វចនានុក្រមខ្មែរ

ដងកាំបិត

ឆ្អឹងពីរកំណាត់ក្នុងរាងកាយនៃមនុស្ស, នៅត្រង់ក្រោម ក តពីឆ្អឹងទ្រូង ជាប់នឹងឆ្អឹងស្មា។

ដងកាំបិត នាម

[ដង-កាំ-បិត] dangkambet

ឆ្អឹងពីរកំណាត់ក្នុងរាងកាយនៃមនុស្ស, នៅត្រង់ក្រោម ក តពីឆ្អឹងទ្រូង ជាប់នឹងឆ្អឹងស្មា។

ដងក្ដារ

គ្រឿងរចនាគ្រឹហា មានសណ្ឋានជាតួខ្លួននាគ ប្រើដាក់ភ្ជាប់ពីគល់ជហ្វាមកភ្ជាប់នឹងនាគសន្លឹក ជាគ្រឿងវិហារឬប្រាសាទ។

ដងក្ដារ នាម

[ដង-ក្ដា] dongkdar

គ្រឿងរចនាគ្រឹហា មានសណ្ឋានជាតួខ្លួននាគ ប្រើដាក់ភ្ជាប់ពីគល់ជហ្វាមកភ្ជាប់នឹងនាគសន្លឹក ជាគ្រឿងវិហារឬប្រាសាទ។

ដងខ្ទែង

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ រាងសំប៉ែតខ្លួនវែង មានឆ្អឹងវែងៗបណ្ដោយតាមខ្លួន។

ដងខ្ទែង នាម

[ដង-ខ្ទែង] dongkhtaeng

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ រាងសំប៉ែតខ្លួនវែង មានឆ្អឹងវែងៗបណ្ដោយតាមខ្លួន។

ដងគោម

ដងសម្រាប់បង្ហូតគោម។

ដងគោម នាម

[ដង-គោម] dangkoum

ដងសម្រាប់បង្ហូតគោម។

ដងដឹង

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ មើមមានរសពុល :

ដងដឹង នាម

[ដង-ដឹង] dongdoeng

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ :

ដងដឹង នាម

[ដង-ដឹង] dongdoeng

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ មើមមានរសពុល :

ដងដោយ

ឈើ, ដែក, ឫស្សី លយពីមាត់ច្រាំង ឬគែមទូក, គែមកប៉ាល់, សម្រាប់ទប់ សម្រាប់យួរ។

ដងដោយ នាម

[ដង-ដោយ] dongdaoy

ឈើ, ដែក, ឫស្សី លយពីមាត់ច្រាំង ឬគែមទូក, គែមកប៉ាល់, សម្រាប់ទប់ សម្រាប់យួរ។

ដងណោះ

ពាក្យប្រាប់កាល, គ្រាដែលកន្លងទៅហើយ (គ្រានោះ, កាលនោះ) ; សម្រាប់ប្រើតែក្នុងកាព្យ ឬ ពំនោលល្ខោន :

ដងណោះ គុណកិរិយា

[ដង-ណុះ] dongnaoh

ពាក្យប្រាប់កាល, គ្រាដែលកន្លងទៅហើយ (គ្រានោះ, កាលនោះ) ; សម្រាប់ប្រើតែក្នុងកាព្យ ឬ ពំនោលល្ខោន :

ដងនោះ

(ម.ព. ដងណោះ)។

ដងនោះ គុណកិរិយា

[ដង-នោះ] dngonoeah≈

(ម.ព. ដងណោះ)។

ដងបង្ហួរ

ទងសរសៃធំជាបំពង់បស្សាវៈ នៃមនុស្ស ឬសត្វចតុប្បាទពួកខ្លះ។

ដងបង្ហួរ នាម

[ដង-បង់-ហួ] dongbonghuor

ទងសរសៃធំជាបំពង់បស្សាវៈ នៃមនុស្ស ឬសត្វចតុប្បាទពួកខ្លះ។

ដងព្រៃ

ជួរព្រៃឬតួបណ្ដោយព្រៃ :

ដងព្រៃ នាម

[ដង-ព្រៃ] dangprey

ជួរព្រៃឬតួបណ្ដោយព្រៃ :

ដងភ្នំ

ជួរភ្នំ ឬតួបណ្ដោយភ្នំ។

ដងភ្នំ នាម

[ដង-ភ្នំ] dongphnum

ជួរភ្នំ ឬតួបណ្ដោយភ្នំ។

ដងរែក នាម

[ដង-រែក] dongreaek

ឈើឬឫស្សីជាដងសម្រាប់រែក។

ដងរែក នាម

[ដង-រែក] dongreaek

ឈ្មោះភ្នំមួយនៅទិសឧត្តរប្រទេសកម្ពុជា :

ដងរ៉ែក

(ម.ព. ដងរែក{¥¥}១{££})។

ដងរ៉ែក នាម

[ដង-រ៉ែក] dngoraek≈

(ម.ព. ដងរែក១)។

ដងស្ទឹង

តួបណ្ដោយស្ទឹង :

ដងស្ទឹង នាម

[ដង-ស្ទឹង] dangstoeng

តួបណ្ដោយស្ទឹង :

ដង់ឌ្រីត

ពយខ្លីឆ្មារៗចេញពីតួកោសិកាណឺរ៉ូន មានមុខងារបញ្ជូនព័ត៌មានចូលទៅតួកោសិកានេះ។

ដង់ឌ្រីត នាម

[ដង់-ឌ្រីត] dngodrit≈

ពយខ្លីឆ្មារៗចេញពីតួកោសិកាណឺរ៉ូន មានមុខងារបញ្ជូនព័ត៌មានចូលទៅតួកោសិកានេះ។

ដង់ស៊ីតេ

ចំនួនប្រជាជនក្នុងផ្ទៃដីមួយគីឡូម៉ែត្រការ៉េ។

ដង់ស៊ីតេ នាម

[ដង់-ស៊ី-តេ] dngosite≈

(រូប.) ម៉ាសក្នុងមួយខ្នាតមាឌនៃសារធាតុមួយ។

ដង់ស៊ីតេ នាម

[ដង់-ស៊ី-តេ-ប្រ-ជា-ជន់] dngositebrocheachno≈

ចំនួនប្រជាជនក្នុងផ្ទៃដីមួយគីឡូម៉ែត្រការ៉េ។

ដង្កាប់

ប្រដាប់ធ្វើដោយដែកមានផ្នែកពីរ ដាក់ខ្វែងប្រទាក់គ្នាជាចម្ពាម អាចកម្រើកវិលបានដោយភ្លៅមួយត្រង់កណ្ដាល សម្រាប់ចាប់ឬដកដែកគោលជាដើម។

ដង្កាប់ នាម

[ដង់-កាប់] dangkeab

ប្រដាប់ធ្វើដោយដែកមានផ្នែកពីរ ដាក់ខ្វែងប្រទាក់គ្នាជាចម្ពាម អាចកម្រើកវិលបានដោយភ្លៅមួយត្រង់កណ្ដាល សម្រាប់ចាប់ឬដកដែកគោលជាដើម។

ដង្កាវ

ប្រដាប់ធ្វើដោយឈើឬឫស្សីតូចវែងមានចុងរាងងក្ងក់ សម្រាប់ថ្ពក់កាវទាញមែកឈើជាដើម។

ដង្កាវ នាម

[ដង់-កាវ] dangkeav

ប្រដាប់ធ្វើដោយឈើឬឫស្សីតូចវែងមានចុងរាងងក្ងក់ សម្រាប់ថ្ពក់កាវទាញមែកឈើជាដើម។

ដង្កូវ

សត្វល្អិតចង្រៃបំផ្លាញដំណាំស្រូវដែលមានឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ សៀប៉ូផាកាអាំងស៊ែទុយឡាស :

ដង្កូវ នាម

[ដង់-កូវ] dongkuv

សត្វល្អិតពួកសត្វវារ, សត្វលូន ឥតជើងខ្លះ មានជើងខ្លះ :

ដង្កូវ នាម

[ដង់-កូវ-ថ្លើម] dongkuv

ជំងឺដែលបង្កឡើងដោយពពួកបរាសិតម៉្យាងឈ្មោះ ផាស្យូឡាស្ស៊ីកង់ទីកា ដែលកើតឡើងនៅក្នុងថ្លើម ក្នុងថង់ប្រមាត់ និង នៅក្នុងបំពង់ទឹកប្រមាត់របស់គោក្របី :

ដង្កូវ នាម

[ដង់-កូវ-ទ័ព] dongkuv

សត្វល្អិតចង្រៃបំផ្លាញដំណាំស្រូវនិងធញ្ញជាតិផ្សេងៗទៀតដែលមានឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ មីធីមណាសេប៉ារ៉ាតា ស្ថិតក្នុងសន្តានណុកទ្វីដេ ប្រភេទមីធីមណាសេប៉ារ៉ាតា :

ដង្កូវ នាម

[ដង់-កូវ-បំ-ពង់] dongkuv

សត្វល្អិតចង្រៃបំផ្លាញដំណាំស្រូវដែលមានឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ នីមភុយឡាដឺពុនតាលីស :

ដង្កូវ នាម

[ដង់-កូវ-មូ-ស្លឹក-ស្រូវ] dongkuv

សត្វល្អិតចង្រៃបំផ្លាញដំណាំស្រូវដែលមានឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ ខ្នាផាឡូក្រូស៊ីសមេឌីណាលីស :

ដង្កូវ នាម

[ដង់-កូវ-ស៊ី-រូង-ដើម] dongkuv

សត្វល្អិតចង្រៃបំផ្លាញដំណាំស្រូវដែលមានឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ សៀប៉ូផាកាអាំងស៊ែទុយឡាស :

ដង្កែ

សត្វល្អិតពួកចៃ តែងខាំមនុស្សសត្វ :

ដង្កែ នាម

[ដង់-កែ] dangkeae

សត្វល្អិតពួកចៃ តែងខាំមនុស្សសត្វ :

ដង្កោ

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ផ្លែមូលៗមានរសចត់សម្រាប់ប្រើជាគ្រឿងជ្រលក់ ឬយកមកកែផ្សំធ្វើជាអាហារក៏បាន :

ដង្កោ នាម

[ដង់-កោ] dongkou

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ផ្លែមូលៗមានរសចត់សម្រាប់ប្រើជាគ្រឿងជ្រលក់ ឬយកមកកែផ្សំធ្វើជាអាហារក៏បាន :

ដង្កោខ្មោច

ឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងដង្កោ ផ្លែតូចៗ មានរសចត់។

ដង្កោខ្មោច នាម

[ដង់-កោ-ខ្មោច] dongkoukhmaoch

ឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងដង្កោ ផ្លែតូចៗ មានរសចត់។

ដង្ខៅ

មេជំនួញ (គហបតីរងឬ អនុគហបតី)។

ដង្ខៅ នាម

[ដង់-ខៅ] dongkhov

មេជំនួញ (គហបតីរងឬ អនុគហបតី)។

ដង្គត់

កំណាត់ឈើដែលសល់ពីគេកាត់ ឬបាក់ជាប់នៅនឹងគល់ :

ដង្គត់ នាម

[ដង់-គត់] dongkot

កំណាត់ឈើដែលសល់ពីគេកាត់ ឬបាក់ជាប់នៅនឹងគល់ :

ដង្គន់

ខ្សែផ្ដៅវេញទាំងមូល សម្រាប់ចងរឹតកូបឬរយាង, ញ៉ែង ព័ទ្ធតាមទ្រូងដំរី។

ដង្គន់ នាម

[ដង់-គន់] dangkon

ខ្សែផ្ដៅវេញទាំងមូល សម្រាប់ចងរឹតកូបឬរយាង, ញ៉ែង ព័ទ្ធតាមទ្រូងដំរី។

ដង្គុំ

ព្រៃដែលស្រោងត្រសុំត្រសាយ; ដែលមើលទៅឃើញស្រោងត្រសុំហាក់ដូចគេចងផ្គុំ :

ដង្គុំ គុ., ន.

[ដង់-គុំ] dangkuum

ព្រៃដែលស្រោងត្រសុំត្រសាយ; ដែលមើលទៅឃើញស្រោងត្រសុំហាក់ដូចគេចងផ្គុំ :

ដង្គោល

ទ្រលោម, ថ្គោល :

ដង្គោល គុណកិរិយា

[ដង់-គោល] dangkoul

ទ្រលោម, ថ្គោល :

ដង្វិន

ត្រិះរិះ; ជញ្ជឹង, គ្នេរគ្នាន់, ស្ទង់មើល (ព.បុ.) :

ដង្វិន កិរិយាសព្ទ

[ដង់-វ៉ិន] dangvin

ត្រិះរិះ; ជញ្ជឹង, គ្នេរគ្នាន់, ស្ទង់មើល (ព.បុ.) :

ដង្ហក់

ឈើឬឫស្សីទន់រលាស់បាន សម្រាប់បិទដីស្អិត ឬថ្កៀបគ្រាប់, ផ្លែអ្វីៗដែលមូល ចោលគ្រវែងផ្លោងបង្អើលសត្វ :

ដង្ហក់ កិរិយាសព្ទ

[ដង់-ហក់] danghok

ដកដង្ហើមញាប់ដោយហបណាស់, ហត់ខ្លាំងណាស់ :

ដង្ហក់ នាម

[ដង់-ហក់] danghok

ឈើឬឫស្សីទន់រលាស់បាន សម្រាប់បិទដីស្អិត ឬថ្កៀបគ្រាប់, ផ្លែអ្វីៗដែលមូល ចោលគ្រវែងផ្លោងបង្អើលសត្វ :

ដង្ហាក់

ហត់ដកដង្ហើមយោលៗ ដោយរហាក់ខ្លាំង :

ដង្ហាក់ កិរិយាសព្ទ

[ដង់-ហាក់] dangheak

ហត់ដកដង្ហើមយោលៗ ដោយរហាក់ខ្លាំង :

ដង្ហិត

ឈ្មោះឈើតូច ស្លឹកប្រើជាថ្នាំស្រែង, ដើមនិងផ្លែប្រើជាថ្នាំបញ្ចុះ; (ដង្ហិតធំ) ; មានដង្ហិតមួយប្រភេទទៀតហៅថា ដង្ហិតខ្មោច ដើមតូច ស្លឹកក៏តូច។

ដង្ហិត នាម

[ដង់-ហិត] donghit

ឈ្មោះឈើតូច ស្លឹកប្រើជាថ្នាំស្រែង, ដើមនិងផ្លែប្រើជាថ្នាំបញ្ចុះ; (ដង្ហិតធំ) ; មានដង្ហិតមួយប្រភេទទៀតហៅថា ដង្ហិតខ្មោច ដើមតូច ស្លឹកក៏តូច។

ដង្ហើម

ផ្អាកដកដង្ហើមមួយរយៈ ដូចជានៅពេលចុះមុជទឹកជាដើម :

ដង្ហើម នាម

[ដង់-ហើម] dongherm

ខ្យល់ដែលមនុស្ស ឬសត្វដកចេញចូល :

ដង្ហើម កិរិយាសព្ទ

[ដក-ដង់-ហើម-ធំ] dongherm

ដកខ្យល់ដង្ហើមចេញចូលមានសភាពយឺតហើយវែងខុសធម្មតា :

ដង្ហើម គុណកិរិយា

[ទាន់-ដង់-ហើម] dongherm

ទាន់ពេលដែលអ្នកណាម្នាក់រៀបនឹងផុតដង្ហើម :

ដង្ហើម កិរិយាសព្ទ

[អត់-ដង់-ហើម] dongherm

ផ្អាកដកដង្ហើមមួយរយៈ ដូចជានៅពេលចុះមុជទឹកជាដើម :

ដង្ហើមទឹក

ស្រទាប់ស្ពោត ប្រហោងក្រោមដី ដូចជាខ្សាច់ ក្រួស ឬថ្ម ដែលផ្ទុកទឹកក្នុងបរិមាណដែលអាចឱ្យគេយកទៅប្រើប្រាស់សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ទឹកបាន :

ដង្ហើមទឹក នាម

[ដង់-ហើម-ទឹក] dngohaeumtoek≈

ស្រទាប់ស្ពោត ប្រហោងក្រោមដី ដូចជាខ្សាច់ ក្រួស ឬថ្ម ដែលផ្ទុកទឹកក្នុងបរិមាណដែលអាចឱ្យគេយកទៅប្រើប្រាស់សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ទឹកបាន :

ដង្ហែ

រៀបរៀងគ្នាជាជួរតាមមុនក្រោយមើលទៅឃើញមានរបៀបហូរហែ :

ដង្ហែ កិ., គុ.កិ.

[ដង់-ហែ] dangheae

រៀបរៀងគ្នាជាជួរតាមមុនក្រោយមើលទៅឃើញមានរបៀបហូរហែ :

ដង្ហោយ

បង្កូកហៅពីចម្ងាយ :

ដង្ហោយ កិរិយាសព្ទ

[ដង់-ហោយ] donghouy

បង្កូកហៅពីចម្ងាយ :

ដដុស

ដុសរឿយៗ, កកិតរឿយៗ :

ដដុស កិរិយាសព្ទ

[ដ-ដុស] dodos

ដុសរឿយៗ, កកិតរឿយៗ :

ដដែល

តែបទ ១, តែទី ១, ដូចដើម, ដូចមុន :

ដដែល គុណកិរិយា

[ដ-ដែល] tdel

តែបទ ១, តែទី ១, ដូចដើម, ដូចមុន :

ដដែលៗ

ដូចមុនច្រើនដង :

ដដែលៗ គុ., គុ.កិ.

[ដ-ដែល-ដ-ដែល] dadaeldadael≈

ដូចមុនច្រើនដង :

ដណ្ដប់

ថែមដប់។ ប្រើជាមួយចំនួនដប់ បូកនឹងមួយដល់ប្រាំបួន :

ដណ្ដប់ កិ., គុ.កិ.

[ដន់-ដប់] dandab

គ្របខ្លួនដោយសំពត់ :

ដណ្ដប់ កិរិយាសព្ទ

[ដន់-ដប់] dandab

ដើរ ឬបោលបៀតខ្លួនប៉ះទប់នឹងទូករទេះ (គោ) :

ដណ្ដប់ គុណនាម

[ដន់-ដប់] dandab

ថែមដប់។ ប្រើជាមួយចំនួនដប់ បូកនឹងមួយដល់ប្រាំបួន :

ដណ្ដាំ

ចម្អិនបាយ :

ដណ្ដាំ កិរិយាសព្ទ

[ដន់-ដាំ] dandam

ចម្អិនបាយ :

ដណ្ដឹង

ធ្វើរបៀបចងពន្ធ, ចងស្ពានមេត្រី ក្នុងការផ្សំផ្គុំកូនប្រុសស្រី មុនរៀបមង្គលការអាពាហ៍ពិពាហ៍ :

ដណ្ដឹង កិរិយាសព្ទ ១)

[ដន់-ដឹង] dandoeng

សាកសួរឱ្យដឹង។

ដណ្ដឹង កិរិយាសព្ទ ២)

[ដន់-ដឹង] dandoeng

ធ្វើរបៀបចងពន្ធ, ចងស្ពានមេត្រី ក្នុងការផ្សំផ្គុំកូនប្រុសស្រី មុនរៀបមង្គលការអាពាហ៍ពិពាហ៍ :

ដណ្ដើម

ជែងយក, ប្រឹងយកឈ្នះ :

ដណ្ដើម កិរិយាសព្ទ

[ដន់-ដើម] dondaeum

ជែងយក, ប្រឹងយកឈ្នះ :

ដទៃ

សព្វ, ឯទៀត, ក្រៅអំពី :

ដទៃ គុណនាម

[ដ-ទៃ] dotey

សព្វ, ឯទៀត, ក្រៅអំពី :