វចនានុក្រមខ្មែរ

ជុំវិញ ធ.

[ជុំ-វិញ] chuumvinh

ដែលព័ទ្ធរុំពីខាងក្រៅ :

ជុះ កិរិយាសព្ទ

[ជុះ] chuh

បន្ទោឧច្ចារៈ (ព.សា.) ; ពាក្យរាបសាថា ដោះទុក្ខសត្វធំ; ពាក្យខ្ពស់ថា បន្ទោឧច្ចារៈ, បន្ទោបង់ឧច្ចារៈ, ធ្វើឧច្ចារកិច្ច។

ជូជក

គ្រោះធ្ងន់ដូចតាជូជក ដែលបរិភោគអាហារច្រើនជ្រុលហួសប្រមាណទាល់តែចាក់ច្រាសស្លាប់ខ្លួនអសារឥតការ ខានបានប្រើប្រាស់ចាយវាយទ្រព្យសម្បត្តិដែលព្រះបាទស្រីសញ្ជ័យ ទ្រង់ប្រោសព្រះរាជទាន ជាតម្លៃលោះនាងក្រឹស្នានិងជាលី។

ជូជក នាម

[ជូ-ជក់] chuchok

ឈ្មោះព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ជាស្មូម មានក្នុងរឿងវេស្សន្តរជាតក។

ជូជក នាម

[គ្រោះ-ជូ-ជក់] chuchok

គ្រោះធ្ងន់ដូចតាជូជក ដែលបរិភោគអាហារច្រើនជ្រុលហួសប្រមាណទាល់តែចាក់ច្រាសស្លាប់ខ្លួនអសារឥតការ ខានបានប្រើប្រាស់ចាយវាយទ្រព្យសម្បត្តិដែលព្រះបាទស្រីសញ្ជ័យ ទ្រង់ប្រោសព្រះរាជទាន ជាតម្លៃលោះនាងក្រឹស្នានិងជាលី។

ជូត កិរិយាសព្ទ

[ជូត] chut

សម្អាតដោយយកសំពត់ឬកំណាត់សំពត់ជាដើម ដុសជម្រះមន្ទិលឬឱ្យស្ងួតទឹក។

ជូត នាម

[ជូត] chut

ឈ្មោះឆ្នាំទី១(កណ្ដុរ) :

ជូតកម្ម នាម

[ជូ-តៈ-កាំ] chutkamm

អំពើភ្នាល់, ការលេងល្បែងភ្នាល់។

ជូតការ នាម

[ជូ-តៈ-កា] chutakka≈

(ម.ព. ជូតការក៍; អក្ខទេវី)។

ជូតការក៍ នាម

[ជូ-តៈ-កា] chutkarok

អ្នកលេងល្បែងភ្នាល់, អ្នកលេងល្បែងស៊ីសង :

ជូតការិកា នាម

[ជូ-តៈ-កា-រិ-កា] chutakkarika≈

(ម.ព. ជូតការក៍)។

ជូតការិនី នាម

[ជូ-តៈ-កា-រិ-នី] chutakkarini≈

(ម.ព. ជូតការក៍)។

ជូន

ទៅជាមួយនរណាម្នាក់ទៅកាន់កន្លែងណាមួយ ដូចជា មុខផ្ទះ ស្ថានីយរថភ្លើង ចំណតរថយន្ត ឬអាកាសយានដ្ឋានជាដើម ជាទីដែលពួកគេនឹងចេញដំណើរ :

ជូន កិរិយាសព្ទ

[ជូន] chun

បូជា, ឱ្យ (ពាក្យគោរព, ពាក្យគួរសម) :

ជូន កិរិយាសព្ទ

[ជូន] chun

ទៅមកជាមួយកំដរជាគ្នា :

ជូន កិរិយាសព្ទ

[ជូន-ដំ-ណើ] chun

ទៅជាមួយនរណាម្នាក់ទៅកាន់កន្លែងណាមួយ ដូចជា មុខផ្ទះ ស្ថានីយរថភ្លើង ចំណតរថយន្ត ឬអាកាសយានដ្ឋានជាដើម ជាទីដែលពួកគេនឹងចេញដំណើរ :

ជូន! កិរិយាសព្ទ

[ជូន] chun≈

លើក! ឯងចូរលើកជើងឡើង! ពាក្យស្រែកបង្គាប់ឱ្យដំរីលើកជើង ដើម្បីនឹងជាន់ឡើងឬជាន់ចុះ។

ជូន! កិ., គុ.

[ជូ-ចត់] chuchta≈

ដែលមានរសជូរផងចត់ផង :

ជូន! គុណនាម

[ជូ-ចត់] chuchta≈

ដែលមានទុក្ខសោក លំបាកវេទនា :

ជូនដំណឹង កិរិយាសព្ទ

[ជូន-ដំ-ណឹង] chundamnoeng≈

ប្រកាសប្រាប់ឱ្យដឹងនូវរឿងរ៉ាវអ្វីមួយ :

ជូនពរ កិរិយាសព្ទ

[ជូន-ព] chunpor

ឱ្យពរ :

ជូរ គុណនាម

[ជូ] chur

ដែលមានរសជាតិធ្វើឱ្យស្រៀវសង្កៀរធ្មេញ។

ជួ គុណនាម

[ជួ] chuo

ដែលអាក្រក់, ដែលឆ្គងមិនសូវស្គាល់ក្ដីគួរសម :

ជួ គុណនាម

[ជួ-ជង] chuo

ដែលជួដូចជាជង។

ជួ គុណនាម

[ជួ-ជាត] chuo

ដែលមានជាតិទន់ទាប, ថោកថយ; អាក្រក់ជួជាតិ គឺអាក្រក់ណាស់។

ជួ គុណកិរិយា

[ជួ-រួ] chuo

ដែលជួពន់ពេក។

ជួង

របស់ដែលធ្វើដោយលោហជាតិសណ្ឋានដូចកណ្ដឹងដាក់ក្នុងវត្តអារាម ឬ សាលារៀនសម្រាប់វាយឱ្យសញ្ញាគ្នា។

ជួង នាម

[ជួង] chuong

របស់ដែលធ្វើដោយលោហជាតិសណ្ឋានដូចកណ្ដឹងដាក់ក្នុងវត្តអារាម ឬ សាលារៀនសម្រាប់វាយឱ្យសញ្ញាគ្នា។

ជួញ

លក់របស់ផ្សេងៗប្រែប្រួលផ្លាស់ប្ដូរលៃលកតាមដំណើរស្រួល។

ជួញ កិ., គុ.

[ជួញ] chuonh

រួញដោយផ្នត់ ឬមានស្នាមផ្នត់ :

ជួញ កិរិយាសព្ទ

[ជួញ] chuonh

លក់ដូរសរពើទំនិញយកចំណេញ។

ជួញ កិរិយាសព្ទ

[ជួញ-ដូ] chuonh

ធ្វើសកម្មភាព ទិញ លក់ទំនិញផ្សេងៗ :

ជួញ កិរិយាសព្ទ

[ជួញ-ប្រែ] chuonh

លក់របស់ផ្សេងៗប្រែប្រួលផ្លាស់ប្ដូរលៃលកតាមដំណើរស្រួល។

ជួត កិរិយាសព្ទ

[ជួត] chuot

រុំក្បាលដោយឈ្នួត :

ជួន នាម

[ជួន] chuon

(ម.ព. ចួន២)។

ជួនកាល គុណកិរិយា

[ជួន-កាល] chuonkal

(ម.ព. ចួន១)។

ជួនណា គុណកិរិយា

[ជួន-ណា] chuonna

(ម.ព. ចួន១)។

ជួប

កើតមាន សមប្រកបតាមហេតុឬអំពើអ្វីមួយចំពោះមុខ :

ជួប កិរិយាសព្ទ

[ជួប] choub

(ម.ព. ចួប)។

ជួប កិរិយាសព្ទ ១)

[ជួប-ប្រ-ទះ] choub

ឃើញ ពើបអ្វីមួយនឹងភ្នែក :

ជួប កិរិយាសព្ទ ២)

[ជួប-ប្រ-ទះ] choub

កើតមាន សមប្រកបតាមហេតុឬអំពើអ្វីមួយចំពោះមុខ :

ជួបជុំ

ប្រជុំគ្នា, មកជួបគ្នា, ប្រមូលផ្ដុំគ្នា :

ជួបជុំ កិរិយាសព្ទ

[ជួប-ជុំ] chuobchuum≈

ប្រជុំគ្នា, មកជួបគ្នា, ប្រមូលផ្ដុំគ្នា :

ជួបជួន

ជួបជុំ (ច្រើនប្រើក្នុងកំណាព្យបំពេញព្យាង្គ) :

ជួបជួន កិរិយាសព្ទ

[ជួប-ជួន] chuobchuon≈

ជួបជុំ (ច្រើនប្រើក្នុងកំណាព្យបំពេញព្យាង្គ) :

ជួយ

ធ្វើឱ្យអ្នកដទៃបានសម្រេចប្រយោជន៍តាមបំណង, ធ្វើឱ្យគេបានស្រួល, ទំនុកបម្រុង, ឱ្យកម្លាំង, ឱ្យគំនិត ...។

ជួយ កិរិយាសព្ទ

[ជួយ] chouy

ធ្វើឱ្យអ្នកដទៃបានសម្រេចប្រយោជន៍តាមបំណង, ធ្វើឱ្យគេបានស្រួល, ទំនុកបម្រុង, ឱ្យកម្លាំង, ឱ្យគំនិត ...។

ជួរ នាម ១)

[ជួ] jour

របៀបរៀបរៀងតគ្នា :

ជួរ នាម ២)

[ជួ] jour

តំណវង្សត្រកូលនៃបុព្វបុរស, ជំបួរ :

ជួល

ឱ្យធ្វើការ, ប្រើ, សម្រេចកិច្ចការ, ខ្ចីប្រើដោយឱ្យឈ្នួល :

ជួល កិរិយាសព្ទ

[ជួល] choul

ឱ្យធ្វើការ, ប្រើ, សម្រេចកិច្ចការ, ខ្ចីប្រើដោយឱ្យឈ្នួល :

ជួស កិរិយាសព្ទ

[ជួស] chuos

ដាក់ជាជំនួស, ជាតំណាង :

ជួសជុល កិរិយាសព្ទ ១)

[ជួស-ជុល] chuoschul

កែកុន ប៉ះប៉ុនវត្ថុដែលខូចឱ្យប្រើការបានល្អឡើងវិញ :

ជួសជុល កិរិយាសព្ទ ២)

[ជួស-ជុល] chuoschul

ប៉ះប៉ូវផ្លូវចិត្តឱ្យបានប្រសើរឡើងវិញ :

ជើ!

ពាក្យសម្រាប់ពោលដោយខឹង ឬដោយឆ្ងល់, ដោយកោត : ប្រើជា ជើះ! ក៏មាន :

ជើ! ឧទានសព្ទ

[ជើ] cheu≈

ពាក្យសម្រាប់ពោលដោយខឹង ឬដោយឆ្ងល់, ដោយកោត : ប្រើជា ជើះ! ក៏មាន :

ជើង

តួអក្សរព្យញ្ជនៈដែលសរសេរនៅជួរខាងក្រោមនៅពេលមានការត្រួតព្យញ្ជនៈ ហើយជួនកាលក៏លូតហួសទៅខាងលើឆ្វេងឬស្ដាំស្មើព្យញ្ជនៈខាងលើវាដែរ។ ព្យញ្ជនៈនេះជួនកាលក៏មានសំឡេងឬជួនកាលក៏«គ»គ្មានសំឡេងដែរ :

ជើង នាម

[ជើង] jerng

ឈ្មោះទិសមួយផ្ទុយពីទិសខាងត្បូង, ទិសឧត្តរ : តាមទំនៀមខ្មែរយើងពីបុរាណ នៅវេលាដេក គេតែងសណ្ដូកជើងទៅខាងទិសនោះ បានជាហៅទិស ខាងជើង : កុំប្រើថា ជើង, ត្បូង, កើត, លិច ឬ ឡិច ឡើយ, ត្រូវប្រើពាក្យ ខាង ឬ ឯ ផ្សំផងជាដរាបៈ ខាងកើត, ខាងត្បូង, ខាងលិច, ខាងជើង, ឬ ឯកើត, ឯត្បូង, ឯលិច, ឯជើ

ជើង នាម

[ជើង] jerng

ផ្នែក, ខាង, វិស័យ (ច្រើនប្រើនៅខាងផ្នែកកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ) :

ជើង នាម ១)

[ជើង] jerng

អវយវៈប៉ែកខាងក្រោមសម្រាប់ឈរ, សម្រាប់ដើរ :

ជើង នាម ២)

[ជើង] jerng

ផ្នែកខាងក្រោមនៃវត្ថុខ្លះក៏ហៅថា ជើង ដែរ :

ជើង នាម

[ជើង-កែក] jerng

ជើងទាំងពីរមានលំនាំមិនត្រង់ ដែលមានសភាពកោងចេញក្រៅធ្វើឱ្យជង្គង់ទាំងសងខាងមិនប៉ះគ្នា :

ជើង កិរិយាសព្ទ

[ត្រូវ-ជើង-គ្នា] jerng

(ព.ប្រ.) ត្រូវរ៉ូវគ្នា, ស្រុះស្រួលគ្នា :

ជើង នាម

[ជើង] jerng

លើក, ដង (ភាគច្រើនទាក់ទងនឹងការធ្វើដំណើរ ការដឹកជញ្ជូនជាដើម) :

ជើង នាម

[ជើង] jerng

តួអក្សរព្យញ្ជនៈដែលសរសេរនៅជួរខាងក្រោមនៅពេលមានការត្រួតព្យញ្ជនៈ ហើយជួនកាលក៏លូតហួសទៅខាងលើឆ្វេងឬស្ដាំស្មើព្យញ្ជនៈខាងលើវាដែរ។ ព្យញ្ជនៈនេះជួនកាលក៏មានសំឡេងឬជួនកាលក៏«គ»គ្មានសំឡេងដែរ :

ជើងកញ្ជុំ

ឈ្មោះភូមិ១ក្នុងស្រុកទ្រាំង; ក្នុងពង្សាវតារ ហៅថា ព្រះបាទជាន់ជុំ។

ជើងកញ្ជុំ នាម

[ជើង-កញ់-ចុំ] chaungkanhchuum

ឈ្មោះភូមិ១ក្នុងស្រុកទ្រាំង; ក្នុងពង្សាវតារ ហៅថា ព្រះបាទជាន់ជុំ។

ជើងកញ្ជើ

សក់ដែលកាត់ក្រឡឹងមូលជុំវិញ ទុកជើងសក់ត្រឹមស្មើគ្នា រាងដូចកញ្ជើដែលគេផ្កាប់ :

ជើងកញ្ជើ នាម

[ជើង-កញ់-ជើ] chaungkonhchau

សក់ដែលកាត់ក្រឡឹងមូលជុំវិញ ទុកជើងសក់ត្រឹមស្មើគ្នា រាងដូចកញ្ជើដែលគេផ្កាប់ :

ជើងកញ្ជោ

ចម្រឹង ឬបង្គោលបោះចងរនងសន្ទូចរនង :

ជើងកញ្ជោ នាម

[ជើង-កញ់-ជោ] chaungkanhchou

ចម្រឹង ឬបង្គោលបោះចងរនងសន្ទូចរនង :

ជើងកប

សេចក្ដីអន្តរាយដែលមានប្រចាំនៅទីកន្លែងណាមួយ :

ជើងកប នាម

[ជើង-កប] chaungkob

សេចក្ដីអន្តរាយដែលមានប្រចាំនៅទីកន្លែងណាមួយ :

ជើងកាង

(ព.សា) អ្នកលេងប្រចាំទីកន្លែងណាមួយដោយប្រើអំណាចខ្លួនគ្រប់គ្រងទីនោះ (ច្រើនប្រើក្នុងន័យអវិជ្ជមាន) :

ជើងកាង នាម

[ជើង-កាង] cheungkang≈

(ព.សា) អ្នកលេងប្រចាំទីកន្លែងណាមួយដោយប្រើអំណាចខ្លួនគ្រប់គ្រងទីនោះ (ច្រើនប្រើក្នុងន័យអវិជ្ជមាន) :

ជើងការ

ដំណើរការណ៍, ព័ត៌មាន, ទំនងឬលំនាំនៃរឿងរ៉ាវ :

ជើងការ នាម

[ជើង-កា] chaungkar

ដំណើរការណ៍, ព័ត៌មាន, ទំនងឬលំនាំនៃរឿងរ៉ាវ :

ជុំវិញ ធ.

ជុះ កិរិយាសព្ទ

ជូជក នាម

ជូជក នាម

ជូត កិរិយាសព្ទ

ជូត នាម

ជូតកម្ម នាម

ជូតការ នាម

ជូតការក៍ នាម

ជូតការិកា នាម

ជូតការិនី នាម

ជូតការី នាម

ជូន កិរិយាសព្ទ

ជូន កិរិយាសព្ទ

ជូន កិរិយាសព្ទ

ជូន! កិរិយាសព្ទ

ជូន! កិ., គុ.

ជូន! គុណនាម

ជូនដំណឹង កិរិយាសព្ទ

ជូនពរ កិរិយាសព្ទ

ជូរ គុណនាម

ជូរគ្រែត គុណនាម

ជួ គុណនាម

ជួ គុណនាម

ជួ គុណនាម

ជួ គុណកិរិយា

ជួង នាម

ជួញ កិ., គុ.

ជួញ កិរិយាសព្ទ

ជួញ កិរិយាសព្ទ

ជួញ កិរិយាសព្ទ

ជួត កិរិយាសព្ទ

ជួន នាម

ជួនកាល គុណកិរិយា

ជួនណា គុណកិរិយា

ជួប កិរិយាសព្ទ

ជួប កិរិយាសព្ទ ១)

ជួប កិរិយាសព្ទ ២)

ជួបជុំ កិរិយាសព្ទ

ជួបជួន កិរិយាសព្ទ

ជួយ កិរិយាសព្ទ

ជួរ នាម ១)

ជួរ នាម ២)

ជួល កិរិយាសព្ទ

ជួស កិរិយាសព្ទ

ជួសជុល កិរិយាសព្ទ ១)

ជួសជុល កិរិយាសព្ទ ២)

ជើ! ឧទានសព្ទ

ជើង នាម

ជើង នាម

ជើង នាម ១)

ជើង នាម ២)

ជើង នាម

ជើង កិរិយាសព្ទ

ជើង នាម

ជើង នាម

ជើងកញ្ជុំ នាម

ជើងកញ្ជើ នាម

ជើងកញ្ជោ នាម

ជើងកប នាម

ជើងកាង នាម

ជើងការ នាម