វចនានុក្រមខ្មែរ

ជលជៈ នាម

[ជៈ-លៈ-ជៈ] cheakleakcheak≈

សត្វ ឬអ្វីៗដែលកើតនិងដុះក្នុងទឹក។

ជលធរ

ពពកដែលបង្កើតកំណកអាកាស, ពពកដែលបង្កជាភ្លៀង, ជលដ្ឋាន :

ជលធរ នាម ១)

[ជៈ-លៈ-ធ] ឬ [ជល់-លៈ-ធ] cheakleakth]orue[chloleaktho≈

អ្នកទ្រទ្រង់នូវទឹក គឺមេឃ, ពពកខាប់ដែលបណ្ដាលឱ្យធ្លាក់ភ្លៀង, សមុទ្រ។

ជលធរ នាម ២)

[ជៈ-លៈ-ធ] ឬ [ជល់-លៈ-ធ] cheakleakth]orue[chloleaktho≈

ពពកដែលបង្កើតកំណកអាកាស, ពពកដែលបង្កជាភ្លៀង, ជលដ្ឋាន :

ជលធារសាស្ត្រ

ផ្នែកមួយនៃភូមិវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីប្រព័ន្ធឬរបាយផ្លូវទឹក (មហាសមុទ្រ សមុទ្រ បឹង ទន្លេ ស្ទឹង...) នៃតំបន់មួយ រួមមានវិសាលភាព ប្រភព បណ្ដោយ ភ្នែន និងសណ្ឋានផ្លូវទឹកនោះ។

ជលធារសាស្ត្រ នាម

[ជៈ-លៈ-ធា-រៈ-សាស] ឬ [ជល់-លៈ-ធា-សាស] cheakleaktheareaksas]rue[chloleaktheasas≈

ផ្នែកមួយនៃភូមិវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីប្រព័ន្ធឬរបាយផ្លូវទឹក (មហាសមុទ្រ សមុទ្រ បឹង ទន្លេ ស្ទឹង...) នៃតំបន់មួយ រួមមានវិសាលភាព ប្រភព បណ្ដោយ ភ្នែន និងសណ្ឋានផ្លូវទឹកនោះ។

ជលផល នាម

[ជល់-លៈ-ផល់] ឬ [ជៈ-លៈ-ផល់] cholophol

ផលឬផលិតផលដែលបានពីក្នុងទឹក :

ជលភូគព្ភវិទ្យា

ផ្នែកនៃភូគព្ភសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីទំនាក់ទំនងរវាងទឹកនិងរចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្តនៅលើផ្ទៃខាងលើនិងនៅខាងក្នុងរបស់ផែនដី។

ជលភូគព្ភវិទ្យា នាម

[ជល់-ភូ-គប់-វិត-ទ្យា] ឬ [ជៈ-លៈ-ភូ-គប់-ភៈ-វិត-ទ្យា] chlophukbavittyea]rue[cheakleakphukbapheakvittyea≈

ផ្នែកនៃភូគព្ភសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីទំនាក់ទំនងរវាងទឹកនិងរចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្តនៅលើផ្ទៃខាងលើនិងនៅខាងក្នុងរបស់ផែនដី។

វិទ្យានិយាយអំពីទឹកឱ្យដឹងថា តើទឹកនោះមានអាការៈដូចម្ដេចខ្លះ។ វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីទឹកនៃផែនដី (ទឹកសាបនិងទឹកប្រៃ) រួមបញ្ចូលទាំងវដ្ដទឹក លក្ខណៈរូបនិងលក្ខណៈគីមីរបស់ទឹក ទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងធនធានទឹក បរិយាកាស រំហួត កំណកអាកាស លំហូរទឹក និងទឹកក្រោមដី។

ជលវិទ្យា នាម

[ជៈ-លៈ-វិត-ទ្យា] cheakleakvittyea≈

វិទ្យានិយាយអំពីទឹកឱ្យដឹងថា តើទឹកនោះមានអាការៈដូចម្ដេចខ្លះ។ វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីទឹកនៃផែនដី (ទឹកសាបនិងទឹកប្រៃ) រួមបញ្ចូលទាំងវដ្ដទឹក លក្ខណៈរូបនិងលក្ខណៈគីមីរបស់ទឹក ទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងធនធានទឹក បរិយាកាស រំហួត កំណកអាកាស លំហូរទឹក និងទឹកក្រោមដី។

ជលសាស្ត្រ

(ម.ព. ជលវិទ្យា)។

ជលសាស្ត្រ នាម

[ជៈ-លៈ-សាស] ឬ [ជល់-លៈ-សាស] cheakleaksas]rue[chloleaksas≈

(ម.ព. ជលវិទ្យា)។

ជលសីមា

ដែនដីលិចទឹក តំបន់ទឹកលិច។

ជលសីមា នាម

[ជៈ-លៈ-សី-ម៉ា] ឬ [ជល់-សី-ម៉ា] cheakleakseima]rue[chloseima≈

ដែនដីលិចទឹក តំបន់ទឹកលិច។

ជលស្ដម្ភ

កម្សួលទឹកមានសណ្ឋានជាបង្គោលសសរដ៏ខ្ពស់ ដោយខ្យល់កួចផុសឡើងទៅក្នុងបរិយាកាស :

ជលស្ដម្ភ នាម

[ជៈ-លៈ-ស្ដំ] cheakleaksdam≈

កម្សួលទឹកមានសណ្ឋានជាបង្គោលសសរដ៏ខ្ពស់ ដោយខ្យល់កួចផុសឡើងទៅក្នុងបរិយាកាស :

ជលា—

(ម.ព. ជល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ជលា— នាម

[ជៈ-លា—] cheaklea—≈

(ម.ព. ជល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ជល់

កប, ត្រូវ, ទទួល :

ជល់ កិរិយាសព្ទ

[ជល់] chol

ទង្គិច, ទង្គុក, ប៉ះត្រូវ, ចំពប់ :

ជល់ កិរិយាសព្ទ

[ជល់] chol

ប្រយុទ្ធគ្នាដោយស្នែង, ដោយក្បាល, ដោយចំពុះ :

ជល់ កិរិយាសព្ទ

[ជល់] chol

កប, ត្រូវ, ទទួល :

ជល–

(ម.ព. ជល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ ដូចជា អស្សុជល។

ជល– នាម

[ជល់] chlo≈

(ម.ព. ជល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ ដូចជា អស្សុជល។

ជល—

(ម.ព. ជល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ជល— នាម

[ជៈ-លៈ] cheakleak≈

(ម.ព. ជល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ ដូចជា ជលគមនាគមន៍, ជលចរ, ជលជៈ, ជលជាត, ...។

ជល— នាម

[ជៈ-លៈ] cheakleak≈

(ម.ព. ជល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ជវកម្បនា

ស៊ីនេម៉ាទិក (ផ្នែកមួយនៃរូបវិទ្យាដែលសិក្សាពីចលនាទាក់ទងនឹងពេលវេលា)។

ជវកម្បនា នាម

[ជៈ-វៈ-កាំ-ប៉ៈ-ណា] cheakveakkaambakna≈

ស៊ីនេម៉ាទិក (ផ្នែកមួយនៃរូបវិទ្យាដែលសិក្សាពីចលនាទាក់ទងនឹងពេលវេលា)។

ជវនចិត្ត

ចិត្តដែលស្ទុះទៅចាប់អារម្មណ៍។

ជវនចិត្ត នាម

[ជៈ-វៈ-នៈ-ចិត] chovonchett

ចិត្តដែលស្ទុះទៅចាប់អារម្មណ៍។

ជវនដ្ឋាន

ទីតាំងនៃសន្ទុះចិត្ត, លំនៅរបស់សន្ទុះចិត្ត។

ជវនដ្ឋាន នាម

[ជៈ-វៈ-ណ័ត-ឋាន] chovonodthan

ទីតាំងនៃសន្ទុះចិត្ត, លំនៅរបស់សន្ទុះចិត្ត។

ជវនវីថិ

ផ្លូវ, គន្លង, លំអាន នៃសន្ទុះចិត្ត។

ជវនវីថិ នាម

[ជៈ-វៈ-នៈ-វី-ថិ] chovonovithe

ផ្លូវ, គន្លង, លំអាន នៃសន្ទុះចិត្ត។

ជវនវីថី

(ម.ព. ជវនវីថិ)។

ជវនវីថី នាម

[ជៈ-វៈ-នៈ-វី-ថី] cheakveakneakvithei≈

(ម.ព. ជវនវីថិ)។

ជវនៈ នាម

[ជៈ-វៈ-នៈ] chovoneak

សន្ទុះ, កម្លាំងដែលស្ទុះ, ទំហឹង, ល្បឿន, សន្ទុះចិត្ត។ សេះលឿន។

ជវភាព

ស្ថានភាពប្រជាសាស្ត្រដែលនាំឱ្យ ឬធ្វើឱ្យសកម្មភាពសង្គម សេដ្ឋកិច្ចមានការវិវឌ្ឍ។

ជវភាព នាម ១)

[ជៈ-វៈ-ភាប] chovopheap

ភាពនៃសន្ទុះ, ល្បឿន, ដំណើរដែលលឿនរហ័ស, របត់ល្បឿន; រយៈពេលដែលស្ទុះលឿនពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយទៀត :

ជវភាព នាម ២)

[ជៈ-វៈ-ភាប] chovopheap

និយាយជា(ព.ប្រ.) ចំពោះល្បឿនរបស់ចិត្តជាដើមក៏បាន :

ជវភាព នាម ៣)

[ជៈ-វៈ-ភាប] chovopheap

(សេ.ហិ.) កម្លាំងជំរុញឱ្យមានសន្ទុះនៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប្រែប្រួលឥរិយាបថទីផ្សារ សកម្មភាពធុរកិច្ច ការងារ ផលិតកម្ម ការវិនិយោគជាដើម។

ជវភាព នាម

[ជៈ-វៈ-ភាប-ប្រ-ជា-សាស] chovopheap

ស្ថានភាពប្រជាសាស្ត្រដែលនាំឱ្យ ឬធ្វើឱ្យសកម្មភាពសង្គម សេដ្ឋកិច្ចមានការវិវឌ្ឍ។

ជវលេខ

ការសរសេររហ័ស វិធីប្រើសញ្ញាគឺគំនូសសម្រាប់សរសេរ កត់ត្រាឱ្យបានរហ័សតាមទាន់សម្ដីដែលគេថ្លែងបាឋកថា, ជជែកគ្នា, និយាយគ្នាបាន :

ជវលេខ នាម

[ជៈ-វៈ-ឡេក] chovolekh

ការសរសេររហ័ស វិធីប្រើសញ្ញាគឺគំនូសសម្រាប់សរសេរ កត់ត្រាឱ្យបានរហ័សតាមទាន់សម្ដីដែលគេថ្លែងបាឋកថា, ជជែកគ្នា, និយាយគ្នាបាន :

ជវលេខកៈ

អ្នកជវលេខ, អ្នកចេះជវលេខ គឺអ្នកអាចសរសេររហ័សទាន់តាមសម្ដីដែលគេនិយាយបាន។

ជវលេខកៈ នាម

[ជៈ-វៈ-លេ-ខៈ-កៈ] chovolekhakak

អ្នកជវលេខ, អ្នកចេះជវលេខ គឺអ្នកអាចសរសេររហ័សទាន់តាមសម្ដីដែលគេនិយាយបាន។

ជវលេខយន្ត

ម៉ាស៊ីនវាយអត្ថបទមួយប្រភេទដែលស្រដៀងទៅនឹងអង្គុលីលេខ ប្រើសម្រាប់សរសេរជវលេខ :

ជវលេខយន្ត នាម

[ជៈ-វៈ-លេ-ខៈ-យន់] ឬ [ជៈ-វៈ-ឡេក-យន់] cheakveaklekhakyn]rue[cheakveaklekyn≈

ម៉ាស៊ីនវាយអត្ថបទមួយប្រភេទដែលស្រដៀងទៅនឹងអង្គុលីលេខ ប្រើសម្រាប់សរសេរជវលេខ :

ជវ័ន

(ម.ព. ជវនៈ)។

ជវ័ន នាម

[ជៈ-វាន់] cheakvean≈

(ម.ព. ជវនៈ)។

ជហ្វា

ឈ្មោះគ្រឿងរចនាមួយប្រភេទសម្រាប់តាក់តែងដំបូលប្រាសាទ, វិហារ, សាលា ដាក់នៅត្រង់ចុងមេដំបូល។

ជហ្វា នាម

[ជៈ-ហ៊្វា] ឬ [ជ-វា] chohva

ឈ្មោះគ្រឿងរចនាមួយប្រភេទសម្រាប់តាក់តែងដំបូលប្រាសាទ, វិហារ, សាលា ដាក់នៅត្រង់ចុងមេដំបូល។

ជា គុណនាម

[ជា] chea

ស្រួល; ល្អ; សុខ; សប្បាយ; រួចពីឈឺ, ងើបពីឈឺ។

ជា កិរិយាសព្ទ

[ជា] chea

ពាក្យសម្រាប់និយាយចង្អុលនាមសព្ទឱ្យដាច់សេចក្ដីដោយឡែក :

ជា គុ., ន.

[ជា] chea

ដែលទីទៃពីនៅកំដរទ្រព្យគេ :

ជា នាម

[ជា] chea

ឈ្មោះពស់មួយប្រភេទមានពិសខ្លាំង; កាលនៅតូចហៅ ពស់ជា, លុះធំទ្រើសបន្តិចឡើង ហៅ ពស់ក្រាយ, ដល់ធំអស់ទំហំ ហៅ ពស់រំចេក។

ជាក់

ដែលពិតប្រាកដ ច្បាស់លាស់ មិនប្រែប្រួល :

ជាក់ គុ.កិ., គុ.

[ជាក់] cheak≈

ច្បាស់, ប្រាកដ, ពិត, មែន :

ជាក់ គុណកិរិយា

[ជាក់-ច្បាស់] cheakchbas≈

យ៉ាងប្រាកដ យ៉ាងច្បាស់លាស់ :

ជាក់ គុណនាម

[ជាក់-លាក់] cheakleak≈

ដែលពិតប្រាកដ ច្បាស់លាស់ មិនប្រែប្រួល :

ជាក់ស្ដែង

ពិតប្រាកដ ពិតណាស់ ចំពោះមុខផ្ទាល់ ជាការពិត ជាភស្តុតាង :

ជាក់ស្ដែង គុ.កិ., គុ., ឈ.

[ជាក់-ស្ដែង] cheaksdaeng≈

ពិតប្រាកដ ពិតណាស់ ចំពោះមុខផ្ទាល់ ជាការពិត ជាភស្តុតាង :

ជាង

លើស, លើសលែង :

ជាង នាម

[ជាង] jeang

អ្នកចេះការខាងជំនាង :

ជាង គុណកិរិយា

[ជាង] jeang

លើស, លើសលែង :

ជាងទង

អ្នកចេះធ្វើ ជួសជុល លក់ គ្រឿងអលង្ការដែលធ្វើពីមាស ប្រាក់ ផ្លាទីន ជាដើម :

ជាងទង នាម

[ជាង-ទង] cheangtngo≈

អ្នកចេះធ្វើ ជួសជុល លក់ គ្រឿងអលង្ការដែលធ្វើពីមាស ប្រាក់ ផ្លាទីន ជាដើម :

ជាងស្មូន

(ម.ព. ស្មូន)។

ជាងស្មូន នាម

[ជាង-ស្មូន] cheangsmun≈

(ម.ព. ស្មូន)។

ជាញ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ជ័យ : ជាញជ័យ, ជំនាញជាញជ័យ គឺវាងវៃ, ប៉ិន, ប្រសប់; អង់អាច ព្រមទាំងតែងតែមានជ័យជម្នះដោយសេចក្ដីស្ទាត់ប៉ិនប្រសប់មានជ័យផង (ប្រើតែក្នុងកាព្យ) :

ជាញ គុណនាម

[ជាញ] cheanh

ជំនាញ។

ជាញ បុព្វបទ

[ជាញ] cheanh

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ជ័យ : ជាញជ័យ, ជំនាញជាញជ័យ គឺវាងវៃ, ប៉ិន, ប្រសប់; អង់អាច ព្រមទាំងតែងតែមានជ័យជម្នះដោយសេចក្ដីស្ទាត់ប៉ិនប្រសប់មានជ័យផង (ប្រើតែក្នុងកាព្យ) :

ជាដើម

សេចក្ដីដែលមានចំនួនច្រើនលើកយកមកនិយាយចំនួនខ្លះ បន្សល់ទុកខ្លះ គឺនៅមានសេចក្ដីតទៅទៀត. :

ជាដើម គុណកិរិយា

[ជា-ដើម] jeaderm

សេចក្ដីដែលមានចំនួនច្រើនលើកយកមកនិយាយចំនួនខ្លះ បន្សល់ទុកខ្លះ គឺនៅមានសេចក្ដីតទៅទៀត. :

ជាត គុណនាម

[ជាត] cheat

ដែលកើតហើយ, ដែលមាន, ដែលប្រាកដហើយ។

ជាតក

រឿងរ៉ាវពីក្នុងជាតិមុនៗ ដែលលោកអ្នកបានលុះញាណវិសេស សម្រាប់ដឹងជាតិ លោកសម្ដែងប្រាប់ យ៉ាងដូចជាតកទាំង ១០មានតេមិយជាតកជាដើម ដែលព្រះសក្យមុនីសព្វញ្ញុពុទ្ធទ្រង់សម្ដែង។ ឈ្មោះអង្គនៃពុទ្ធសាសនាមួយយ៉ាងក្នុងអង្គទាំង ៩។

ជាតក នាម

[ជា-ដក់] cheatak

រឿងរ៉ាវពីក្នុងជាតិមុនៗ ដែលលោកអ្នកបានលុះញាណវិសេស សម្រាប់ដឹងជាតិ លោកសម្ដែងប្រាប់ យ៉ាងដូចជាតកទាំង ១០មានតេមិយជាតកជាដើម ដែលព្រះសក្យមុនីសព្វញ្ញុពុទ្ធទ្រង់សម្ដែង។ ឈ្មោះអង្គនៃពុទ្ធសាសនាមួយយ៉ាងក្នុងអង្គទាំង ៩។