វចនានុក្រមខ្មែរ

ដើម នាម

[ដើម-ដង] derm

សំណុំ, លំនាំ, ទំហំ នៃដើមដំណាំផ្សេងៗ :

ដើម នាម

[ដើម-ដំ-បូង] derm

គ្រាមុនបង្អស់។

ដើម នាម

[ដើម-បន់-ដឹង] derm

អ្នកប្ដឹងមុន។

ដើម នាម

[ដើម-បុន] derm

អ្នកផ្ដើមធ្វើបុណ្យ (ម្ចាស់បុណ្យ)។

ដើម នាម

[ដើម-ហែត] derm

ហេតុដំបូង។

ដើម គុណកិរិយា

[ដើម-ឡើយ] derm

កាលមុន, គ្រាដំបូង។

ដើម នាម

[ដើម-អាត] derm

អ្នកនាំផ្ដើមមុនគេ; ហេតុ, ដំណើរ, សេចក្ដីដែលផ្ដើមមុនបង្អស់។

ដើម នាម

[ដើម-អាត-ដើម-ធាន] derm

(ម.ព. ដើមអាទិ)។

ដើមក

សរីរាង្គផ្នែកខាងលើ ក ស្ថិតនៅជាប់នឹងបួរចង្កា :

ដើមក នាម

[ដើម-ក] daeumka≈

សរីរាង្គផ្នែកខាងលើ ក ស្ថិតនៅជាប់នឹងបួរចង្កា :

ដើមកំណើត

ទីតាំងឬចំណុចគោលដែលអ្វីមួយបានកើតឡើង :

ដើមកំណើត នាម

[ដើម-កំ-ណើត] daeumkamnaeut≈

ទីតាំងឬចំណុចគោលដែលអ្វីមួយបានកើតឡើង :

ដើមឈើ

រុក្ខជាតិដែលដុះលូតលាស់អាស្រ័យឫសចាក់ចុះស្រូបយកជីជាតិក្នុងដី ហើយដែលអាចយកមកប្រើប្រាស់បានទាំងដើម មែក សម្បក ស្លឹក ផ្កា ផ្លែ និង មានប្រយោជន៍ច្រើនដល់មនុស្សសត្វ :

ដើមឈើ នាម

[ដើម-ឈើ] daeumchheu≈

រុក្ខជាតិដែលដុះលូតលាស់អាស្រ័យឫសចាក់ចុះស្រូបយកជីជាតិក្នុងដី ហើយដែលអាចយកមកប្រើប្រាស់បានទាំងដើម មែក សម្បក ស្លឹក ផ្កា ផ្លែ និង មានប្រយោជន៍ច្រើនដល់មនុស្សសត្វ :

ដើមទង

ទងគន្លង, ទំនងជាមុនបង្អស់។

ដើមទង នាម

[ដើម-ទង] daeumtngo≈

ទងគន្លង, ទំនងជាមុនបង្អស់។

ដើមទុន

ប្រាក់ដើម សម្រាប់ប្រកបការងារយកចំណេញ :

ដើមទុន នាម

[ដើម-ទុន] daeumtun≈

ប្រាក់ដើម សម្រាប់ប្រកបការងារយកចំណេញ :

ដើមទ្រព្យ

ទ្រព្យដែលមិនចាយវាយទុកឱ្យនៅជាប្រធាន, ជាមេនៃទ្រព្យក្នុងផ្ទះ។

ដើមទ្រព្យ នាម

[ដើម-ទ្រាប់] daeumtreab≈

ទ្រព្យដែលមិនចាយវាយទុកឱ្យនៅជាប្រធាន, ជាមេនៃទ្រព្យក្នុងផ្ទះ។

ដើមធាន

(ម.ព. ដើមអាទិ ក្នុង ដើម)។

ដើមធាន នាម

[ដើម-ធាន] daeumthean≈

(ម.ព. ដើមអាទិ ក្នុង ដើម)។

ដើមបណ្ដឹង

(ច្ប.) អ្នកប្ដឹងឬអ្នកផ្ដួចផ្ដើមដាក់ពាក្យប្ដឹងទៅអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចឬតុលាការ ដើម្បីទាមទារសំណងឬសុំឱ្យធ្វើការជួសជុលព្យសនកម្មដែលបណ្ដាលមកពីបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌ :

ដើមបណ្ដឹង នាម

[ដើម-បន់-ដឹង] daeumbnodoeng≈

(ច្ប.) អ្នកប្ដឹងមុន។

ដើមបណ្ដឹង នាម

[ដើម-បន់-ដឹង-រ័ត-ឋ័ប-ប៉ៈ-វេ-នី] daeumbnodoengrtathbabakveni≈

(ច្ប.) អ្នកប្ដឹងឬអ្នកផ្ដួចផ្ដើមដាក់ពាក្យប្ដឹងទៅអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចឬតុលាការ ដើម្បីទាមទារសំណងឬសុំឱ្យធ្វើការជួសជុលព្យសនកម្មដែលបណ្ដាលមកពីបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌ :

ដើម្បី

បម្រុង, បម្រុងនឹង, សម្រាប់, សម្រាប់នឹង, ប្រយោជន៍នឹង :

ដើម្បី ធ.

[ដើម-បី] derm3

បម្រុង, បម្រុងនឹង, សម្រាប់, សម្រាប់នឹង, ប្រយោជន៍នឹង :

ដើរ

(សំនួន.) ដើររហេតរហូត ដើរលេងពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយ ដូចបក្សីហិចហើរ :

ដើរ កិរិយាសព្ទ ១)

[ដើ] der

សម្រេចឥរិយាបថ ១ផ្សេងអំពីឥរិយាបថ ៣គឺ ឈរ, អង្គុយ, ដេក, គឺលើកជើងឈានទៅ :

ដើរ កិរិយាសព្ទ ២)

[ដើ] der

កម្រើកដោយកម្លាំងផ្សេងៗ មានចំហាយក្ដៅជាដើម :

ដើរ កិរិយាសព្ទ ៣)

[ដើ] der

ប្រព្រឹត្តទៅ :

ដើរ កិរិយាសព្ទ ៤)

[ដើ] der

កាន់ការដោយគ្រឿងដឹកនាំផ្សេងៗ :

ដើរ កិរិយាសព្ទ ៥)

[ដើ] der

ទទួលភារៈដឹកនាំគ្រឿងផ្ទុក ឬមនុស្សអ្នកជិះទៅមក :

ដើរ កិរិយាសព្ទ ៦)

[ដើ] der

ចែកឋាន (ស្លាប់) ក៏ហៅ ដើរ បានដែរ (ពាក្យរាបសាសម្រាប់ប្រជាជនសាមញ្ញ) :

ដើរ កិរិយាសព្ទ

[ដើ-ហិច] der

(សំនួន.) (ម.ព. ដើរហិចហើរ)។

ដើរ កិរិយាសព្ទ

[ដើ-ហិច-ហើ] der

(សំនួន.) ដើររហេតរហូត ដើរលេងពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយ ដូចបក្សីហិចហើរ :

ដើរខ្យល់

មិនទល់ខ្យល់ក្នុងពោះវៀនដោយចេញផោមស្រួល។

ដើរខ្យល់ កិរិយាសព្ទ

[ដើ-ខ្យល់] daeukhayl≈

មិនទល់ខ្យល់ក្នុងពោះវៀនដោយចេញផោមស្រួល។

ដើរខ្សែលើ

ពោលសម្ដីឬសម្ដែងអាកប្បកិរិយាណាមួយ ដើម្បីយកចំណេញពីអ្នកណាម្នាក់ដោយមិនក្រែងចិត្ត។

ដើរខ្សែលើ កិរិយាសព្ទ

[ដើ-ខ្សែ-លើ] daeukhsaeleu≈

ពោលសម្ដីឬសម្ដែងអាកប្បកិរិយាណាមួយ ដើម្បីយកចំណេញពីអ្នកណាម្នាក់ដោយមិនក្រែងចិត្ត។

ដើរតួ

ចេញខ្លួនជាតំណាងរូប ឬចេញខ្លួនលេងជាជំនួសតួដែលមានក្នុងរឿងរ៉ាវល្ខោនឬភាពយន្ត :

ដើរតួ កិរិយាសព្ទ

[ដើ-តួ] daeurtuo

ចេញខ្លួនជាតំណាងរូប ឬចេញខ្លួនលេងជាជំនួសតួដែលមានក្នុងរឿងរ៉ាវល្ខោនឬភាពយន្ត :

ដើរទា

ដើរច្រហោងមានលំនាំស្រដៀងនឹងដំណើរទា :

ដើរទា កិរិយាសព្ទ

[ដើ-ទា] daeurtea

ដើរច្រហោងមានលំនាំស្រដៀងនឹងដំណើរទា :

ដើរទេស

ចេញចាកចោលទីកន្លែងដែលធ្លាប់នៅ ដើររសាត់អណ្ដែតទៅកាន់ទីដទៃ ដោយឥតមានសំដៅទីណាមួយជាប្រាកដ, ទាំងឥតមានសំដៅអ្នកឯណាមួយជាទីពំនាក់ឡើយ :

ដើរទេស កិរិយាសព្ទ

[ដើ-ទេស] daeurtes

ចេញចាកចោលទីកន្លែងដែលធ្លាប់នៅ ដើររសាត់អណ្ដែតទៅកាន់ទីដទៃ ដោយឥតមានសំដៅទីណាមួយជាប្រាកដ, ទាំងឥតមានសំដៅអ្នកឯណាមួយជាទីពំនាក់ឡើយ :

ដើរលេង

ដើរទៅទីណាមួយដើម្បីកម្សាន្តដូចជាទៅផ្សារ ទៅរមណីយដ្ឋានជាដើម។

ដើរលេង កិរិយាសព្ទ

[ដើ-លេង] daeuleng≈

ដើរទៅទីណាមួយដើម្បីកម្សាន្តដូចជាទៅផ្សារ ទៅរមណីយដ្ឋានជាដើម។

ដើរហើរ

ធ្វើអំពើស្មន់អន្ធករនឹងគ្នា, លបលួចខូចនឹងគ្នាដោយផ្លូវកាមគុណ (ពាក្យរាបសា) :

ដើរហើរ កិរិយាសព្ទ

[ដើ-ហើ] daeurhaeur

ធ្វើអំពើស្មន់អន្ធករនឹងគ្នា, លបលួចខូចនឹងគ្នាដោយផ្លូវកាមគុណ (ពាក្យរាបសា) :

ដៀ

(ម.ព. បៀ{¥¥}៣{££})។

ដៀ នាម

[ដៀ] die≈

(ម.ព. បៀ៣)។

ដៀង

សម្លឹងមើលដោយកន្ទុយភ្នែក :

ដៀង កិរិយាសព្ទ ១)

[ដៀង] dieng

បញ្ឆិតបញ្ឆៀង, ដួសនាយដួសអាយ, កៀសនាយកៀសអាយ។

ដៀង កិរិយាសព្ទ ២)

[ដៀង] dieng

សម្លឹងមើលដោយកន្ទុយភ្នែក :

ដៀប

ឈ្មោះស្មៅទឹកមួយប្រភេទ ច្រើនដុះតែក្នុងស្រះ។

ដៀប នាម

[ដៀប] dieb

ឈ្មោះកូនត្រីឆ្ដោនៅជំទង់ៗ :

ដៀប នាម

[ដៀប] dieb

គ្រាប់អង្គញ់ដែលដាំជាកូនៗ ក្នុងល្បែងលេងអង្គញ់។

ដៀប នាម

[ដៀប] dieb

ឈ្មោះស្មៅទឹកមួយប្រភេទ ច្រើនដុះតែក្នុងស្រះ។

ដៀមដាម

និយាយបញ្ចៀសវាសវាងដោយសេចក្ដីក្រោធ, សេចក្ដីច្រណែន, ឫស្យា ដើម្បីឱ្យអ្នកម្ខាងឈឺចិត្ត :

ដៀមដាម កិ., គុ.កិ.

[ដៀម-ដាម] diemdam

និយាយបញ្ចៀសវាសវាងដោយសេចក្ដីក្រោធ, សេចក្ដីច្រណែន, ឫស្យា ដើម្បីឱ្យអ្នកម្ខាងឈឺចិត្ត :

ដៀល

ដៀលឱ្យអាម៉ាស់មុខ, ឱ្យអាប់ឱនកេរ្តិ៍ឈ្មោះ, ឱ្យអាប់កិត្តិយស។

ដៀល កិរិយាសព្ទ

[ដៀល] diel

និយាយរិះគន់, និន្ទា, សកេរ្តិ៍ សឫសគល់, និយាយពាក្យបង្អាប់បង្អោនអ្នកដទៃ ក្នុងទីចំពោះមុខ ឬកំបាំង :

ដៀល កិរិយាសព្ទ

[ដៀល-ត្មះ] diel

ដៀលឱ្យអាម៉ាស់មុខ, ឱ្យអាប់ឱនកេរ្តិ៍ឈ្មោះ, ឱ្យអាប់កិត្តិយស។

ដៀវ

គេនិយាយថា ទឹមដៀវ គឺទឹមសត្វតែ ១។

ដៀវ គុណកិរិយា

[ដៀវ] diev

គេនិយាយថា ទឹមដៀវ គឺទឹមសត្វតែ ១។

ដេក

(សំនួន.) មិនខំប្រឹងឬបោះបង់ការងារអ្វីមួយ ដោយមានលេសបន្តិចបន្តួច។

ដេក កិរិយាសព្ទ ១)

[ដេក] dek

សម្រេចឥរិយាបថ ១ផ្សេង អំពីឥរិយាបថ ៣គឺ ដើរ, ឈរ, អង្គុយ; គឺដាក់ខ្លួនដេកលើទី, បញ្ឈប់អារម្មណ៍សម្ងំឱ្យលក់។

ដេក កិរិយាសព្ទ ២)

[ដេក] dek

(ព.ប្រ.) ឈប់ដោយមានទាស់ដំណើរ, មិនប្រព្រឹត្តទៅ :

ដេក កិរិយាសព្ទ

[ដេក-ចាំ-ទៅ] dek

(សំនួន.) មិនបាច់សង្ឃឹមទេ នឹងមិនសម្រេចទេ។ ជួនគេប្រើជាពាក្យគន្លាស់ ថា«ដាំចេក» ទៀតផង :

ដេក កិរិយាសព្ទ

[ដេក-ផ្សំ-ដួល-រ-មួល-ផ្សំ-គ្រិច] dek

(សំនួន.) មិនខំប្រឹងឬបោះបង់ការងារអ្វីមួយ ដោយមានលេសបន្តិចបន្តួច។

ដេកស៊ី

មិនរកស៊ីធ្វើការសោះ ដោយពឹងទៅលើទ្រព្យដែលមាន ឬអ្នកដទៃចិញ្ចឹម។

ដេកស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ដេក-ស៊ី] deksi≈

មិនរកស៊ីធ្វើការសោះ ដោយពឹងទៅលើទ្រព្យដែលមាន ឬអ្នកដទៃចិញ្ចឹម។

ដេកា—

បុព្វបទនៃខ្នាតដែលមានតម្លៃស្មើ១០ឯកតា ហើយមាននិមិត្តសញ្ញា da :

ដេកា— កិរិយាសព្ទ

[ដេ-កា—] deka—≈

បុព្វបទនៃខ្នាតដែលមានតម្លៃស្មើ១០ឯកតា ហើយមាននិមិត្តសញ្ញា da :

ដេញ

កេះ, ត្រេះ, ផ្ទាត់ខ្សែតន្ត្រី :

ដេញ កិរិយាសព្ទ

[ដេញ] denh

បង្អើលឱ្យដើរចេញ, បង្ខំឱ្យដើរ, កម្ចាត់ឱ្យឃ្លាតចេញ :

ដេញ កិរិយាសព្ទ

[ដេញ] denh

រត់តាមដើម្បីចាប់ ឬនឹងប្រហារ :

ដេញ កិរិយាសព្ទ

[ដេញ-ធ្នាក់] denh

ចូលមកតយុទ្ធនឹងធ្នាក់ (បក្សី)។

ដេញ កិរិយាសព្ទ

[ដេញ] denh

ពិនិត្យ, សង្កេតសង្កិន, ឈ្លេចសួរ, តាមរកឱ្យឃើញពិត :

ដេញ កិរិយាសព្ទ

[ដេញ-ជើង] denh

ឈ្លេចសួរឱ្យទាស់ជើង, ឱ្យឃើញពិត។

ដេញ កិរិយាសព្ទ

[ដេញ-ដោល] denh

សាកសួរជជីកឱ្យច្បាស់ការ, សួរសង្កិនបង្ខំឱ្យឆ្លើយដោះស្រាយ។

ដេញ កិរិយាសព្ទ

[ដេញ-ប្រ-យោក] denh

ប្រឡងចំណេះវិជ្ជា, ពិនិត្យចំណេះវិជ្ជាតាមប្រយោគមុខការមានកំណត់, ប្រឡងឱ្យឃើញកម្លាំងចំណេះវិជ្ជាដើម្បីឱ្យបានទទួលសញ្ញាបត្រឬទទួលមុខការអ្វីមួយ។

ដេញ កិរិយាសព្ទ

[ដេញ-ពុត] denh

សង្កេតរកពុត, ពិនិត្យរកឱ្យឃើញពុត។

ដេញ កិរិយាសព្ទ

[ដេញ] denh

ជម្រះមន្ទិលសម្រាំងយកសាច់ល្អបរិសុទ្ធ :

ដេញ កិរិយាសព្ទ

[ដេញ-មុក-កា] denh

តថ្លៃ, ដេញថ្លៃ ដណ្ដើមយកមុខការ (ហៅត្រឹមតែ ដេញ ក៏បាន)។

ដេញ កិរិយាសព្ទ

[ដេញ] denh

កេះ, ត្រេះ, ផ្ទាត់ខ្សែតន្ត្រី :

ដេញថ្លៃ

ប្រកួតប្រជែងតម្លៃដើម្បីបានទទួលទំនិញ, បានទទួលសិទ្ធិក្នុងការផ្គត់ផ្គង់ទំនិញ សេវា ឬក្នុងការអនុវត្តការងារអ្វីមួយ។

ដេញថ្លៃ កិរិយាសព្ទ ១)

[ដេញ-ថ្លៃ] denhthley≈

តដំឡើងថ្លៃប្រជែងគ្នាដើម្បីឱ្យបានមកខ្លួន។

ដេញថ្លៃ កិរិយាសព្ទ ២)

[ដេញ-ថ្លៃ] denhthley≈

ប្រកួតប្រជែងតម្លៃដើម្បីបានទទួលទំនិញ, បានទទួលសិទ្ធិក្នុងការផ្គត់ផ្គង់ទំនិញ សេវា ឬក្នុងការអនុវត្តការងារអ្វីមួយ។

ដេប៉ាតឺម៉ង់

អង្គភាពអប់រំមួយនៅក្នុងមហាវិទ្យាល័យដែលផ្ដោតទៅលើការបណ្ដុះបណ្ដាលមុខវិជ្ជាជំនាញមួយ :

ដេប៉ាតឺម៉ង់ នាម

[ដេ-ប៉ា-តឺ-ម៉ង់] debateumngo≈

អង្គភាពអប់រំមួយនៅក្នុងមហាវិទ្យាល័យដែលផ្ដោតទៅលើការបណ្ដុះបណ្ដាលមុខវិជ្ជាជំនាញមួយ :

ដេប៉ូ

ឃ្លាំងឬកន្លែងដែលគេស្តុកសម្ភារៈ ទំនិញផ្សេងៗ, ឃ្លាំងលក់ចែកចាយទំនិញ :

ដេប៉ូ នាម

[ដេ-ប៉ូ] debou≈

ឃ្លាំងឬកន្លែងដែលគេស្តុកសម្ភារៈ ទំនិញផ្សេងៗ, ឃ្លាំងលក់ចែកចាយទំនិញ :

ដេផ្លាទ័រ

(ម.ព. អប្បផរណាករ)។

ដេផ្លាទ័រ នាម

[ដេ-ផ្លា-ទ័រ] dephleatro≈

(ម.ព. អប្បផរណាករ)។

ដេម៉ារ័រ

ផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធភ្លើងយានយន្តមានមុខងារបញ្ជូនចរន្តអគ្គិសនីសម្រាប់បញ្ឆេះម៉ាស៊ីន។

ដេម៉ារ័រ នាម

[ដេ-ម៉ា-រ័រ] demarro≈

ផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធភ្លើងយានយន្តមានមុខងារបញ្ជូនចរន្តអគ្គិសនីសម្រាប់បញ្ឆេះម៉ាស៊ីន។

ដេរ

ភ្ជាប់អ្វីៗ ដោយម្ជុលនិងចេស :

ដេរ កិរិយាសព្ទ

[ដេ] der

ភ្ជាប់អ្វីៗ ដោយម្ជុលនិងចេស :