វចនានុក្រមខ្មែរ

ជន្លាស

ត្រណោត, ខ្សែសម្រាប់ដោតត្រីឬដោតអ្វីៗ :

ជន្លាស នាម

[ជន់-លាស] chonleas

ត្រណោត, ខ្សែសម្រាប់ដោតត្រីឬដោតអ្វីៗ :

ជន្លូស

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ផ្លែប្រើជាអាហារបាន។

ជន្លូស នាម

[ជន់-លូស] chonlus

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ផ្លែប្រើជាអាហារបាន។

ជន្លួញ

ដែកស្រួចមានដងសម្រាប់ចាក់គោ :

ជន្លួញ នាម

[ជន់-លួញ] chonluonh

ដែកស្រួចមានដងសម្រាប់ចាក់គោ :

ជន្លួញបរ

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ។

ជន្លួញបរ នាម

[ជន់-លួញ-ប] chonluonhobor

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ។

ជន្លួញមាន់

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ។

ជន្លួញមាន់ នាម

[ជន់-លួញ-មាន់] chonluonhmean

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ។

ជន្លេញ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ជន្ល :

ជន្លេញ បុព្វបទ

[ជន់-លេញ] chonlenh

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ជន្ល :

ជន្លេន

សត្វឥតជើងឥតឆ្អឹង កើតនៅក្នុងដី បរិភោគដីជាអាហារ; ហៅ ឫសដី ក៏បាន។

ជន្លេន នាម

[ជន់-លេន] chonlen

សត្វឥតជើងឥតឆ្អឹង កើតនៅក្នុងដី បរិភោគដីជាអាហារ; ហៅ ឫសដី ក៏បាន។

ជប កិរិយាសព្ទ ១)

[ជប់] chob

ខ្សឹប; ស្វាធ្យាយខ្សឹបៗ, សូត្ររាយមន្តអាគមខ្សឹបៗ ឬសូត្រនឹកតែក្នុងចិត្ត; ប្រឡេះផ្គាំសូត្រខ្សឹបៗ ឬសូត្រដោយនឹកតែក្នុងចិត្ត។

ជប នាម ២)

[ជប់] chob

កិរិយាខ្សឹប, ដំណើរសូត្រខ្សឹបៗ ឬសូត្រនឹកតែក្នុងចិត្ត។ មានសេចក្ដីតំណាលក្នុងរឿងរ៉ាវពីព្រេងនាយថា ឥសីជប នោះគឺឥសីសូត្ររាយមន្តអាគមខ្សឹបៗ ឱ្យកើតបានជាអ្វីៗ តាមបំណង។

ជប នាម ១)

[ជៈ-បៈ-សូត] chob

ផ្គាំ។

ជប នាម ២)

[ជៈ-បៈ-សូត] chob

អំបោះចំណងដែលគេសូត្រខ្សឹបៗផ្លុំប្រសិទ្ធីសម្រាប់ចងបង្ការភ័យ (ប្រើតាមជំនឿអ្នកត្រូវការ)។

ជប នាម

[ជៈ-បៈ-កាំ] chob

ដូចគ្នានឹង ជបករណ៍។

ជប នាម

[ជៈ-បៈ-ក] chob

ដំណើរជប, ការជប។

ជប នាម

[ជៈ-បៈ-កា] chob

ដូចគ្នានឹង ជបកៈ។ អ្នកដែលចូលចិត្តតែខាងនិយាយខ្សឹប, មនុស្សហៃខ្សឹប។

ជប នាម

[ជៈ-បៈ-កា] chob

(ម.ព. ជបការ)។

ជប នាម

[ជៈ-បៈ-កៈ] chob

អ្នកជប។

ជប នាម

[ជៈ-បៈ-ណា-កា] chob

អាការៈជប, អាការៈដែលជប។

ជប នាម

[ជៈ-បៈ-មន់] chob

មន្ត, អាគមសម្រាប់សូត្របានតែខ្សឹបៗ ឬសូត្រនឹកតែក្នុងចិត្ត។

ជប នាម

[ជៈ-បៈ-មា-លា] chob

កម្រងសម្រាប់ប្រឡេះសូត្រខ្សឹបៗ (ផ្គាំ)។

ជប នាម

[ជៈ-បៈ-លាក់] ឬ [ជប់-លាក់] chob

(ម.ព. ជបលក្សណ៍)។

ជប នាម

[ជៈ-បៈ-លាក់] ឬ [ជប់-លាក់] chob

នាមកុមារម្នាក់ក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍ថាកើតដោយឥសីជប។

ជប នាម

[ជៈ-បិ-កា] chob

អ្នកជប (ស្ត្រី)។

ជប់

យកកែវរោលភ្លើងមួយឈួលទៅដាក់ផ្កាប់លើរាងកាយរបស់អ្នកជំងឺ ដើម្បីសម្រួលអាការៈខ្យល់ចាប់ឬគ្រុនជាដើម :

ជប់ កិរិយាសព្ទ

[ជប់] chob

ជញ្ជក់, ស្រូប, បឺតដោយផ្អឹបបបូរមាត់ទាំងពីរខ្ទប់គ្នា :

ជប់ កិរិយាសព្ទ

[ជប់] chob

បឺតស្រូបទាញយក :

ជប់ នាម

[ជប់] chob

កន្លែង, ប្រទេសឬអាការៈដែលបឺត ស្រូបយកទឹក :

ជប់ កិរិយាសព្ទ

[ជប់-ខ្យល់] chob

យកកែវរោលភ្លើងមួយឈួលទៅដាក់ផ្កាប់លើរាងកាយរបស់អ្នកជំងឺ ដើម្បីសម្រួលអាការៈខ្យល់ចាប់ឬគ្រុនជាដើម :

ជប់លៀង

ជួបជុំដោយមានរៀបចំអាហារបរិភោគក្នុងឱកាសពិសេសណាមួយ :

ជប់លៀង កិរិយាសព្ទ

[ជប់-លៀង] chbalieng≈

ជួបជុំដោយមានរៀបចំអាហារបរិភោគក្នុងឱកាសពិសេសណាមួយ :

ជប—

(ម.ព. ជប) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ជប— កិរិយាសព្ទ

[ជៈ-បៈ—] cheakbak—≈

(ម.ព. ជប) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ជម

ធ្វើឱ្យមានរាងជ្រលម, ព្រួមឱ្យមានរាងដូចត្រយូងចេក :

ជម កិរិយាសព្ទ

[ជម] chom

ធ្វើឱ្យមានរាងជ្រលម, ព្រួមឱ្យមានរាងដូចត្រយូងចេក :

ជម្នះ

ការឈ្នះ, សេចក្ដីឈ្នះ, ដំណើរដែលឈ្នះ :

ជម្នះ កិរិយាសព្ទ

[ជំ-នះ] jumnes

ធ្វើឱ្យឈ្នះ, បំពារ, ចចេសឱ្យតែឈ្នះ :

ជម្នះ នាម

[ជំ-នះ] jumnes

ការឈ្នះ, សេចក្ដីឈ្នះ, ដំណើរដែលឈ្នះ :

ជម្ពូ

ក្រហមស្រស់ដូចសម្បុរផ្កាជម្ពូក្រហម :

ជម្ពូ នាម ១)

[ជ័ម-ពូ] ឬ [ជំ-ពូ] chompu

ព្រីង។

ជម្ពូ នាម ២)

[ជ័ម-ពូ] ឬ [ជំ-ពូ] chompu

ឈ្មោះស្ទឹងមួយ កើតមានព្រោះផ្លែព្រីងប្រចាំទ្វីបរលួយជាទឹកហូរច្រោះ។

ជម្ពូ នាម

[ជំ-ពូ] chompu

ឈ្មោះឈើពួកមួយ ផ្លែប្រើជាអាហារ, មានច្រើនយ៉ាងគឺ ជម្ពូ ស, ជម្ពូ សប្រឿងៗ, ជម្ពូខៀវ, ជម្ពូល័ខ (សុទ្ធតែមានផ្កា ស) ; ជម្ពូក្រហម (មានផ្កាក្រហមស្រស់)។

ជម្ពូ នាម

[ជំ-ពូ] chompu

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទផ្សេងទៀត គ្រាប់ក្នុងមានក្លិនឆ្អាបហាង សម្រាប់បុកជ្រលក់សំពត់ដិតជាព័ណ៌ក្រហមស្រស់, ស្លឹកប្រើជាថ្នាំស្រលាបរំងាប់កម្ដៅគ្រុនក្ដៅក្រហាយ។

ជម្ពូ គុណនាម

[ជំ-ពូ] chompu

ក្រហមស្រស់ដូចសម្បុរផ្កាជម្ពូក្រហម :

ជម្ពូទេព

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ផ្កាច្រើនមានពណ៌ផ្កាឈូក សម្រាប់ដាំជាលម្អសួនជាដើម (អ្នកខ្លះហៅ សាគូរ៉ាខ្មែរ) :

ជម្ពូទេព នាម

[ជំ-ពូ-ទេប] chumputeb≈

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ផ្កាច្រើនមានពណ៌ផ្កាឈូក សម្រាប់ដាំជាលម្អសួនជាដើម (អ្នកខ្លះហៅ សាគូរ៉ាខ្មែរ) :

ជម្ពូទ្វីប

ឈ្មោះទ្វីបធំមួយ ដែលលោកកំណត់ហៅដោយមានដើមព្រីងធំសម្បើម ដុះនៅនាភ្នំសុមេរុជាគោលចារឹក ហៅថា ព្រីងប្រចាំទ្វីប, មានផ្លែធំៗ, កាលបើទុំជ្រុះចុះមក, លុះដល់រលួយទៅជាទឹកហូរច្រោះកើតជាស្ទឹងមួយហៅ ស្ទឹងជម្ពូ, កករដីក្បែរខាងទាំងពីរជ្រាបទឹកផ្លែព្រីងនោះ លុះត្រូវខ្យល់បក់យូរៗទៅក៏ខះស្ងួត

ជម្ពូទ្វីប នាម

[ជំ-ពូ-ទ្វីប] chomputvib

ឈ្មោះទ្វីបធំមួយ ដែលលោកកំណត់ហៅដោយមានដើមព្រីងធំសម្បើម ដុះនៅនាភ្នំសុមេរុជាគោលចារឹក ហៅថា ព្រីងប្រចាំទ្វីប, មានផ្លែធំៗ, កាលបើទុំជ្រុះចុះមក, លុះដល់រលួយទៅជាទឹកហូរច្រោះកើតជាស្ទឹងមួយហៅ ស្ទឹងជម្ពូ, កករដីក្បែរខាងទាំងពីរជ្រាបទឹកផ្លែព្រីងនោះ លុះត្រូវខ្យល់បក់យូរៗទៅក៏ខះស្ងួត

ជម្ពូនទៈ

ឈ្មោះមាសវិសេសមួយប្រភេទ កើតអំពីកករដីដែលជ្រាបជោកដោយទឹកផ្លែព្រីងប្រចាំទ្វីប, ជាមាសបរិសុទ្ធឥតមានមន្ទិល មានសាច់ល្អបំផុតជាងមាសទាំងពួង, មាសនេះ សូម្បីព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ក៏ទ្រង់ត្រាស់សរសើរដែរ; ខ្មែរយើងហៅក្លាយមកជា មាសជម្ពូនុទ។

ជម្ពូនទៈ នាម

[ជំ-ពូ-នៈ-ទៈ] chompunoteak

ឈ្មោះមាសវិសេសមួយប្រភេទ កើតអំពីកករដីដែលជ្រាបជោកដោយទឹកផ្លែព្រីងប្រចាំទ្វីប, ជាមាសបរិសុទ្ធឥតមានមន្ទិល មានសាច់ល្អបំផុតជាងមាសទាំងពួង, មាសនេះ សូម្បីព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ក៏ទ្រង់ត្រាស់សរសើរដែរ; ខ្មែរយើងហៅក្លាយមកជា មាសជម្ពូនុទ។

ជម្ពូនុទ

(ម.ព. ជម្ពូនទៈ)។

ជម្ពូនុទ នាម

[ជំ-ពូ-នុត] chompunut

(ម.ព. ជម្ពូនទៈ)។

ជម្ពូផល

ផ្លែព្រីង; ផ្លែជម្ពូ។

ជម្ពូផល នាម

[ជំ-ពូ-ផល់] chompuphol

ផ្លែព្រីង; ផ្លែជម្ពូ។

ជម្ពូពាន

ឈ្មោះស្ដេចស្វាមួយក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍ ថាកើតពីក្អែលព្រះឥសូរ; ក្នុងរាមាយណៈហៅ ជាម្ពវាន ឬ ឫក្សរាជ ថាកើតអំពីទឹកព្រះនេត្រនៃមហាព្រហ្ម ដែលទ្រង់ជូត ហើយរលាស់ចោលលើផែនដី ...។

ជម្ពូពាន នាម

[ជំ-ពូ-ពាន] chompupean

ឈ្មោះស្ដេចស្វាមួយក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍ ថាកើតពីក្អែលព្រះឥសូរ; ក្នុងរាមាយណៈហៅ ជាម្ពវាន ឬ ឫក្សរាជ ថាកើតអំពីទឹកព្រះនេត្រនៃមហាព្រហ្ម ដែលទ្រង់ជូត ហើយរលាស់ចោលលើផែនដី ...។

ជម្ពូព្រឹក្ស

ដើមព្រីង; ដើមជម្ពូ។

ជម្ពូព្រឹក្ស នាម

[ជំ-ពូ-ព្រឹក] chompuprueksar

ដើមព្រីង; ដើមជម្ពូ។

ជម្ពូរត្ន

កណ្ដៀងពណ៌ស្វាយ។

ជម្ពូរត្ន នាម

[ជំ-ពូ-រ័ត] chumpurta≈

កណ្ដៀងពណ៌ស្វាយ។

ជម្ម

មនុស្សស្លាប់គំនិត គឺមនុស្សដែលឥតបានគិតពីខុសពីត្រូវ ចង់ធ្វើអ្វីក៏ចេះតែធ្វើៗ ទៅតាមទំនើងចិត្តខ្លួន; មនុស្សគម្រក់ចោលម្សៀត (គេច្រើនប្រើសម្ដីនេះដោយកំហឹងខ្លាំង, ដោយមើលងាយឥតក្រែង) :

ជម្ម នាម

[ជាំ] chomm

មនុស្សស្លាប់គំនិត គឺមនុស្សដែលឥតបានគិតពីខុសពីត្រូវ ចង់ធ្វើអ្វីក៏ចេះតែធ្វើៗ ទៅតាមទំនើងចិត្តខ្លួន; មនុស្សគម្រក់ចោលម្សៀត (គេច្រើនប្រើសម្ដីនេះដោយកំហឹងខ្លាំង, ដោយមើលងាយឥតក្រែង) :

ជម្រក

កន្លែងសម្រាប់អ្នកនយោបាយជ្រកកោន :

ជម្រក កិរិយាសព្ទ

[ជំ-រក] chomrok

បញ្ចូលឱ្យជ្រក, បញ្ជ្រក។

ជម្រក នាម

[ជំ-រក] chomrok

ទីកន្លែងសម្រាប់ជ្រក, ទីជ្រក :

ជម្រក នាម

[ជំ-រក-នៈ-យោ-បាយ] chomrok

កន្លែងសម្រាប់អ្នកនយោបាយជ្រកកោន :

ជម្រាប

ទីដែលជ្រាបទឹក, កន្លែងដែលទឹកអាចជ្រាបចូលបាន (ម.ប្រ.)។

ជម្រាប កិរិយាសព្ទ

[ជំ-រាប] jreab

ប្រាប់, ឱ្យដំណឹងឱ្យជ្រាប (ព.គ.) :

ជម្រាប នាម

[ជំ-រាប] jreab

ទីដែលជ្រាបទឹក, កន្លែងដែលទឹកអាចជ្រាបចូលបាន (ម.ប្រ.)។

ជម្រាបលា

សម្ដែងការគួរសមពេលបែកគ្នា :

ជម្រាបលា កិ., គុ.កិ., ឧ.

[ជំ-រាប-លា] chumreablea≈

សម្ដែងការគួរសមពេលបែកគ្នា :

ជម្រាបសួរ

សម្ដែងការគួរសមពេលជួបគ្នា :

ជម្រាបសួរ កិ., គុ.កិ., ឧ.

[ជំ-រាប-សួ] chumreabsuo≈

សម្ដែងការគួរសមពេលជួបគ្នា :

ជម្រាល

ទីដែលជ្រាល, ដីជ្រាល :

ជម្រាល កិ., គុ.កិ.

[ជំ-រាល] chomreal

ធ្វើឱ្យជ្រាល :

ជម្រាល នាម

[ជំ-រាល] chomreal

ទីដែលជ្រាល, ដីជ្រាល :

ជម្រុល

ធ្វើឱ្យជ្រុល, ធ្វើឱ្យលឿនហួសទៅមុខ។ ធ្វើឱ្យជ្រុលទប់ចិត្តមិនទាន់។

ជម្រុល កិរិយាសព្ទ

[ជំ-រុល] chomrul

ធ្វើឱ្យជ្រុល, ធ្វើឱ្យលឿនហួសទៅមុខ។ ធ្វើឱ្យជ្រុលទប់ចិត្តមិនទាន់។

ជម្រុះ

រំលស់ចំនួនមនុស្សឬវត្ថុតាមការវាយតម្លៃលើសមត្ថភាពឬគុណភាព :

ជម្រុះ កិរិយាសព្ទ ១)

[ជំ-រុះ] chomruh

ធ្វើឱ្យជ្រុះ, អង្រួនឱ្យជ្រុះ :

ជម្រុះ កិរិយាសព្ទ ២)

[ជំ-រុះ] chomruh

រំលស់ចំនួនមនុស្សឬវត្ថុតាមការវាយតម្លៃលើសមត្ថភាពឬគុណភាព :

ជម្រួញ

សភាព ឬសាច់ដែលជ្រួញ។

ជម្រួញ កិរិយាសព្ទ

[ជំ-រួញ] chomruonh

ធ្វើឱ្យជ្រួញ :

ជម្រួញ នាម

[ជំ-រួញ] chomruonh

សភាព ឬសាច់ដែលជ្រួញ។

ជម្រើស

របស់ដែលបានស្រាល់ជ្រើស, វត្ថុដែលបានរើសរួចហើយ :

ជម្រើស នាម

[ជំ-រើស] jumrers

របស់ដែលបានស្រាល់ជ្រើស, វត្ថុដែលបានរើសរួចហើយ :

ជម្រេញ

ធ្វើឱ្យជ្រេញ; ផ្អាប់ទុកឱ្យជ្រេញ :

ជម្រេញ កិរិយាសព្ទ

[ជំ-រេញ] chomrenh

ធ្វើឱ្យជ្រេញ; ផ្អាប់ទុកឱ្យជ្រេញ :

ជម្រែក

ការដែលជ្រែក, អំពើដែលជ្រៀតជ្រែកចូល (ម.ប្រ.)។

ជម្រែក នាម

[ជំ-រែក] chomreaek

ការដែលជ្រែក, អំពើដែលជ្រៀតជ្រែកចូល (ម.ប្រ.)។

ជម្រោង

ការជ្រោងឡើង; ប្រជុំអ្វីៗ មានឫស្សីជាដើមដែលលើកបញ្ឈរ ជ្រោងឡើង :

ជម្រោង នាម

[ជំ-រោង] chomroung

ការជ្រោងឡើង; ប្រជុំអ្វីៗ មានឫស្សីជាដើមដែលលើកបញ្ឈរ ជ្រោងឡើង :

ជម្រៅ

ទីជម្រៅ គឺទ្វារមគ្គស្ត្រី (ពាក្យបញ្ចៀស) :

ជម្រៅ នាម ១)

[ជំ-រៅ] chomrov

ទីដែលជ្រៅ; សភាពដែលជ្រៅ។

ជម្រៅ គុណនាម ២)

[ជំ-រៅ] chomrov

ទីជម្រៅ គឺទ្វារមគ្គស្ត្រី (ពាក្យបញ្ចៀស) :