វចនានុក្រមខ្មែរ

ដីខ្មៅ នាម ១)

[ដី-ខ្មៅ] deikhmau

ថ្មម្សៅព័ណ៌សម្រាប់សរសេរលើក្រដាស, សម្រាប់ដឹក, គូស, វាស, គូរ ...។

ដីប្លី

ឈ្មោះវល្លិឡើងជន្លង់មួយប្រភេទ (ពួកម្រេច) ផ្លែមូលទ្រវែង មានរសជាតិហឹរ សម្រាប់ប្រើជាថ្នាំក្ដៅ ឬជាគ្រឿងសម្ល, ច្រើនដាំឱ្យវារតោងឡើងឈើស្រស់។

ដីប្លី នាម

[ដី-ប្លី] deiblei

ឈ្មោះវល្លិឡើងជន្លង់មួយប្រភេទ (ពួកម្រេច) ផ្លែមូលទ្រវែង មានរសជាតិហឹរ សម្រាប់ប្រើជាថ្នាំក្ដៅ ឬជាគ្រឿងសម្ល, ច្រើនដាំឱ្យវារតោងឡើងឈើស្រស់។

ដីលែង

ដីម៉ដ្ឋផង់ដូចម្សៅ ព័ណ៌ក្រហមក្រមៅ ស្រដៀងគ្រាក់ខ្នុរ សម្រាប់លាយជាថ្នាំលាបជញ្ជាំងផ្ទះជាដើម។ វត្ថុនេះ បព្វជិតអាចយកទៅលាយធ្វើជាទឹកអម្ចត់ជ្រលក់ចីវរបាន។

ដីលែង នាម

[ដី-លែង] deileaeng

ដីម៉ដ្ឋផង់ដូចម្សៅ ព័ណ៌ក្រហមក្រមៅ ស្រដៀងគ្រាក់ខ្នុរ សម្រាប់លាយជាថ្នាំលាបជញ្ជាំងផ្ទះជាដើម។ វត្ថុនេះ បព្វជិតអាចយកទៅលាយធ្វើជាទឹកអម្ចត់ជ្រលក់ចីវរបាន។

ដីវិទ្យា

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាពីប្រវត្តិកំណកំណើត ការវិវត្ត លក្ខណៈរូប គីមី លក្ខណៈជីវសាស្ត្រ និងចំណែកថ្នាក់ដី។

ដីវិទ្យា នាម

[ដី-វិត-ទ្យា] deivittyea≈

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាពីប្រវត្តិកំណកំណើត ការវិវត្ត លក្ខណៈរូប គីមី លក្ខណៈជីវសាស្ត្រ និងចំណែកថ្នាក់ដី។

ដីស

ថ្មភក់ ឬថ្មម្សៅព័ណ៌ស សាច់ទន់សម្រាប់សរសេរលើក្ដារឈ្នួន, គួរសរសេរជា ដីស :

ដីស នាម

[ដី-ស] deisor

ថ្មភក់ ឬថ្មម្សៅព័ណ៌ស សាច់ទន់សម្រាប់សរសេរលើក្ដារឈ្នួន, គួរសរសេរជា ដីស :

ដីសណ្ដ

(ភូមិ.) វាលទំនាបបង្កើតឡើងដោយស្រទាប់កម្ទេចកំណដែលចាក់បង្គរបន្តិចម្ដងៗ នៅតាមមាត់ទន្លេឬសមុទ្រ នៅពេលល្បឿនទឹកថយចុះ :

ដីសណ្ដ នាម ១)

[ដី-សន់-ដ] deisnoda≈

ដីវាលទំនាបជាទីដែលទន្លេបែកជាខ្នែងតូចៗហូរចូលទៅក្នុងសមុទ្រ ហើយជួនកាលមានរាងប្រហាក់ប្រហែលនឹងត្រីកោណ។

ដីសណ្ដ នាម ២)

[ដី-សន់-ដ] deisnoda≈

(ភូមិ.) វាលទំនាបបង្កើតឡើងដោយស្រទាប់កម្ទេចកំណដែលចាក់បង្គរបន្តិចម្ដងៗ នៅតាមមាត់ទន្លេឬសមុទ្រ នៅពេលល្បឿនទឹកថយចុះ :

ដីសន្ទះ

ផ្ទៃដីដែលមានទទឹងតូចឬស្តួច ហើយខណ្ឌផ្ទៃទឹកដែលនៅសងខាងដោយភ្ជាប់ផ្ទាំងដីធំពីរ :

ដីសន្ទះ នាម

[ដី-សន់-ទះ] deisnoteah≈

ផ្ទៃដីដែលមានទទឹងតូចឬស្តួច ហើយខណ្ឌផ្ទៃទឹកដែលនៅសងខាងដោយភ្ជាប់ផ្ទាំងដីធំពីរ :

ដីឥដ្ឋ

ដីដែលស្អិតល្មួតបៀមទឹកឬដីដែលម៉ដ្ឋទន់ល្មួត សម្រាប់ធ្វើក្អម, ឆ្នាំង, ឥដ្ឋ, ក្បឿងជាដើម។

ដីឥដ្ឋ នាម

[ដី-អិត] deiaet≈

ដីដែលស្អិតល្មួតបៀមទឹកឬដីដែលម៉ដ្ឋទន់ល្មួត សម្រាប់ធ្វើក្អម, ឆ្នាំង, ឥដ្ឋ, ក្បឿងជាដើម។

ដឹក កិរិយាសព្ទ

[ដឹក] deuk

នាំយកទៅមកដោយគ្រឿងផ្ទុកមានរទេះ ទូក ជាដើម :

ដឹក កិរិយាសព្ទ

[ដឹក] deuk

(ព.ប្រ.) ណែនាំបញ្ចុះបញ្ចូលបុរសនិងស្ត្រីដើម្បីឱ្យបានគ្នាជាគូស្នេហ៍ឬប្ដីប្រពន្ធ។

ដឹក នាម

[ដឹក] deuk

ចំនួន, ទម្ងន់ ដែលល្មមដឹកនាំយកទៅមកបាន :

ដឹក កិរិយាសព្ទ ១)

[ដឹក] deuk

នាំបណ្ដើរដោយកាន់ខ្សែ :

ដឹក កិរិយាសព្ទ ២)

[ដឹក] deuk

កាន់ខ្សែទាញអូសទាំង ២ខាង :

ដឹក កិរិយាសព្ទ ៣)

[ដឹក] deuk

គូសអូសឱ្យដិតជាស្នាមគំនូស :

ដឹកដៀវ

ទឹមគោឬក្របី, សេះ តែមួយ ហើយដឹកនាំគ្រឿងផ្ទុកទៅមក។

ដឹកដៀវ កិរិយាសព្ទ

[ដឹក-ដៀវ] doekdiev

ទឹមគោឬក្របី, សេះ តែមួយ ហើយដឹកនាំគ្រឿងផ្ទុកទៅមក។

ដឹកនាំ កិរិយាសព្ទ ១)

[ដឹក-នាំ] dirknorm

គ្រប់គ្រង, ចាត់ចែងការងារក្នុងក្រុម ក្នុងស្ថាប័ន ក្នុងប្រទេស :

ដឹកនាំ កិរិយាសព្ទ ២)

[ដឹក-នាំ] dirknorm

ណែនាំ :

ដឹង

ប្រដាប់ គ្រឿងប្រើប្រាស់ធ្វើដោយដែក មានដង មានផ្លែសម្រាប់ក្របែល, ពុះ, ច, ចាំងឈើ; ដឹងមាន ៣ប្រភេទគឺ ដឹងភ្លុក ឬ ដឹងស្លាប, ដឹងជង, ដឹងជ្វា។

ដឹង កិរិយាសព្ទ

[ដឹង] dg

បានដំណឹង, ចូលចិត្តជាក់, ជ្រាបច្បាស់ក្នុងចិត្ត, យល់ជាក់ :

ដឹង កិរិយាសព្ទ

[ដឹង-ចិត-ដឹង-ថ្លើម] dg

(សំនួន.) ស្គាល់ឬយល់ចិត្តច្បាស់លាស់ :

ដឹង កិរិយាសព្ទ

[អោយ-ដឹង-ស-ខ្មៅ] dg

(សំនួន.) ឃើញជាក់ស្ដែង, ដឹងពិតប្រាកដ :

ដឹង នាម

[ដឹង] dg

ប្រដាប់ គ្រឿងប្រើប្រាស់ធ្វើដោយដែក មានដង មានផ្លែសម្រាប់ក្របែល, ពុះ, ច, ចាំងឈើ; ដឹងមាន ៣ប្រភេទគឺ ដឹងភ្លុក ឬ ដឹងស្លាប, ដឹងជង, ដឹងជ្វា។

ដឹងក្ដី

ដឹងសេចក្ដី, ដឹងការណ៍ខុសត្រូវ, ដែលបានដឹងការណ៍ខុសត្រូវក្រែលហើយ :

ដឹងក្ដី កិ., គុ.

[ដឹង-ក្ដី] doengkdei

ដឹងសេចក្ដី, ដឹងការណ៍ខុសត្រូវ, ដែលបានដឹងការណ៍ខុសត្រូវក្រែលហើយ :

ដឹងឮុ

ទទួលស្គាល់ យល់ព្រមថាពិត ទទួលធ្វើជាសាក្សី :

ដឹងឮុ កិរិយាសព្ទ

[ដឹង-លឺ] doengleu≈

ទទួលស្គាល់ យល់ព្រមថាពិត ទទួលធ្វើជាសាក្សី :

ដឹប កិរិយាសព្ទ

[ដឹប] doeb

(ម.ព. ដុប១)។

ដឹស

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ស្លឹកធំៗ, មានផ្កាក្រអូប, មានមើមស្រដៀងនឹងក្ដួច, មើមនោះ បើយកមកចិតជាចំណិតៗ ហើយត្រាំទឹកឱ្យសោះអស់រសជាតិដើមចេញ អាចប្រកបប្រើធ្វើជាអាហារបានក្នុងទុព្ភិក្ខកាល។

ដឹស នាម

[ដឹស] does

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ស្លឹកធំៗ, មានផ្កាក្រអូប, មានមើមស្រដៀងនឹងក្ដួច, មើមនោះ បើយកមកចិតជាចំណិតៗ ហើយត្រាំទឹកឱ្យសោះអស់រសជាតិដើមចេញ អាចប្រកបប្រើធ្វើជាអាហារបានក្នុងទុព្ភិក្ខកាល។

ដឺក្រេ នាម ១)

[ដឺ-ក្រេ] deukre≈

ខ្នាតនៃរង្វាស់មុំមាននិមិត្តសញ្ញា«°» :

ដឺក្រេ នាម ២)

[ដឺ-ក្រេ] deukre≈

ស្វ័យគុណនៃអថេរក្នុងកន្សោមពីជគណិត។

ដុកដាន់ កិរិយាសព្ទ

[ដុក-ដាន់] dokdan

(ម.ព. ឌុដាន់)។

ដុត

(ព.ទ.បុ.) អុជអាល បង្ខិតបង្ខំ ឬបន្ទុចបង្អាក់នាំឱ្យខូចប្រយោជន៍។

ដុត កិ., គុ. ១)

[ដុត] dot

ធ្វើឱ្យក្ដៅ, ធ្វើឱ្យឆេះដោយភ្លើង :

ដុត កិរិយាសព្ទ ២)

[ដុត] dot

ធ្វើឱ្យក្ដៅចិត្តដោយអាការៈណាមួយ :

ដុត កិរិយាសព្ទ

[ដុត] dot

(សំនួន.) ខ្នះខ្នែង ស្ទុះស្ទា ព្យាយាមយ៉ាងខ្លាំងក្លា :

ដុត កិរិយាសព្ទ

[ដុត] dot

(ព.ទ.បុ.) អុជអាល បង្ខិតបង្ខំ ឬបន្ទុចបង្អាក់នាំឱ្យខូចប្រយោជន៍។

ដុន គុណនាម

[ដុន] don

ដែលទន់, ថយ, ទន់ទាបជាងគេ :

ដុន!

ពាក្យសម្រាប់ប្រើឱ្យដំរីថយ គឺបង្គាប់ថា ថយ! ឬថា ឯងចូរថយ! :

ដុន! ឧទានសព្ទ

[ដុន] don≈

ពាក្យសម្រាប់ប្រើឱ្យដំរីថយ គឺបង្គាប់ថា ថយ! ឬថា ឯងចូរថយ! :

ដុនដាប

ដែលទន់ថយ, ទន់ទាប ដាបណាស់, ដែលស្រុតចុះ, ធ្លាក់ចុះ, ទ្រុឌទ្រោម, យ៉ាប់យ៉ឺន :

ដុនដាប គុ., គុ.កិ.

[ដុន-ដាប] dondab≈

ដែលទន់ថយ, ទន់ទាប ដាបណាស់, ដែលស្រុតចុះ, ធ្លាក់ចុះ, ទ្រុឌទ្រោម, យ៉ាប់យ៉ឺន :

មែកឈើផ្សេងៗដែលគេយកទៅបោះដោតផ្ដុំគ្នាក្នុងទឹក ធ្វើជាទីជម្រក ដើម្បីឱ្យត្រីចូលមកនៅកុះកុំច្រើន, កាលណាគេដឹងថាមានត្រីចូលមកជ្រកនៅច្រើនហើយ គេយកបណ្ដាញមងទៅរាយព័ទ្ធជុំវិញ ហើយរើសម្រាស់នោះចេញអស់ ទើបក្រសោបចាប់យកត្រីបានដោយងាយ :

ដុប កិ., គុ.កិ.

[ដុប] dob

ដែលឡើងជិះសេះជាដើម ជាប់មិនធ្លាក់ មើលទៅឃើញឆ្ដុប។

ដុប នាម

[ដុប] dob

គុម្ពោត (ប្រើតាមទម្លាប់ដោយស្រុក)។

ដុប នាម

[ដុប] dob

មែកឈើផ្សេងៗដែលគេយកទៅបោះដោតផ្ដុំគ្នាក្នុងទឹក ធ្វើជាទីជម្រក ដើម្បីឱ្យត្រីចូលមកនៅកុះកុំច្រើន, កាលណាគេដឹងថាមានត្រីចូលមកជ្រកនៅច្រើនហើយ គេយកបណ្ដាញមងទៅរាយព័ទ្ធជុំវិញ ហើយរើសម្រាស់នោះចេញអស់ ទើបក្រសោបចាប់យកត្រីបានដោយងាយ :

ដុបៗ

ឆ្អិនខ្លះ ឆៅខ្លះ រដុបៗ ស្រោលៗ :

ដុបៗ គុណនាម

[ដុប-ដុប] dob

ឆ្អិនខ្លះ ឆៅខ្លះ រដុបៗ ស្រោលៗ :

ដុល

មិនទាន់កែច្នៃ មិនទាន់បំបែក ឬមិនទាន់បំប្លែង មិនទាន់កាត់ចេញផ្នែកណាមួយ :

ដុល នាម ១)

[ដុល] dol

ដុំធំ, កំណាត់ធំ :

ដុល គុណនាម ២)

[ដុល] dol

មិនទាន់កែច្នៃ មិនទាន់បំបែក ឬមិនទាន់បំប្លែង មិនទាន់កាត់ចេញផ្នែកណាមួយ :

ដុល្លារ

ឈ្មោះរូបិយវត្ថុរបស់សហរដ្ឋអាម៉េរិក។

ដុល្លារ នាម

[ដុល-ឡា] dollar

ឈ្មោះរូបិយវត្ថុរបស់សហរដ្ឋអាម៉េរិក។

ដុស

ខាត់ជម្រះឱ្យស្អាត, ឱ្យរលីង, ឱ្យជ្រះអស់មន្ទិល។

ដុស កិរិយាសព្ទ

[ដុស] dos

ខាត់, រំលីង, ពួត, ជម្រះដោយសាប៊ូ :

ដុស កិរិយាសព្ទ

[ដុស-ខាត់] dos

ខាត់ជម្រះឱ្យស្អាត, ឱ្យរលីង, ឱ្យជ្រះអស់មន្ទិល។

ដុសក្អែល

(ព.ប្រ.) សម្អាតអ្វីដែលអវិជ្ជមានចេញពីខ្លួន។

ដុសក្អែល កិរិយាសព្ទ

[ដុស-ក្អែល] doskaael≈

(ព.ប្រ.) សម្អាតអ្វីដែលអវិជ្ជមានចេញពីខ្លួន។

ដុំ

ឈើមូលមានដំណាប់បញ្ចុះគល់កាំមានប្រហោងសម្រាប់ស៊កភ្លៅ :

ដុំ នាម ១)

[ដុំ] dum

កំណាត់, បំណែក, កង់; ភាគឬប៉ែក ដែលជាប់មូលគ្នា, ដែលរួមគ្នា :

ដុំ នាម ២)

[ដុំ] dum

ឈើមូលមានដំណាប់បញ្ចុះគល់កាំមានប្រហោងសម្រាប់ស៊កភ្លៅ :

ដុំកំភួន

ធំដុំ, ដែលមានចំណូលទាំងដុំៗ, ធ្ងន់ដុនដាប, ដែលពិតប្រាកដ :

ដុំកំភួន គុណនាម

[ដុំ-កំ-ភួន] doamkamphuon

ធំដុំ, ដែលមានចំណូលទាំងដុំៗ, ធ្ងន់ដុនដាប, ដែលពិតប្រាកដ :

ដុំដៃ

ចុងឆ្អឹងធំត្រង់ប្រទល់កែងដៃ :

ដុំដៃ នាម

[ដុំ-ដៃ] doamdai

ចុងឆ្អឹងធំត្រង់ប្រទល់កែងដៃ :

ដុំពក

ទុយម័រម៉ាលីញ, ការដុះសាច់មិនប្រក្រតីនៃជាលិកាជាដុំពកកាចដែលមានលក្ខណៈកាចសាហាវដែលបង្កជាជំងឺមហារីក :

ដុំពក នាម

[ដុំ-ពក] doampka≈

ទុយម័រ, ការដុះសាច់មិនប្រក្រតីនៃជាលិកាផ្សេងៗរបស់សរីរាង្គ :

ដុំពក នាម

[ដុំ-ពក-ក្រ-ពេញ] doampkakropenh≈

អាដេណូម, ដុំពកបេនីញនៃក្រពេញណាមួយដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធដូចក្រពេញនោះនិងមានស្រោមរុំព័ទ្ធយ៉ាងមាំហើយមានសកម្មភាពសេក្រេស្យុងខ្លាំងក្លាជាងធម្មតា :

ដុំពក នាម

[ដុំ-ពក-ខ្លាញ់] doampkakhleanh≈

លីប៉ូម, ដុំពកបេនីញនៃជាលិកាខ្លាញ់មានស្រោមរុំព័ទ្ធជុំវិញដែលគ្មានទំនាក់ទំនងនឹងជាលិកាខាងក្រៅ :

ដុំពក នាម

[ដុំ-ពក-បេ-នីញ] doampkabeninh≈

ទុយម័របេនីញ, ការដុះសាច់មិនប្រក្រតីនៃជាលិកាជាដុំពកស្លូត ដែលពុំទាន់មានលក្ខណៈកាចសាហាវ :

ដុំពក នាម

[ដុំ-ពក-ភ្នាស] doampkaphneas≈

ដុំពកកាច កើតឡើងពីជាលិកាភ្នាសមិនប្រក្រតីរបស់សរីរាង្គ ដែលជាមហារីក។

ដុំពក នាម

[ដុំ-ពក-ម៉ា-លីញ] doampkamalinh≈

ទុយម័រម៉ាលីញ, ការដុះសាច់មិនប្រក្រតីនៃជាលិកាជាដុំពកកាចដែលមានលក្ខណៈកាចសាហាវដែលបង្កជាជំងឺមហារីក :

ដុំពកវិទ្យា

វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាពីដុំពកនៃជាលិកាផ្សេងៗរបស់សរីរាង្គ។

ដុំពកវិទ្យា នាម

[ដុំ-ពក-វិត-ទ្យា] doampkavittyea≈

វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាពីដុំពកនៃជាលិកាផ្សេងៗរបស់សរីរាង្គ។

ដុំពកស្លូត

(វេជ្ជ.) (ម.ព. ដុំពកបេនីញ ក្នុង ដុំពក)។

ដុំពកស្លូត នាម

[ដុំ-ពក-ស្លូត] doampkaslut≈

(វេជ្ជ.) (ម.ព. ដុំពកបេនីញ ក្នុង ដុំពក)។

ដុំសាក

(ម.ព. ឆ្នាំងសាក)។

ដុំសាក នាម

[ដុំ-សាក] doamsak≈

(ម.ព. ឆ្នាំងសាក)។

ដុះ កិរិយាសព្ទ ១)

[ដុះ] doh

ចាប់កើត, កកើត, មានពន្លក, មានដើមដងឡើង :

ដុះ កិរិយាសព្ទ ២)

[ដុះ] doh

ចម្រើនឡើង :

ដីខ្មៅ នាម ១)

ដីខ្មៅ នាម ២)

ដីប្លី នាម

ដីលែង នាម

ដីវិទ្យា នាម

ដីស នាម

ដីសណ្ដ នាម ១)

ដីសណ្ដ នាម ២)

ដីសន្ទះ នាម

ដីស្អិត នាម

ដីឥដ្ឋ នាម

ដឹក កិរិយាសព្ទ

ដឹក កិរិយាសព្ទ

ដឹក នាម

ដឹក កិរិយាសព្ទ ១)

ដឹក កិរិយាសព្ទ ២)

ដឹក កិរិយាសព្ទ ៣)

ដឹកដឿ នាម

ដឹកដៀវ កិរិយាសព្ទ

ដឹកនាំ កិរិយាសព្ទ ១)

ដឹកនាំ កិរិយាសព្ទ ២)

ដឹង កិរិយាសព្ទ

ដឹង កិរិយាសព្ទ

ដឹង កិរិយាសព្ទ

ដឹង នាម

ដឹងក្ដី កិ., គុ.

ដឹងឮុ កិរិយាសព្ទ

ដឹប កិរិយាសព្ទ

ដឹស នាម

ដឺក្រេ នាម ១)

ដឺក្រេ នាម ២)

ដុកដាន់ កិរិយាសព្ទ

ដុត កិ., គុ. ១)

ដុត កិរិយាសព្ទ ២)

ដុត កិរិយាសព្ទ

ដុត កិរិយាសព្ទ

ដុន គុណនាម

ដុន! ឧទានសព្ទ

ដុនដាប គុ., គុ.កិ.

ដុប កិ., គុ.កិ.

ដុប នាម

ដុប នាម

ដុបៗ គុណនាម

ដុល នាម ១)

ដុល គុណនាម ២)

ដុល្លារ នាម

ដុស កិរិយាសព្ទ

ដុស កិរិយាសព្ទ

ដុសក្អែល កិរិយាសព្ទ

ដុំ នាម ១)

ដុំ នាម ២)

ដុំកំភួន គុណនាម

ដុំដៃ នាម

ដុំពក នាម

ដុំពក នាម

ដុំពក នាម

ដុំពក នាម

ដុំពក នាម

ដុំពក នាម

ដុំពកវិទ្យា នាម

ដុំពកស្លូត នាម

ដុំសាក នាម

ដុះ កិរិយាសព្ទ ១)

ដុះ កិរិយាសព្ទ ២)