ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ជើងកុក

ឈ្មោះមឈូសមួយប្រភេទ ដែលពាសស្លឹកកណ្ដបឬភ្ជល់ សម្រាប់ដាក់សាកសពអ្នកកម្សត់ដើម្បីធ្វើឈាបនកិច្ច :

ជើងកុក នាម

[ជើង-កុក] chaungkok

ឈ្មោះមឈូសមួយប្រភេទ ដែលពាសស្លឹកកណ្ដបឬភ្ជល់ សម្រាប់ដាក់សាកសពអ្នកកម្សត់ដើម្បីធ្វើឈាបនកិច្ច :

ជើងកោស

ឋានរងខឿនឬជញ្ជាំងវិហារ, ចេតិយ ជាដើម :

ជើងកោស នាម

[ជើង-កោស] chaungkaos

ឋានរងខឿនឬជញ្ជាំងវិហារ, ចេតិយ ជាដើម :

ជើងក្រាន

ប្រដាប់សម្រាប់តម្កល់ឆ្នាំងចម្អិនអាហារ :

ជើងក្រាន នាម

[ជើង-ក្រាន] chaungkran

ប្រដាប់សម្រាប់តម្កល់ឆ្នាំងចម្អិនអាហារ :

ជើងក្រាស នាម

[ជើង-ក្រាស] chaungkras

ឈ្មោះស្មៅមួយប្រភេទ។

ជើងក្អែក

ឈ្មោះវណ្ណយុត្តិមួយយ៉ាង (+) សម្រាប់ទាញសំឡេងអក្សរឱ្យឡើងខ្ពស់ជាងប្រក្រតី ដូចពាក្យថា ឆ្លើយកូ៎ក, នុ៎ះហើយ, អ្វីហ្ន៎? ជាដើម។ សម្រាប់គូសខាងក្រោមកន្លែងជៀតអក្សរ, ជៀតពាក្យ។

ជើងក្អែក នាម

[ជើង-ក្អែក] chaungkaaek

គំនូស ឬឈើខ្វែងមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងក្រញាំជើងក្អែក។

ជើងក្អែក នាម

[ជើង-ក្អែក] chaungkaaek

ឈ្មោះវណ្ណយុត្តិមួយយ៉ាង (+) សម្រាប់ទាញសំឡេងអក្សរឱ្យឡើងខ្ពស់ជាងប្រក្រតី ដូចពាក្យថា ឆ្លើយកូ៎ក, នុ៎ះហើយ, អ្វីហ្ន៎? ជាដើម។ សម្រាប់គូសខាងក្រោមកន្លែងជៀតអក្សរ, ជៀតពាក្យ។

ជើងខ្លាំង នាម

[ជើង-ខ្លាំង] cheungkhleaumng≈

(ព.សា) អ្នកដែលលេចធ្លោឬពូកែជាងគេ :

ជើងខ្លែង

ឈ្មោះចំណងរបែងរនាបមួយប្រភេទ ឬរបែងបន្ទោះមួយយ៉ាង :

ជើងខ្លែង នាម

[ជើង-ខ្លែង] chaungkhlaeng

ឈ្មោះចំណងរបែងរនាបមួយប្រភេទ ឬរបែងបន្ទោះមួយយ៉ាង :

ជើងគក

សសរបណ្ដុះលើធ្នឹមរងមេដំបូល។

ជើងគក នាម

[ជើង-គក] chaungkok

សសរបណ្ដុះលើធ្នឹមរងមេដំបូល។

ជើងគុល

រទេះមានតែភ្លៅ, កង់, ទូក; ឯកង់ធ្វើដោយបន្ទះឈើមូលឥតកាំ, សម្រាប់ដឹកឈើហុប។

ជើងគុល នាម

[ជើង-គុល] chaungkul

រទេះមានតែភ្លៅ, កង់, ទូក; ឯកង់ធ្វើដោយបន្ទះឈើមូលឥតកាំ, សម្រាប់ដឹកឈើហុប។

ជើងគោ

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទមានស្លឹកទ្រង់ទ្រាយស្រដៀងនឹងក្រចកជើងគោ មានរសជូរអាចប្រើស្ងោរលាងអ្វីៗបាន :

ជើងគោ នាម

[ជើង-គោ] chaungkou

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទមានស្លឹកទ្រង់ទ្រាយស្រដៀងនឹងក្រចកជើងគោ មានរសជូរអាចប្រើស្ងោរលាងអ្វីៗបាន :

ជើងគ្រុឌ

ឈ្មោះគ្រែមួយបែបដែលមានជើង គេឆ្លាក់ឱ្យមានសណ្ឋានដូចជើងគ្រុឌ :

ជើងគ្រុឌ នាម

[ជើង-គ្រុត] chaungkrud

ឈ្មោះគ្រែមួយបែបដែលមានជើង គេឆ្លាក់ឱ្យមានសណ្ឋានដូចជើងគ្រុឌ :

ជើងគ្រុស

សេនាបតីទាំង ៤ដែលមានសេនាបតីម្នាក់ទៀតជាអធិបតី រួមជា ៥ជាអ្នកសម្រេចរាជការផែនដីជាមួយនឹងព្រះមហាក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ។

ជើងគ្រុស នាម

[ជើង-គ្រុស] chaungkrus

សេនាបតីទាំង ៤ដែលមានសេនាបតីម្នាក់ទៀតជាអធិបតី រួមជា ៥ជាអ្នកសម្រេចរាជការផែនដីជាមួយនឹងព្រះមហាក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ។

ជើងចាប

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទទៀតមានផ្លែទ្រង់ទ្រាយស្រដៀងនឹងក្រញាំជើងសត្វចាប កាលណាទុំឡើងសម្បុរក្រហម បរិភោគបាន។

ជើងចាប នាម

[ជើង-ចាប] chaungchab

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ មានខ្លឹមជាប់ប្រើធន់បានយូរ។

ជើងចាប នាម

[ជើង-ចាប] chaungchab

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទទៀតមានផ្លែទ្រង់ទ្រាយស្រដៀងនឹងក្រញាំជើងសត្វចាប កាលណាទុំឡើងសម្បុរក្រហម បរិភោគបាន។

ជើងចាស់

ដែលមានបទពិសោធ ចំណេះដឹងច្រើនអំពីអ្វីមួយ :

ជើងចាស់ គុណនាម

[ជើង-ចាស់] cheungchas≈

ដែលមានបទពិសោធ ចំណេះដឹងច្រើនអំពីអ្វីមួយ :

ជើងចែវ

មនុស្សច្រើនគ្នាជាអ្នកចែវទូកក៏ហៅថា ជើងចែវ បានដែរ :

ជើងចែវ នាម ១)

[ជើង-ចែវ] chaungchaev

បង្គោលបោះនៅគែមទូក សម្រាប់ពាក់ចែវ។

ជើងចែវ នាម ២)

[ជើង-ចែវ] chaungchaev

មនុស្សច្រើនគ្នាជាអ្នកចែវទូកក៏ហៅថា ជើងចែវ បានដែរ :

ជើងឆ្កោក

ជើងកូបដំរីសណ្ឋានដូចចម្ពាមសម្រាប់ដាក់បញ្ជិះពាក់លើកណ្ដាល។

ជើងឆ្កោក នាម

[ជើង-ឆ្កោក] chaungchhkaok

ជើងកូបដំរីសណ្ឋានដូចចម្ពាមសម្រាប់ដាក់បញ្ជិះពាក់លើកណ្ដាល។

ជើងជង់

គល់ឈើ, ឫស្សីឬត្រែង, ផ្ដៅ ដែលគេកាត់ទុកឱ្យសល់នៅដី បើដើរទៅជល់ជង់ជើង :

ជើងជង់ នាម

[ជើង-ជង់] chaungchong

គល់ឈើ, ឫស្សីឬត្រែង, ផ្ដៅ ដែលគេកាត់ទុកឱ្យសល់នៅដី បើដើរទៅជល់ជង់ជើង :

ជើងជ្រូក

ឈ្មោះនំមួយប្រភេទធ្វើអំពីម្សៅខ្សាយលាយច្របល់ជាមួយសណ្ដែកបាយ សណ្ដែកបណ្ដុះ ប៉ិកួៈជាដើម ហើយដាក់ក្នុងកំប៉ុងចម្អិនក្នុងខ្ទះខ្លាញ់។

ជើងជ្រូក នាម

[ជើង-ជ្រូក] cheungchruk≈

ឈ្មោះនំមួយប្រភេទធ្វើអំពីម្សៅខ្សាយលាយច្របល់ជាមួយសណ្ដែកបាយ សណ្ដែកបណ្ដុះ ប៉ិកួៈជាដើម ហើយដាក់ក្នុងកំប៉ុងចម្អិនក្នុងខ្ទះខ្លាញ់។

ជើងតាង នាម

[ជើង-តាង] cheungtang≈

ផ្នែកខាងក្រោមនៃសសរ, ទម្រសសរ ប្រើសម្រាប់ទ្រសសរនៃសំណង់ ដូចជា អគារ ស្ពាន ផ្ទះ ជាដើម, ខ្លះហៅថា តាង ក៏មាន :

ជើងតាំង

តុតូច ៤ជ្រុងឬមូល សម្រាប់តាំងអ្វីៗ ឬសម្រាប់អង្គុយ :

ជើងតាំង នាម

[ជើង-តាំង] chaungtang

តុតូច ៤ជ្រុងឬមូល សម្រាប់តាំងអ្វីៗ ឬសម្រាប់អង្គុយ :

ជើងថ្ករ

ទីដីនិងឧសដែលរៀបចំធ្វើឈាបនកិច្ចនោះក៏ហៅថា ជើងថ្ករ ដែរ :

ជើងថ្ករ នាម ១)

[ជើង-ថ្ក] chaungthkar

បង្គោល ៤បោះអមទប់ក្ដារមឈូសដែលតម្កល់ក្នុងទីធ្វើឈាបនកិច្ច :

ជើងថ្ករ នាម ២)

[ជើង-ថ្ក] chaungthkar

ទីដីនិងឧសដែលរៀបចំធ្វើឈាបនកិច្ចនោះក៏ហៅថា ជើងថ្ករ ដែរ :

ជើងទើន

ជើងគំនរដី ឬពំនូកដីខ្ពស់ដែលគេច្រុះដោយឈើខ្លឹមឬក្រាក់ជាជើងខឿនបន្ទាយឬប្រាសាទឬវិហារជាដើម :

ជើងទើន នាម

[ជើង-ទើន] chaungtaun

ជើងគំនរដី ឬពំនូកដីខ្ពស់ដែលគេច្រុះដោយឈើខ្លឹមឬក្រាក់ជាជើងខឿនបន្ទាយឬប្រាសាទឬវិហារជាដើម :

ជើងទៀន នាម

[ជើង-ទៀន] chaungtien

ប្រដាប់ធ្វើដោយថ្ម ឬឈើជាដើម ក្រឡឹងមានក្បាច់រំហួតមានកន្ទួត សម្រាប់ដាក់កល់បង្កាន់ដៃ ឬដាក់ជាលម្អការរចនាទាំងពួង។

ជើងទៀន នាម

[ជើង-ទៀន] chaungtien

ប្រដាប់សម្រាប់បិទទៀន។

ជើងទេញ

ឈើទ្រទ្រនាប់ជាងទង, ជាងដែក។ ហៅ ជើងទ្រនាប់ ក៏បាន។

ជើងទេញ នាម

[ជើង-ទិញ] chaungtenh

ឈើទ្រទ្រនាប់ជាងទង, ជាងដែក។ ហៅ ជើងទ្រនាប់ ក៏បាន។

ជើងទេរ

ដីនារត្រង់មាត់ច្រាំង ឬទីជម្រាល :

ជើងទេរ នាម

[ជើង-ទេ] chaungter

ដីនារត្រង់មាត់ច្រាំង ឬទីជម្រាល :

ជើងបាត្រ

ប្រដាប់មានសណ្ឋានមូលរីកលើក្រោម ស្ដួចកណ្ដាល សម្រាប់តម្កល់ទ្របាត្រ, ធ្វើដោយលោហជាតិ មានស្ពាន់ជាដើមក៏មាន, ក្រឡឹងធ្វើដោយឈើក៏មាន។

ជើងបាត្រ នាម

[ជើង-បាត] chaungbat

ប្រដាប់មានសណ្ឋានមូលរីកលើក្រោម ស្ដួចកណ្ដាល សម្រាប់តម្កល់ទ្របាត្រ, ធ្វើដោយលោហជាតិ មានស្ពាន់ជាដើមក៏មាន, ក្រឡឹងធ្វើដោយឈើក៏មាន។

ជើងប៉ាវ នាម

[ជើង-ប៉ាវ] cheungbav≈

(ព.សា) (ម.ព. ជើងកាង)។

ជើងពាន នាម

[ជើង-ពាន] chaungpean

(ម.ព. ពាន២)។

ជើងពេល

ពេលឱកាសជាចន្លោះបានការរបស់អ្នកស្វែងរករឿងរកទោស :

ជើងពេល នាម

[ជើង-ពេល] chaungpel

ពេលឱកាសជាចន្លោះបានការរបស់អ្នកស្វែងរករឿងរកទោស :

ជើងព្នាយ

ឆ្នូតពពកវែងលលាយឆ្លូកជាមួយនឹងពពកឯទៀត :

ជើងព្នាយ នាម

[ជើង-ព្នាយ] chaungpneay

ឆ្នូតពពកវែងលលាយឆ្លូកជាមួយនឹងពពកឯទៀត :

ជើងព្រៃ

ឈ្មោះខេត្តចាស់ ១ក្នុងដែនកម្ពុជា, សព្វថ្ងៃនេះប្រែជាស្រុកវិញ នៅក្នុងអំណាចខេត្តកំពង់ចាម។

ជើងព្រៃ នាម

[ជើង-ព្រៃ] chaungprey

ឈ្មោះខេត្តចាស់ ១ក្នុងដែនកម្ពុជា, សព្វថ្ងៃនេះប្រែជាស្រុកវិញ នៅក្នុងអំណាចខេត្តកំពង់ចាម។

ជើងព្រះ

ស្នំអារក្ស (ពាក្យនេះហៅថា សព្ទអារក្ស) សម្រាប់ប្រើតែក្នុងពួកអ្នកជឿគោរពរាប់អានអារក្ស។

ជើងព្រះ នាម

[ជើង-ព្រះ] chaungpreah

ស្នំអារក្ស (ពាក្យនេះហៅថា សព្ទអារក្ស) សម្រាប់ប្រើតែក្នុងពួកអ្នកជឿគោរពរាប់អានអារក្ស។

ជើងភេល នាម

[ជើង-ភេល] chaungphel

(ម.ព. ជើងពេល)។

ជើងមាន់

ឈ្មោះសារាយមួយប្រភេទ ប្រើជាអន្លក់, ញាំ ...។

ជើងមាន់ នាម

[ជើង-មាន់] chaungmean

ឈ្មោះដើមផ្កាមួយពួក។

ជើងមាន់ នាម

[ជើង-មាន់] chaungmean

ឈ្មោះសារាយមួយប្រភេទ ប្រើជាអន្លក់, ញាំ ...។

ជើងមេឃ

(វិ.ន.) វិសាលភាពនៃទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសមួយជាមួយនឹងប្រទេសផ្សេងៗទៀត នៅក្នុងពិភពលោក ដោយធ្វើទំនាក់ទំនងគ្នាក្នុងវិស័យនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច ទេសចរណ៍ ការទូត ជាដើម :

ជើងមេឃ នាម ១)

[ជើង-មេក] cheungmek≈

លំហមេឃដែលមើលទៅហាក់ឃើញនៅជាប់នឹងដី :

ជើងមេឃ នាម ២)

[ជើង-មេក] cheungmek≈

(សំនួន.) អ្វីៗដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយសន្លឹម ដាច់កន្ទុយភ្នែក :

ជើងមេឃ នាម ៣)

[ជើង-មេក] cheungmek≈

(វិ.ន.) វិសាលភាពនៃទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសមួយជាមួយនឹងប្រទេសផ្សេងៗទៀត នៅក្នុងពិភពលោក ដោយធ្វើទំនាក់ទំនងគ្នាក្នុងវិស័យនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច ទេសចរណ៍ ការទូត ជាដើម :

ជើងម៉ា

ប្រដាប់ធ្វើដោយឈើមានជើង ៤មានសណ្ឋានវែងជាងជើងតាំង សម្រាប់អង្គុយឬតម្កល់អ្វីៗ។

ជើងម៉ា នាម

[ជើង-ម៉ា] chaungma

ប្រដាប់ធ្វើដោយឈើមានជើង ៤មានសណ្ឋានវែងជាងជើងតាំង សម្រាប់អង្គុយឬតម្កល់អ្វីៗ។

ជើងម្ដែង

ឈ្មោះភ្នំមួយនៅទិសអាគ្នេយ៍នៃក្រុងភ្នំពេញ ពីដើមនៅខេត្តរោងដំរី ជាអាណាខេត្តខ្មែរ; សព្វថ្ងៃនេះនៅក្នុងអាណាខេត្តកូស័ងស៊ីន។

ជើងម្ដែង នាម

[ជើង-ម្ដែង] chaungmdeaeng

ឈ្មោះភ្នំមួយនៅទិសអាគ្នេយ៍នៃក្រុងភ្នំពេញ ពីដើមនៅខេត្តរោងដំរី ជាអាណាខេត្តខ្មែរ; សព្វថ្ងៃនេះនៅក្នុងអាណាខេត្តកូស័ងស៊ីន។

ជើងរមាំង

ឈើឬឫស្សីមានចម្ពាមពីកំណើត ឬទើបចងបង្កើតជាចម្ពាមខាងចុង សម្រាប់ទល់ដោយលើកសសរ ឬដងអ្វីឱ្យឈរត្រង់ឡើង។

ជើងរមាំង នាម

[ជើង-រ-មាំង] chaungromeang

ឈើឬឫស្សីមានចម្ពាមពីកំណើត ឬទើបចងបង្កើតជាចម្ពាមខាងចុង សម្រាប់ទល់ដោយលើកសសរ ឬដងអ្វីឱ្យឈរត្រង់ឡើង។

ជើងរមាំងណែងណង នាម

[ជើង-រ-មាំង-ណែង-ណង] chaungromeangngonang

ឈើខ្វែងមានស្នូលកណ្ដាល សម្រាប់គងឈើ, គងសសរ។

ជើងរាវ

ឈ្មោះលបមួយប្រភេទមាឌធំសម្រាប់ដាក់ក្នុងទឹកជ្រៅ។

ជើងរាវ នាម

[ជើង-រាវ] chaungreav

ឈ្មោះលបមួយប្រភេទមាឌធំសម្រាប់ដាក់ក្នុងទឹកជ្រៅ។

ជើងល័ព្ធ

លេខដែលគិតរកចំនួនឃើញជាស្រេចហើយត្រាទុកមួយអន្លើ :

ជើងល័ព្ធ នាម

[ជើង-ឡាប់] chaungloapth

លេខដែលគិតរកចំនួនឃើញជាស្រេចហើយត្រាទុកមួយអន្លើ :

ជើងល្អ

(ព.ប្រ.) ដែលមានឥរិយាបថមិនសមរម្យ, មានល្បិចកល, ជើងឆើត :

ជើងល្អ គុ., ន.

[ជើង-ល្អ] cheungla≈

(ព.ប្រ.) ដែលមានឥរិយាបថមិនសមរម្យ, មានល្បិចកល, ជើងឆើត :

ជើងវត្ត

មនុស្សចំណុះវត្ត ឬមហាជនអ្នកទំនុកបម្រុងចំពោះវត្តនីមួយៗ :

ជើងវត្ត នាម

[ជើង-វាត់] chaungvott

មនុស្សចំណុះវត្ត ឬមហាជនអ្នកទំនុកបម្រុងចំពោះវត្តនីមួយៗ :

ជើងសក់

សម្រុងសក់ខាងក្រោមដែលដុះនៅជុំវិញក្បាល :

ជើងសក់ នាម

[ជើង-សក់] chaungsok

សម្រុងសក់ខាងក្រោមដែលដុះនៅជុំវិញក្បាល :

ជើងសា

អ្នកនាំពាក្យ ឬដំណឹងត្រឡប់សាចុះសាឡើង ពីខាងនេះទៅខាងនោះ ឬពីខាងនោះមកខាងនេះ :

ជើងសា នាម

[ជើង-សា] chaungsa

អ្នកនាំពាក្យ ឬដំណឹងត្រឡប់សាចុះសាឡើង ពីខាងនេះទៅខាងនោះ ឬពីខាងនោះមកខាងនេះ :

ជើងសេះ

ឈើពីរកំណាត់ដែលជ្រែងទាំងពីរខាងជើងគកមកសង្កត់ចុងធ្នឹម (គ្រឿងផ្ទះខ្មែរពីដើម ឬគ្រឿងវិហារ, សាលា។ សព្វថ្ងៃនេះក៏នៅមានប្រើខ្លះ)។