត្រៀបត្រា :

ដេរដាស គុ.កិ., គុ.

[ដេ-ដាស] derdas

ដែលដាសពាស, ពាសពេញ, ត្រៀបត្រា :

ដេរប៉ាក់

ភ្ជាប់អ្វីៗដោយម្ជុលនិងចេស ហើយជុលភ្ជាប់រំលេចជាក្បាច់រចនា ឬជារូបអ្វីៗនៅផ្ទៃសំពត់ អាវ ខោ ឬកន្សែង ដោយឌិនជាដើម :

ដេរប៉ាក់ កិរិយាសព្ទ

[ដេ-ប៉ាក់] debak≈

ភ្ជាប់អ្វីៗដោយម្ជុលនិងចេស ហើយជុលភ្ជាប់រំលេចជាក្បាច់រចនា ឬជារូបអ្វីៗនៅផ្ទៃសំពត់ អាវ ខោ ឬកន្សែង ដោយឌិនជាដើម :

ដេស៊ីដ្រូសែនកម្ម នាម

[ដេ-ស៊ី-ដ្រូ-សែន-កាំ] desidrusaenkaam≈

(គីមី.) ប្រតិកម្មគីមីដែលផ្ដាច់អាតូមអ៊ីដ្រូសែនពីម៉ូលេគុល។

ដេស៊ីបែល

ខ្នាតរង្វាស់អាំងតង់ស៊ីតេសូរសំឡេង មាននិមិត្តសញ្ញា dB។

ដេស៊ីបែល នាម

[ដេ-ស៊ី-បែល] desibael≈

ខ្នាតរង្វាស់អាំងតង់ស៊ីតេសូរសំឡេង មាននិមិត្តសញ្ញា dB។

ដេស៊ីលាន

ចំនួន ១០០០ដេស៊ីលាន ១ម៉ឺននហុតតាមបកតិសំខ្យាខ្មែរបុរាណ (មានសូន្យ៣៣)។

ដេស៊ីលាន គុណនាម

[ដេ-ស៊ី-លាន] desilean≈

ចំនួន ១០០០ដេស៊ីលាន ១ម៉ឺននហុតតាមបកតិសំខ្យាខ្មែរបុរាណ (មានសូន្យ៣៣)។

ដេឡេ

កាលបរិច្ឆេទដែលអ្នកផលិតកំណត់ទុកជាមុនថាចំណីអាហារ ឱសថ ជាដើម អាចប្រើប្រាស់បានត្រឹមតែកាលកំណត់នេះ បើហួសពីនេះអាចបណ្ដាលឱ្យខូចគុណភាព :

ដេឡេ នាម

[ដេ-ឡេ] dele≈

កាលបរិច្ឆេទដែលអ្នកផលិតកំណត់ទុកជាមុនថាចំណីអាហារ ឱសថ ជាដើម អាចប្រើប្រាស់បានត្រឹមតែកាលកំណត់នេះ បើហួសពីនេះអាចបណ្ដាលឱ្យខូចគុណភាព :

ដែក នាម

[ដែក] daek

លោហជាតិមួយពួក កើតពីជាតិថ្មមានព័ណ៌ក្រមៅ ជាធាតុរឹងជាងពួកលោហជាតិទាំងពួង, មានប្រយោជន៍ប្រើការបានច្រើនយ៉ាងជាងលោហជាតិទាំងពួង។

ដែក នាម

[ដែក-កែង] daek

(ម.ព. ដែកវ៉េ)។

ដែក នាម

[ដែក-ដុល] daek

ដែកដែលនៅទាំងដុំ។

ដែក នាម

[ដែក-តេ] daek

ដែកដែលមានមុខកាត់រាងដូចអក្សរឡាតាំង T ហៅតាមភាសាបារាំង :

ដែក នាម

[ដែក-ថែប] daek

(ម.ព. ថែប១)។

ដែក នាម

[ដែក-ថ្នាំង-អំ-ពៅ] daek

ដែកដែលមានមុខកាត់រាងមូល មានថ្នាំងញឹកសម្រាប់ឱ្យខាំជាប់មាំជាមួយបេតុង :

ដែក នាម

[ដែក-វ៉េ] daek

ដែកដែលមានមុខកាត់រាងដូចអក្សរឡាតាំង V ហៅតាមភាសាបារាំង :

ដែក នាម

[ដែក-អ៊ី] daek

ដែកដែលមានមុខកាត់រាងដូចអក្សរឡាតាំង I ហៅតាមភាសាបារាំង :

ដែក នាម

[ដែក-អ៊ី-ណុក] daek

សំលោហៈមួយប្រភេទដែលច្រែះមិនស៊ី។

ដែកកណ្ដារ

ដែកស្រួចសម្រាប់ក្ដារឬខៃទម្លុះសាច់ឈើ។

ដែកកណ្ដារ នាម

[ដែក-កន់-ដា] daekknoda≈

ដែកស្រួចសម្រាប់ក្ដារឬខៃទម្លុះសាច់ឈើ។

ដែកកិប នាម

[ដែក-កិប] daekkeb≈

(ម.ព. ប្រដាប់កិប)។

ដែកកេះ

ឧបករណ៍ម្យ៉ាងមានទំហំតូចសម្រាប់បង្កើតភ្លើង មានក្បាលសម្រាប់កេះ១មានបំពង់ដាក់ថ្ម មានប្រឆេះដែលផ្សើមដោយប្រេងកាតឬប្រេងសាំង។ ដែកកេះក្នុងសម័យទំនើប ប្រើឧស្ម័នឆេះ ហើយគ្មានប្រឆេះ :

ដែកកេះ នាម

[ដែក-កេះ] daekkeah≈

ឧបករណ៍ម្យ៉ាងមានទំហំតូចសម្រាប់បង្កើតភ្លើង មានក្បាលសម្រាប់កេះ១មានបំពង់ដាក់ថ្ម មានប្រឆេះដែលផ្សើមដោយប្រេងកាតឬប្រេងសាំង។ ដែកកេះក្នុងសម័យទំនើប ប្រើឧស្ម័នឆេះ ហើយគ្មានប្រឆេះ :

ដែកខួង

ដែកស្វានមានស្ពឺមួល មានដងកាន់មួលសម្រាប់បន្ស៉ីឱ្យមុតជ្រៅ ឬ ឱ្យធ្លុះ។

ដែកខួង នាម

[ដែក-ខួង] daekkhuong≈

ដែកស្វានមានស្ពឺមួល មានដងកាន់មួលសម្រាប់បន្ស៉ីឱ្យមុតជ្រៅ ឬ ឱ្យធ្លុះ។

ដែកខៃ

ដែកសម្រាប់ខៃទម្លុះ។

ដែកខៃ នាម

[ដែក-ខៃ] daekkhai≈

ដែកសម្រាប់ខៃទម្លុះ។

ដែកគាស់

ដែកមានសណ្ឋានឆែកជាចម្ពាមខាងចុង សម្រាប់គាស់ដកដែកគោល។

ដែកគាស់ នាម

[ដែក-គាស់] daekkeas≈

ដែកមានសណ្ឋានឆែកជាចម្ពាមខាងចុង សម្រាប់គាស់ដកដែកគោល។

ដែកគូស នាម

[ដែក-គូស] daekkus≈

(ម.ព. ឈើគូស)។

ដែកគោល

ដែកគោលម៉្យាងធ្វើពីដែកថែបរឹងជាងដែកគោលធម្មតា ប្រើដំបញ្ចូលក្នុងបេតុង :

ដែកគោល នាម

[ដែក-គោល] daekkol≈

ដែកមានសណ្ឋានមូលតូចទ្រវែងមានក្បាល ខាងចុងស្រួចសម្រាប់បោះភ្ជាប់អ្វីៗ។

ដែកគោល នាម

[ដែក-គោល-ថែប] daekkolthaeb≈

(ម.ព. ដែកគោលបេតុង)។

ដែកគោល នាម

[ដែក-គោល-បេ-តុង] daekkolbetong≈

ដែកគោលម៉្យាងធ្វើពីដែកថែបរឹងជាងដែកគោលធម្មតា ប្រើដំបញ្ចូលក្នុងបេតុង :

ដែកចារ

ដែកមូលឆ្មារស្រួចមានដងសម្រាប់ចារសាស្ត្រាស្លឹករឹត។

ដែកចារ នាម

[ដែក-ចា] daekcha≈

ដែកមូលឆ្មារស្រួចមានដងសម្រាប់ចារសាស្ត្រាស្លឹករឹត។

ដែកឆក់ នាម

[ដែក-ឆក់] daekchhka≈

(ម.ព. មេដែក)។

ដែកឆាប

ដែកមានបន្លាខ្លីញឹកសម្រាប់ឆាបធ្មេញរណារជាដើម។

ដែកឆាប នាម

[ដែក-ឆាប] daekchhab≈

ដែកមានបន្លាខ្លីញឹកសម្រាប់ឆាបធ្មេញរណារជាដើម។

ដែកឆឹក នាម

[ដែក-ឆឹក] daekchhoek≈

(ម.ព. ដែកភ្លើង)។

ដែកឈូស

ប្រដាប់សម្រាប់ឈូសរំលីងឈើ :

ដែកឈូស នាម

[ដែក-ឈូស] daekchhus≈

ប្រដាប់សម្រាប់ឈូសរំលីងឈើ :

ដែកពត់

ដែកសម្រាប់ពត់ធ្មេញរណារ។

ដែកពត់ នាម

[ដែក-ពត់] daekpta≈

ដែកសម្រាប់ពត់ធ្មេញរណារ។

ដែកភ្លើង

ដែកសម្រាប់ដំយកភ្លើង (ដែកភ្លើង១គ្រឿង មានដែកដំ១បំពង់ប៉ុយ១ថ្ម១ដុំ)។

ដែកភ្លើង នាម

[ដែក-ភ្លើង] daekphleung≈

ដែកសម្រាប់ដំយកភ្លើង (ដែកភ្លើង១គ្រឿង មានដែកដំ១បំពង់ប៉ុយ១ថ្ម១ដុំ)។

ដែង

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ អា ឬ មេ សម្រាប់អ្នកធំហៅរកអ្នកតូច ឬចៅហ្វាយនាយហៅរកមនុស្សដែលនៅក្រោមបង្គាប់ខ្លួន, បើប្រុសប្រើ អាដែង, ស្រីប្រើ មេដែង :

ដែង គុ., ន.

[ដែង] daeng

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ អា ឬ មេ សម្រាប់អ្នកធំហៅរកអ្នកតូច ឬចៅហ្វាយនាយហៅរកមនុស្សដែលនៅក្រោមបង្គាប់ខ្លួន, បើប្រុសប្រើ អាដែង, ស្រីប្រើ មេដែង :

ដែន

(ម.ព. ដែន{¥¥}១{££})។

ដែន នាម ១)

[ដែន] den

រដ្ឋ, ប្រទេស, អាណាខេត្តទាំងមូលដែលនៅក្នុងអំណាចការត្រួតត្រារបស់រាជការសម្រាប់ផែនដីនីមួយៗ :

ដែន នាម ២)

[ដែន] den

(ប.ព.) ក្រុមកុំព្យូទ័រ និង ក្រុមឧបករណ៍ក្នុងបណ្ដាញមួយដែលគ្រប់គ្រងដោយសេវូបករណ៍ ដែលមានច្បាប់និងនីតិវិធីរួម។

ដែន នាម ៣)

[ដែន] den

(ប.ព.) សំណុំតម្លៃដែលអាចមានសម្រាប់មូលទិន្នន័យដូចជាលេខកូដតំបន់នៃប្រព័ន្ធទូរស័ព្ទ។

ដែន នាម ៤)

[ដែន] den

(រូប.) តំបន់មួយដែលក្នុងនោះចំណុចនីមួយៗរងអំពើនៃកម្លាំងមួយ។

ដែន នាម

[ដែន-ដី] den

(ម.ព. ដែន១)។

ដែនកំណត់

(គណិត.) សំណុំចំនួននៃអថេរ x ដែលនាំឱ្យអនុគមន៍ y = f (x) មានតម្លៃ និង តាងដោយ D :

ដែនកំណត់ នាម

[ដែន-កំ-ណត់] daenkamnta≈

(គណិត.) សំណុំចំនួននៃអថេរ x ដែលនាំឱ្យអនុគមន៍ y = f (x) មានតម្លៃ និង តាងដោយ D :

ដែរ

ដូចគ្នា, បានដូចគ្នា, ផង :

ដែរ គុណកិរិយា

[ដែ] dae

ដូចគ្នា, បានដូចគ្នា, ផង :

ដែល

សំណល់, របស់ដែលសល់ឬដែលគេប្រើប្រាស់ហើយ :

ដែល ឈ.

[ដែល] dl

ពាក្យប្រាប់ដំណើរនៃអំពើ សម្រាប់និយាយភ្ជាប់នាំមុខនាមសព្ទ :

ដែល នាម

[ដែល] dl

សំណល់, របស់ដែលសល់ឬដែលគេប្រើប្រាស់ហើយ :

ដៃ

ព្រែក, ស្ទឹង, ទន្លេ, សមុទ្រ ដែលលយវែងចូលមកក្នុងដី ក៏ហៅ ដៃ ដែរ :

ដៃ នាម

[ដៃ] dai

អវយវៈមនុស្សឬសត្វពួកខ្លះ សម្រាប់ចាប់ពាល់កាន់ជាដើម។

ដៃ នាម

[ក-ដៃ] dai

ផ្នែកនៃអវយវៈដែលតពីឆ្អឹងចុងកំភួនដៃមកប្រអប់ដៃ :

ដៃ គុណនាម

[ដៃ-ឆៅ] dai

(ព.ប្រ.) ដែលចិត្តដាច់ ឥតប្រណី ជាពិសេសក្នុងការប្រើអំពើហិង្សាផ្សេងៗ :

ដៃ នាម

[រង់-វង់-ដៃ] dai

ចន្លោះដៃទាំងពីរដែលព័ទ្ធជារង្វង់ :

ដៃ នាម ១)

[ដៃ] dai

ប្រដាប់សម្រាប់ចាប់រវៃឬបង្វិល :

ដៃ នាម ២)

[ដៃ] dai

ប្រដាប់សម្រាប់ចាប់ក្បាលចង្កូត :

ដៃ នាម

[ដៃ] dai

មែកឫស្សី មែកដំណាំប្រភេទខ្លះ :

ដៃ នាម

[ដៃ] dai

ព្រែក, ស្ទឹង, ទន្លេ, សមុទ្រ ដែលលយវែងចូលមកក្នុងដី ក៏ហៅ ដៃ ដែរ :

ដៃកែវ

ប្រដាប់មានសណ្ឋានខាងចុង ង ដូចភ្លុកដំរីសម្រាប់ពាក់, ព្យួរ, ទ្រអ្វីៗ :

ដៃកែវ នាម

[ដៃ-កែវ] daikaev

ប្រដាប់មានសណ្ឋានខាងចុង ង ដូចភ្លុកដំរីសម្រាប់ពាក់, ព្យួរ, ទ្រអ្វីៗ :

ដៃខ្លា

ដំឡូងមួយប្រភេទ មើមមានទ្រង់ទ្រាយក្រញាង ស្រដៀងនឹងម្រាមដៃខ្លា :

ដៃខ្លា នាម ១)

[ដៃ-ខ្លា] daikhla

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ផ្កាក្រអូប ក្លិនដូចផ្កាកែវ, ដើមមានសាច់រឹងស្និទ្ធ គេច្រើនឆ្លាក់ប្រើធ្វើជាត្រា។

ដៃខ្លា នាម ២)

[ដៃ-ខ្លា] daikhla

ដំឡូងមួយប្រភេទ មើមមានទ្រង់ទ្រាយក្រញាង ស្រដៀងនឹងម្រាមដៃខ្លា :

ដៃគូ

បុគ្គលដែលជនណាមួយរៀបការជាមួយឬរស់នៅរួមសង្វាសជាមួយ។

ដៃគូ នាម ១)

[ដៃ-គូ] daiku≈

បុគ្គលឬអង្គការណាមួយដែលអ្នកណាម្នាក់ចូលរួមជាមួយជិតស្និទ្ធក្នុងការបំពេញកិច្ចការណាមួយ។

ដៃគូ នាម ២)

[ដៃ-គូ] daiku≈

បុគ្គលដែលជនណាមួយរៀបការជាមួយឬរស់នៅរួមសង្វាសជាមួយ។

ដៃច្រើន

(សំនួន.) ដែលប្រើប្រាស់ច្រើនគ្នាឬប្រើប្រាស់រួមគ្នា :

ដៃច្រើន គុ., គុ.កិ.

[ដៃ-ច្រើន] daichreun≈

(សំនួន.) ដែលប្រើប្រាស់ច្រើនគ្នាឬប្រើប្រាស់រួមគ្នា :

ដៃឆ្នេរ

ឆកតូចដែលលយចូលក្នុងច្រាំងសមុទ្រ និងមានជម្រៅល្មម។

ដៃឆ្នេរ នាម

[ដៃ-ឆ្នេ] daichhne≈

ឆកតូចដែលលយចូលក្នុងច្រាំងសមុទ្រ និងមានជម្រៅល្មម។

ដៃឆ្វេង

មនុស្សជំនិតលំដាប់ទីពីររបស់មេកោយណាម្នាក់ :

ដៃឆ្វេង នាម

[ដៃ-ឆ្វេង] daichhveng≈

មនុស្សជំនិតលំដាប់ទីពីររបស់មេកោយណាម្នាក់ :

ដៃជើង

បក្សពួកក្រោមបង្គាប់, សេនា, បរិវារ :

ដៃជើង នាម

[ដៃ-ជើង] daicheung≈

បក្សពួកក្រោមបង្គាប់, សេនា, បរិវារ :

ដៃដល់

(សំនួន.) ដែលប្រព្រឹត្តអ្វីមួយដោយខ្លួនឯងផ្ទាល់ :

ដៃដល់ គុណនាម

[ដៃ-ដល់] daidlo≈

(សំនួន.) ដែលប្រព្រឹត្តអ្វីមួយដោយខ្លួនឯងផ្ទាល់ :