វចនានុក្រមខ្មែរ

ជ្រញ់ នាម

[ជ្រញ់] chronh

ឈើមូលឬកំណាត់ឈើ សម្រាប់ទ្រាប់ត្រី, សាច់ ឬបន្លែជាដើម ដែលត្រូវកាប់, ត្រូវចិញ្ច្រាំ។

ជ្រនង់

ឈើស្រួចសម្រាប់ដោតជង់សាច់, ជង់ត្រី; ឬសាច់ដែលគេដោតជង់ (ម.ប្រ.), ច្រើនប្រើតែ ច្រនួច ឬ ជ្រនួច។

ជ្រនង់ នាម

[ជ្រ-នង់] chronong

ឈើស្រួចសម្រាប់ដោតជង់សាច់, ជង់ត្រី; ឬសាច់ដែលគេដោតជង់ (ម.ប្រ.), ច្រើនប្រើតែ ច្រនួច ឬ ជ្រនួច។

ជ្រនីក

ប្រដាប់សម្រាប់ជីក, ច្រើនធ្វើដោយកំណាត់ឈើ ឬ គល់ឫស្សី, ប្រើជាជំនួសចបជីក។

ជ្រនីក នាម

[ជ្រ-នីក] chronik

ប្រដាប់សម្រាប់ជីក, ច្រើនធ្វើដោយកំណាត់ឈើ ឬ គល់ឫស្សី, ប្រើជាជំនួសចបជីក។

ជ្រនួច

(ម.ព. ច្រនួច)។

ជ្រនួច នាម

[ជ្រ-នួច] chronuoch

(ម.ព. ច្រនួច)។

ជ្រនៀង

(ម.ព. ច្រនៀង)។

ជ្រនៀង នាម

[ជ្រ-នៀង] chronieng

(ម.ព. ច្រនៀង)។

ជ្រប កិរិយាសព្ទ

[ជ្រប] chrob

ទ្រោប (ម.ប្រ.)។

ជ្រប់

ឱនងប់ដោយកើតទុក្ខខ្លាំងឬដោយឈឺក្បាល :

ជ្រប់ កិ., គុ.កិ.

[ជ្រប់] jrob

ឱនងប់ដោយកើតទុក្ខខ្លាំងឬដោយឈឺក្បាល :

ជ្រប់មុខ

ទម្លាក់មុខជ្រប់, ស្រពាប់ស្រពោន មិនស្រស់ស្រាយ មិនរីករាយតាមរយៈទឹកមុខ :

ជ្រប់មុខ កិរិយាសព្ទ

[ជ្រប់-មុក] chorbmuk≈

ទម្លាក់មុខជ្រប់, ស្រពាប់ស្រពោន មិនស្រស់ស្រាយ មិនរីករាយតាមរយៈទឹកមុខ :

ជ្រមីស

ស្ងួតស្ងប់, ក្រៀមក្រំ :

ជ្រមីស គុណនាម

[ជ្រ-មីស] chromis

ស្ងួតស្ងប់, ក្រៀមក្រំ :

ជ្រមុជ

ចាប់សង្កត់ជម្រុលឱ្យមុជ។

ជ្រមុជ កិរិយាសព្ទ

[ជ្រ-មុច] chromuch

ចាប់សង្កត់ឱ្យមុជ។

ជ្រមុជ កិរិយាសព្ទ

[ជ្រ-មុច-ជ្រ-មិន] chromuch

ចាប់ឈ្លីញក់ញីឱ្យមុជដោយការប្រឡែងលេង។ ប្រើប្រាស់ញីញក់ឥតប្រណី, ឥតថ្នម។

ជ្រមុជ គុណកិរិយា

[ជ្រ-មុច-ជ្រ-មឹន] chromuch

(ម.ព. ជ្រមុជជ្រមិន)។

ជ្រមុជ កិរិយាសព្ទ

[ជ្រ-មុច-ជ្រ-មុល] chromuch

ចាប់សង្កត់ជម្រុលឱ្យមុជ។

ជ្រមុជទឹក

ពិធីលាងឬជម្រះបាបដោយមុជក្បាលចូលក្នុងទឹក។ កិច្ចនេះធ្វើចំពោះតែអ្នកទើបចូលសាសនាគ្រិស្តដំបូង :

ជ្រមុជទឹក នាម

[ជ្រ-មុច-ទឹក] chromuchtoek≈

ពិធីលាងឬជម្រះបាបដោយមុជក្បាលចូលក្នុងទឹក។ កិច្ចនេះធ្វើចំពោះតែអ្នកទើបចូលសាសនាគ្រិស្តដំបូង :

ជ្រមូស

ដែលស្ងួតស្ងប់, ព្រលូស, ប្រឡាក់ប្រឡូស, ពភ្លក់ :

ជ្រមូស គុណនាម

[ជ្រ-មូស] chromus

ដែលស្ងួតស្ងប់, ព្រលូស, ប្រឡាក់ប្រឡូស, ពភ្លក់ :

ជ្រលក់

ជ្រមុជក្នុងទឹកទទេឬទឹកមានពណ៌ផ្សេងៗ ដើម្បីឱ្យទទឹក, ឱ្យដិត :

ជ្រលក់ កិរិយាសព្ទ

[ជ្រ-លក់] chrolok

ជ្រមុជក្នុងទឹកទទេឬទឹកមានពណ៌ផ្សេងៗ ដើម្បីឱ្យទទឹក, ឱ្យដិត :

ជ្រលង

ច្រកជ្រៅជាផ្លូវទឹកមានភ្នំទាំងពីរខាង ឬ ប្រឡាយ ស្នាមផ្លូវដើរ ឬផ្លូវទឹក :

ជ្រលង នាម

[ជ្រ-លង] chrolong

ច្រកជ្រៅជាផ្លូវទឹកមានភ្នំទាំងពីរខាង ឬ ប្រឡាយ ស្នាមផ្លូវដើរ ឬផ្លូវទឹក :

ជ្រលម

ដែលមានរាងសណ្ឋានតូចរួមម្ខាង ដោយជមឬដោយធម្មតាស្រាប់ (រាងត្រយូងចេក) :

ជ្រលម គុណនាម

[ជ្រ-លម] chrolom

ដែលមានរាងសណ្ឋានតូចរួមម្ខាង ដោយជមឬដោយធម្មតាស្រាប់ (រាងត្រយូងចេក) :

ជ្រលិះ

ជ្រិះ, វិះ, ទៀបនឹងត្រូវ :

ជ្រលិះ គុ.កិ., គុ.

[ជ្រ-លិស] chrolis

ជ្រិះ, វិះ, ទៀបនឹងត្រូវ :

ជ្រលួស

ជ្រួស, ហួស, ទាសខុសពីផ្លូវពីដំណើរ :

ជ្រលួស កិ., គុ.កិ.

[ជ្រ-លួស] chroluos

ជ្រួស, ហួស, ទាសខុសពីផ្លូវពីដំណើរ :

ជ្រលៀក

ស្រទៀក, ចំអៀក, ដែលយឺតយូរពន់ពេក :

ជ្រលៀក គុណកិរិយា

[ជ្រ-លៀក] chroliek

ដែលដេកស្ដូកស្ដឹងរហិតរហៃ ព្រោះអស់កម្លាំង, ឬព្រោះមានជំងឺធ្ងន់នៅសល់តែដង្ហើមបន្តិចៗ :

ជ្រលៀក គុ.កិ., គុ.

[ជ្រ-លៀក] chroliek

ស្រទៀក, ចំអៀក, ដែលយឺតយូរពន់ពេក :

ជ្រលែង

ពាក្យទំនៀម។

ជ្រលែង គុណនាម

[ជ្រ-លែង] chroleaeng

ពាក្យសម្រាប់ហៅគោដែលកើតពីមេកូនស្រុក បាពូជល្បាយ, ជាគោមានកម្លាំងច្រើន មានល្បឿន ប៉ុន្តែមានពុតត្បុតកិច្ចកលរបិញរបុញពិបាកប្រើ :

ជ្រលែង គុណនាម

[ជ្រ-លែង] chroleaeng

ពាក្យទំនៀម។

ជ្រហម

ដែលមានអាការៈព្រនម :

ជ្រហម គុណកិរិយា

[ជ្រ-ហ៊ម] chrohom

ដែលមានអាការៈព្រនម :

ជ្រហិតជ្រហម

ដែលបះមុខបះក្រោយ ជជ្រុលជជ្រក, ទ្រោបទ្រាប :

ជ្រហិតជ្រហម គុណកិរិយា

[ជ្រ-ហ៊ិត-ជ្រ-ហ៊ម] chrohetchroham

ដែលបះមុខបះក្រោយ ជជ្រុលជជ្រក, ទ្រោបទ្រាប :

ជ្រហឹតជ្រហម

(ម.ព. ជ្រហិតជ្រហម)។

ជ្រហឹតជ្រហម គុណកិរិយា

[ជ្រ-ហ៊ឹត-ជ្រ-ហ៊ម] chrohoetchrohmo≈

(ម.ព. ជ្រហិតជ្រហម)។

ជ្រាក

ដែលមិនហាប់, មិនណែន :

ជ្រាក គុណនាម

[ជ្រាក] chreak

ដែលមិនហាប់, មិនណែន :

ជ្រាប

ដឹង :

ជ្រាប កិរិយាសព្ទ

[ជ្រាប] chreab

ចូលសព្វសាច់, ហូរស្រក់ :

ជ្រាប កិរិយាសព្ទ

[ជ្រាប] chreab

ដឹង :

ជ្រាម

ចំណងដែលចងជ្រាម។ ខ្សែ, ពួរ, ព្រ័ត្រចងជ្រាមក៏ហៅថា ខ្សែជ្រាម, ពួរជ្រាម, ព្រ័ត្រជ្រាម ដែរ។

ជ្រាម កិរិយាសព្ទ

[ជ្រាម] chream

ចងខ្វែងត្របែង ឥតកូនកំព្រា :

ជ្រាម នាម

[ជ្រាម] chream

ចំណងដែលចងជ្រាម។ ខ្សែ, ពួរ, ព្រ័ត្រចងជ្រាមក៏ហៅថា ខ្សែជ្រាម, ពួរជ្រាម, ព្រ័ត្រជ្រាម ដែរ។

ជ្រាយ

កុលសម្ព័ន្ធខ្មែរលើមួយពួក ក្នុងពួក ស្ទៀង, រដែ, សំរែ, ជង ...ច្រើនអាស្រ័យនៅក្នុងខេត្តរតនគិរី។

ជ្រាយ គុណនាម ១)

[ជ្រាយ] chreay

ទន់ច្របាច់បញ្ចូលគ្នាបាន :

ជ្រាយ គុណនាម ២)

[ជ្រាយ] chreay

ទន់, ធូរ, ជ្រោកជ្រាក :

ជ្រាយ នាម

[ជ្រាយ] chreay

កុលសម្ព័ន្ធខ្មែរលើមួយពួក ក្នុងពួក ស្ទៀង, រដែ, សំរែ, ជង ...ច្រើនអាស្រ័យនៅក្នុងខេត្តរតនគិរី។

ជ្រាល

ទេរ, ទាបម្ខាង ខ្ពស់ម្ខាង :

ជ្រាល គុណនាម

[ជ្រាល] chreal

ទេរ, ទាបម្ខាង ខ្ពស់ម្ខាង :

ជ្រាលជ្រៅ

ក្រៃលែង ខ្លាំងក្លា ដែលបង្ហាញនូវសភាព,គុណភាពឬលក្ខណៈនៃអារម្មណ៍ខ្លាំងក្លា។

ជ្រាលជ្រៅ គុ.កិ., គុ.

[ជ្រាល-ជ្រៅ] chrealchrov≈

ក្រៃលែង ខ្លាំងក្លា ដែលបង្ហាញនូវសភាព,គុណភាពឬលក្ខណៈនៃអារម្មណ៍ខ្លាំងក្លា។

ជ្រាវ

ឈ្មោះភ្នំ ១, ឈ្មោះភូមិ ១, ក្នុងស្រុកថ្ពង ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។

ជ្រាវ កិរិយាសព្ទ

[ជ្រាវ] chreav

កកូរច្របល់, រាវរក។

ជ្រាវ នាម

[ជ្រាវ] chreav

ឈ្មោះភ្នំ ១, ឈ្មោះភូមិ ១, ក្នុងស្រុកថ្ពង ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។

ជ្រាស

រង្គាត់ស្កាត់រក :

ជ្រាស កិ., គុ.កិ.

[ជ្រាស] chreas

រង្គាត់ស្កាត់រក :

ជ្រាំ

ភក់កខ្វក់ដែលមានអសោចិ៍, ភក់ដែលបែកពពុល :

ជ្រាំ នាម

[ជ្រាំ] chroam

ភក់កខ្វក់ដែលមានអសោចិ៍, ភក់ដែលបែកពពុល :

ជ្រាំង

ជំងឺមួយប្រភេទដែលកើតឡើងជាស្នាមពណ៌សស្រអាប់ ទំហំតូចឬធំនៅលើភ្នាសក្នុងមាត់ និងជួនកាលរលាកដល់ដើមបំពង់ក ដែលបង្កឡើងដោយផ្សិតកង់ឌីដាអាប៊ីកង់ : ជំងឺនេះច្រើនកើតនៅលើកុមារ :

ជ្រាំង នាម

[ជ្រាំង] chreang

សាច់ជាចម្រៀកៗក្នុងផ្លែដែលផ្សេងពីក្លែបនិងគ្រាប់ :

ជ្រាំង នាម

[ជ្រាំង] chreang

ជំងឺមួយប្រភេទដែលកើតឡើងជាស្នាមពណ៌សស្រអាប់ ទំហំតូចឬធំនៅលើភ្នាសក្នុងមាត់ និងជួនកាលរលាកដល់ដើមបំពង់ក ដែលបង្កឡើងដោយផ្សិតកង់ឌីដាអាប៊ីកង់ : ជំងឺនេះច្រើនកើតនៅលើកុមារ :

ជ្រិតជ្រីវ

ដែលជ្រួញគ្រជីវ មានផ្នត់ៗ ច្រើនអន្លើ សាច់យុរយារ ព្រោះជរាភាព។

ជ្រិតជ្រីវ គុណនាម

[ជ្រិត-ជ្រីវ] chritchriv≈

ដែលជ្រួញគ្រជីវ មានផ្នត់ៗ ច្រើនអន្លើ សាច់យុរយារ ព្រោះជរាភាព។

ជ្រិះ

ស្រដៀង, ជ្រលិះ, វិះ។

ជ្រិះ គុ.កិ., គុ.

[ជ្រិស] chris

ស្រដៀង, ជ្រលិះ, វិះ។

ជ្រីវ

ជ្រួញគ្រជីវ :

ជ្រីវ គុណនាម

[ជ្រីវ] chriv

ជ្រួញគ្រជីវ :

ជ្រីវជ្រួញ

ដែលមានស្នាមឆូតៗនៅលើស្បែក ជាពិសេសនៅលើផ្ទៃមុខ :

ជ្រីវជ្រួញ គុណនាម

[ជ្រីវ-ជ្រួញ] chrivchruonh≈

ដែលមានស្នាមឆូតៗនៅលើស្បែក ជាពិសេសនៅលើផ្ទៃមុខ :

ជ្រឹង

(ម.ព. រគឹង)។

ជ្រឹង នាម

[ជ្រឹង] chrueng

សត្វហើរមួយប្រភេទមានស្បែកដុះជាប់នឹងជើងប្រើជាស្លាប រូបដូចប្រចៀវតែធំជាង។

ជ្រឹង នាម

[ជ្រឹង] chrueng

(ម.ព. រគឹង)។

ជ្រុង

មុខដែលស្គមឡើងឆ្អឹង។

ជ្រុង នាម ១)

[ជ្រុង] chrung

មុំ, ទីមានសណ្ឋានជាកែង :

ជ្រុង នាម ២)

[ជ្រុង] chrung

ចំណិតទ្រវែង :

ជ្រុង នាម ១)

[ជ្រុង] chrung

បន្ទាត់ដែលខណ្ឌរូបប្លង់មួយ។

ជ្រុង នាម ២)

[ជ្រុង] chrung

ផ្ទៃឬមុខដែលខណ្ឌរូបសូលីដមួយ។

ជ្រុង នាម

[ជ្រុង-ជ្រោយ] chrung

ជ្រុងដែលមានជ្រោយលយចេញ។

ជ្រុង នាម

[មុក-ជ្រុង] chrung

មុខដែលស្គមឡើងឆ្អឹង។

ជ្រុល

ជ្រលួស :

ជ្រុល កិ., គុ.កិ. ១)

[ជ្រុល] chrul

ហួសកំណត់ :

ជ្រុល កិ., គុ.កិ. ២)

[ជ្រុល] chrul

ជ្រលួស :

ជ្រុលជ្រួស

ជ្រលួស, ជ្រុលហួស, ខុសដំណើរ :

ជ្រុលជ្រួស កិ., គុ.កិ.

[ជ្រុល-ជ្រួស] chrulchruos≈

ជ្រលួស, ជ្រុលហួស, ខុសដំណើរ :

ជ្រុលនិយម

គំនិតឬសកម្មភាពទាក់ទងនឹងនយោបាយឬសាសនាជាដើម ដែលមានលក្ខណៈជ្រុលហួសខុសពីប្រក្រតី ឬដែលប្រជាជនភាគច្រើនមិនអាចទទួលយកបាន, មតិយោបល់ឬការប្រកាន់ជំហរស្ដាំឬឆ្វេងបំផុត :

ជ្រុលនិយម នាម

[ជ្រុល-និ-យំ] chrulniyum≈

គំនិតឬសកម្មភាពទាក់ទងនឹងនយោបាយឬសាសនាជាដើម ដែលមានលក្ខណៈជ្រុលហួសខុសពីប្រក្រតី ឬដែលប្រជាជនភាគច្រើនមិនអាចទទួលយកបាន, មតិយោបល់ឬការប្រកាន់ជំហរស្ដាំឬឆ្វេងបំផុត :

ជ្រុះ

ធ្លាក់ដោយរបេះ, របូត :

ជ្រុះ កិរិយាសព្ទ

[ជ្រុះ] chruh

ធ្លាក់ដោយរបេះ, របូត :