វចនានុក្រមខ្មែរ

ជាតស្រង់ នាម

[ជាត-ស្រង់] cheatsrong

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ សន្តានត្រីឆ្កោក តែតូចជាង, មានព្រុយទាំងពីរខាងនិងខាងលើខ្នង, ចុងកន្ទុយមានសម្បុរខ្មៅលាយក្រហម។

ជាតស្រះ

ស្រះដែលកើតឯង (ឥតមានអ្នកណាជីក), ត្រពាំង :

ជាតស្រះ នាម

[ជា-តៈ-ស្រះ] cheatsrah

ស្រះដែលកើតឯង (ឥតមានអ្នកណាជីក), ត្រពាំង :

ជាតហិង្គុល

ឈ្មោះថ្នាំមួយប្រភេទសម្បុរក្រហមស្រស់ ក្លិនឆ្អាប ជាផង់ក៏មាន ជាដុំក៏មាន សម្រាប់ប្រើជាថ្នាំលាបលន ឬលាយនឹងប្រេងសម្រាប់បោះត្រា; ប្រើជាឱសថត្រជាក់ក៏បាន។ បើជាដុំរឹងហៅថា ជាតហិង្គុលខ្វាក់។

ជាតហិង្គុល នាម

[ជាត-ហិង-គុល] cheathengkul

ឈ្មោះថ្នាំមួយប្រភេទសម្បុរក្រហមស្រស់ ក្លិនឆ្អាប ជាផង់ក៏មាន ជាដុំក៏មាន សម្រាប់ប្រើជាថ្នាំលាបលន ឬលាយនឹងប្រេងសម្រាប់បោះត្រា; ប្រើជាឱសថត្រជាក់ក៏បាន។ បើជាដុំរឹងហៅថា ជាតហិង្គុលខ្វាក់។

ជាតិ នាម

[ជា-តិ] ឬ [ជាត] jeat

កំណើត; មនុស្សដែលមានសញ្ជាតិផ្សេងគ្នា :

ជាតិ កិរិយាសព្ទ

[ចាំ-ជាត] jeat

(ម.ព. ដឹងជាតិ)។

ជាតិ កិរិយាសព្ទ

[ដឹង-ជាត] jeat

ដឹងពីជាតិកំណើតរបស់ខ្លួនកាលពីជាតិមុន :

ជាតិទុក្ខ នាម

[ជា-តិ-ទុក] cheatetuk

ទុក្ខព្រោះមានកំណើត កើតមកជារូបរាងកាយ។

ជាតិធម៌ គុណនាម

[ជា-តិ-ធ័រ] cheatethor

កំណើតដែលជាធម្មតារបស់សព្វសត្វ; ដែលមានជាតិជាធម្មតា។

ជាតិធម៌ នាម

[ជា-តិ-ធ័រ] cheatethor

ត្រកូល, មុខការរបស់ត្រកូល។

ជាតិនិយម

គំនិតឬទស្សនៈដែលលើកតម្កើងជាតិសាសន៍ខ្លួនឯងឱ្យដាច់គេ ការបន្ទាបតម្លៃជាតិសាសន៍ដទៃជាងជាតិសាសន៍ខ្លួន :

ជាតិនិយម នាម

[ជាត-និ-យំ] cheatniyum≈

គំនិតឬទស្សនៈដែលលើកតម្កើងជាតិសាសន៍ខ្លួនឯងឱ្យដាច់គេ ការបន្ទាបតម្លៃជាតិសាសន៍ដទៃជាងជាតិសាសន៍ខ្លួន :

ជាតិនិយមជ្រុល

ការលើកតម្កើងជាតិ ប្រទេសឬពូជសាសន៍របស់ខ្លួនហួសហេតុ :

ជាតិនិយមជ្រុល នាម

[ជាត-និ-យំ-ជ្រុល] cheatniyumchrul≈

ការលើកតម្កើងជាតិ ប្រទេសឬពូជសាសន៍របស់ខ្លួនហួសហេតុ :

ជាតិប្រមាណ

ចំនួនកំណើតរស់ក្នុងចំណោមប្រជាជនសរុបនៅកន្លែងណាមួយ និង ក្នុងពេលវេលាកំណត់ណាមួយ។

ជាតិប្រមាណ នាម

[ជាត-ប្រ-ម៉ាន] cheatbroman≈

ចំនួនកំណើតរស់ក្នុងចំណោមប្រជាជនសរុបនៅកន្លែងណាមួយ និង ក្នុងពេលវេលាកំណត់ណាមួយ។

ជាតិពន្ធុ

សង្គមមនុស្សមួយក្រុមដែលមានលក្ខណៈសម្គាល់សំខាន់ៗរួមគ្នា ដូចជា ជាតិសាសន៍ វប្បធម៌ ភាសា ប្រពៃណី ទំនៀមទម្លាប់ ជំនឿ ជាដើម។

ជាតិពន្ធុ នាម

[ជាត-ព័ន-ធុ] cheatpnothu≈

សង្គមមនុស្សមួយក្រុមដែលមានលក្ខណៈសម្គាល់សំខាន់ៗរួមគ្នា ដូចជា ជាតិសាសន៍ វប្បធម៌ ភាសា ប្រពៃណី ទំនៀមទម្លាប់ ជំនឿ ជាដើម។

ជាតិពន្ធុវិទូ នាម

[ជាត-ព័ន-ធុ-វិ-ទូ] cheatpnothuvitu≈

អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវខាងជាតិពន្ធុវិទ្យា។

ជាតិពន្ធុវិទ្យា

សាខានៃនរវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីកំណកំណើត របាយលក្ខណៈនានា និងទំនាក់ទំនងរវាងក្រុមជាតិសាសន៍មនុស្សផ្សេងៗគ្នា, វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីពូជសាសន៍និងវប្បធម៌ផ្សេងៗ។

ជាតិពន្ធុវិទ្យា នាម

[ជាត-ព័ន-ធុ-វិត-ទ្យា] cheatpnothuvittyea≈

សាខានៃនរវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីកំណកំណើត របាយលក្ខណៈនានា និងទំនាក់ទំនងរវាងក្រុមជាតិសាសន៍មនុស្សផ្សេងៗគ្នា, វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីពូជសាសន៍និងវប្បធម៌ផ្សេងៗ។

ជាតិភូមិ នាម

[ជា-តិ-ភូម] cheatephum

ភូមិកំណើត, ស្រុកកំណើត។

ជាតិរស

រសអំពីកំណើត, ឱជារសដែលកើតឯងស្រាប់ ដូចយ៉ាងរសអំពៅជាដើម; ខ្មែរយើងច្រើននិយាយថា រសជាតិ។

ជាតិរស នាម

[ជា-តិ-រស់] cheateros

រសអំពីកំណើត, ឱជារសដែលកើតឯងស្រាប់ ដូចយ៉ាងរសអំពៅជាដើម; ខ្មែរយើងច្រើននិយាយថា រសជាតិ។

ជាតិលិង្គ

លិង្គតាមជាតិ គឺប្រុស, ស្រី, ញី, ឈ្មោល, ខ្ទើយដែលមានភេទស្រេចស្រាប់ពីកំណើតមកហើយ។

ជាតិលិង្គ នាម

[ជា-តិ-លឹង] cheatelingk

លិង្គតាមជាតិ គឺប្រុស, ស្រី, ញី, ឈ្មោល, ខ្ទើយដែលមានភេទស្រេចស្រាប់ពីកំណើតមកហើយ។

ជាតិវុឌ្ឍៈ នាម

[ជា-តិ-វុត-ធៈ] cheatevuttheak≈

ចាស់ទុំ, រៀមច្បង។

ជាតី

ឈ្មោះសំពត់មួយបែប ពួកទេសឯក, តែមានពណ៌ក្រហម :

ជាតី នាម

[ជា-តី] cheatei

ឈ្មោះសំពត់មួយបែប ពួកទេសឯក, តែមានពណ៌ក្រហម :

ជាតីឧត្តម

តំណែងឋានៈជាព្រះអករ៍យាយចាស់ៗ ដែលព្រះករុណាជាម្ចាស់ជីវិតទ្រង់ព្រះមេត្តា ប្រោសតែងតាំងឱ្យមានយសធំ ប៉ុន្តែឥតនឿយហត់ដោយការងារអ្វីទេ គ្រាន់តែទូលក្រាបបង្គំគាល់ម្ដងម្កាលតាមពេលកំណត់ក្នុងរាជពិធីម្ដងៗ។

ជាតីឧត្តម នាម

[ជា-តី-អ៊ុត-ដំ] cheateiautdam≈

តំណែងឋានៈជាព្រះអករ៍យាយចាស់ៗ ដែលព្រះករុណាជាម្ចាស់ជីវិតទ្រង់ព្រះមេត្តា ប្រោសតែងតាំងឱ្យមានយសធំ ប៉ុន្តែឥតនឿយហត់ដោយការងារអ្វីទេ គ្រាន់តែទូលក្រាបបង្គំគាល់ម្ដងម្កាលតាមពេលកំណត់ក្នុងរាជពិធីម្ដងៗ។

ជាតូបករណ៍

ឧបករណ៍របស់ជាតិ, គ្រឿងជួយទំនុកបម្រុងដល់ជាតិ។

ជាតូបករណ៍ នាម

[ជា-តូ-បៈ-ក] cheatoubkor

ឧបករណ៍របស់ជាតិ, គ្រឿងជួយទំនុកបម្រុងដល់ជាតិ។

ជាតូបនីយកម្ម

ការធ្វើ ឬការផ្ទេររបស់អ្វីមួយដែលជារបស់ឯកជន ឬរបស់ជាតិដទៃឱ្យទៅជារបស់ជាតិ, របស់រដ្ឋវិញ :

ជាតូបនីយកម្ម នាម

[ជា-តូ-ប៉ៈ-នី-យៈ-កាំ] cheatoubniykamm

ការធ្វើ ឬការផ្ទេររបស់អ្វីមួយដែលជារបស់ឯកជន ឬរបស់ជាតិដទៃឱ្យទៅជារបស់ជាតិ, របស់រដ្ឋវិញ :

ជាត់ កិរិយាសព្ទ

[ជាត់] cheat

សម្រេងទឹកពីភាជន៍ផ្សេងៗ មានឆ្នាំងជាដើម :

ជាត្យានុវាទ នាម

[ជា-ត្យា-នុ-វាត] cheatyeanuveat≈

ការពោលទោសចំពោះជាតិ, ឬការពោលតិះដៀលជាតិ។

ជានបទ គុ., ន.

[ជា-នៈ-បត់] chornobat

ដែលនៅក្នុងជនបទ, អ្នកជនបទ (ព.កា.)។

ជានិច្ច

គ្រប់កាល, គ្រប់ពេល, ដែលឥតចន្លោះ, ឥតស្រាក, ឥតល្ហែ, ឥតឈប់ :

ជានិច្ច គុណកិរិយា

[ជា-និច] cheanichch

គ្រប់កាល, គ្រប់ពេល, ដែលឥតចន្លោះ, ឥតស្រាក, ឥតល្ហែ, ឥតឈប់ :

[ជាន់] jorn

ឡើងពានលើ, ឡើងទំពីលើចឹកជាប់ ធ្វើសន្ថវកិច្ច (ព.អា.) សម្រាប់សត្វតិរច្ឆាន)។

ជាន់ នាម

[ជាន់] jorn

កាល, សម័យ, គ្រា, ជំនាន់ :

ជាន់កែង

ផ្ចាញ់ផ្ចាលក្នុងគោលបំណងបង្អាប់អ្នកណាម្នាក់ :

ជាន់កែង កិរិយាសព្ទ

[ជាន់-កែង] cheankaeng≈

ផ្ចាញ់ផ្ចាលក្នុងគោលបំណងបង្អាប់អ្នកណាម្នាក់ :

ជាន់ឆាយ

ឈ្មោះវេលាដែលកំណត់យកស្រមោលព្រះអាទិត្យថាមានជោគ (តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍) :

ជាន់ឆាយ នាម

[ជាន់-ឆាយ] chornchhay

ឈ្មោះវេលាដែលកំណត់យកស្រមោលព្រះអាទិត្យថាមានជោគ (តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍) :

ជាន់ផ្អៀង

មានឥទ្ធិពល មានអំណាចដែលធ្វើឱ្យគេកោតខ្លាច :

ជាន់ផ្អៀង កិរិយាសព្ទ

[ជាន់-ផ្អៀង] cheanphaieng≈

មានឥទ្ធិពល មានអំណាចដែលធ្វើឱ្យគេកោតខ្លាច :

ជាន់ពន្លិច

ជាន់របស់អ្វីមួយឱ្យលិចបាត់ឬសង្កត់សង្កិន អ្នកណាម្នាក់មិនឱ្យរីកចម្រើនទៅមុខ បាត់បង់កិត្តិយសងើបមុខមិនរួចក្នុងសង្គម។

ជាន់ពន្លិច កិរិយាសព្ទ

[ជាន់-ពន់-លិច] cheanpnolich≈

ជាន់របស់អ្វីមួយឱ្យលិចបាត់ឬសង្កត់សង្កិន អ្នកណាម្នាក់មិនឱ្យរីកចម្រើនទៅមុខ បាត់បង់កិត្តិយសងើបមុខមិនរួចក្នុងសង្គម។

ជាន់ឡើង

សរីរប្រទេសត្រង់កន្លៀតក្រោមស្មានៃសត្វពាហនៈមានគោក្របីជាដើម។

ជាន់ឡើង នាម

[ជាន់-ឡើង] chornlaeung

សរីរប្រទេសត្រង់កន្លៀតក្រោមស្មានៃសត្វពាហនៈមានគោក្របីជាដើម។

ត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ថាបានប្រព្រឹត្តទោសកំហុសអ្វីមួយ :

ជាប់ចោទ កិ., គុ.

[ជាប់-ចោត] cheabchaot≈

ត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ថាបានប្រព្រឹត្តទោសកំហុសអ្វីមួយ :

ជាប់ចំណង

(សំនួន.) ជាប់ទទួលខុសត្រូវចំពោះនរណាម្នាក់ របស់អ្វីមួយ ឬលើកិច្ចការណាមួយដោយខានមិនបាន :

ជាប់ចំណង កិរិយាសព្ទ

[ជាប់-ចំ-ណង] cheabchamnngo≈

(សំនួន.) ជាប់ទទួលខុសត្រូវចំពោះនរណាម្នាក់ របស់អ្វីមួយ ឬលើកិច្ចការណាមួយដោយខានមិនបាន :

ជាប់លេខ

ទទួលបានចំណាត់ថ្នាក់ក្នុងការជ្រើសរើស ឬប្រកួតប្រជែងណាមួយ :

ជាប់លេខ កិរិយាសព្ទ

[ជាប់-ឡេក] cheablek≈

ទទួលបានចំណាត់ថ្នាក់ក្នុងការជ្រើសរើស ឬប្រកួតប្រជែងណាមួយ :

ជាតស្រង់ នាម

ជាតស្រះ នាម

ជាតហិង្គុល នាម

ជាតា នាម

ជាតិ នាម

ជាតិ កិរិយាសព្ទ

ជាតិ កិរិយាសព្ទ

ជាតិទុក្ខ នាម

ជាតិធម៌ គុណនាម

ជាតិធម៌ នាម

ជាតិនិយម នាម

ជាតិនិយមជ្រុល នាម

ជាតិប្រមាណ នាម

ជាតិពន្ធុ នាម

ជាតិពន្ធុវិទូ នាម

ជាតិពន្ធុវិទ្យា នាម

ជាតិភូមិ នាម

ជាតិរស នាម

ជាតិលិង្គ នាម

ជាតិវុឌ្ឍៈ នាម

ជាតី នាម

ជាតីឧត្តម នាម

ជាតូបករណ៍ នាម

ជាតូបនីយកម្ម នាម

ជាត់ កិរិយាសព្ទ

ជាត្យានុវាទ នាម

ជានបទ គុ., ន.

ជានិច្ច គុណកិរិយា

ជានុ នាម

ជានុមណ្ឌល នាម

ជាន់ កិរិយាសព្ទ ១)

ជាន់ កិរិយាសព្ទ ២)

ជាន់ កិរិយាសព្ទ

ជាន់ កិ., គុ.កិ.

ជាន់ កិរិយាសព្ទ

ជាន់ កិរិយាសព្ទ

ជាន់ កិរិយាសព្ទ

ជាន់ គុណនាម

ជាន់ គុណកិរិយា

ជាន់ នាម

ជាន់ កិរិយាសព្ទ

ជាន់ កិរិយាសព្ទ

ជាន់ កិរិយាសព្ទ

ជាន់ កិរិយាសព្ទ

ជាន់ នាម

ជាន់កែង កិរិយាសព្ទ

ជាន់ឆាយ នាម

ជាន់ផ្អៀង កិរិយាសព្ទ

ជាន់ពន្លិច កិរិយាសព្ទ

ជាន់ឡើង នាម

ជាប់ កិ., គុ.

ជាប់ កិរិយាសព្ទ

ជាប់ គុណនាម

ជាប់ កិរិយាសព្ទ ១)

ជាប់ កិរិយាសព្ទ ២)

ជាប់ កិរិយាសព្ទ

ជាប់ កិរិយាសព្ទ

ជាប់ កិរិយាសព្ទ

ជាប់ កិរិយាសព្ទ

ជាប់ កិរិយាសព្ទ

ជាប់ កិរិយាសព្ទ

ជាប់ចោទ កិ., គុ.

ជាប់ចំណង កិរិយាសព្ទ

ជាប់លេខ កិរិយាសព្ទ