វចនានុក្រមខ្មែរ

ជននាថ

អ្នកដែលជាទីពឹង, ជាពំនាក់របស់ប្រជាជន (ក្សត្រទ្រង់រាជ្យ)។

ជននាថ គុ., ន.

[ជៈ-នៈ-នាត] chonneath

អ្នកដែលជាទីពឹង, ជាពំនាក់របស់ប្រជាជន (ក្សត្រទ្រង់រាជ្យ)។

ជននិករ

ប្រជុំជន, ពួកជន។

ជននិករ នាម

[ជៈ-នៈ-និ-ក] chonnikar

ប្រជុំជន, ពួកជន។

ជននិកាយ

(ម.ព. ជនកាយ, ជនតា, ជននិករ)។

ជននិកាយ នាម

[ជៈ-នៈ-និ-កាយ] chonnikay

(ម.ព. ជនកាយ, ជនតា, ជននិករ)។

ជននី

(រ.ស.) ព្រះមាតានៃក្សត្រទ្រង់រាជ្យ :

ជននី នាម ១)

[ជៈ-នៈ-នី] chonni

ស្ត្រីអ្នកបង្កើតកូន (មាតា)។

ជននី នាម ២)

[ជៈ-នៈ-នី] chonni

(រ.ស.) ព្រះមាតានៃក្សត្រទ្រង់រាជ្យ :

ជននីនាថ

មាតាដែលជាទីពឹង, ពំនាក់នៃប្រជាជន (ព្រះមាតានៃក្សត្រទ្រង់រាជ្យ) :

ជននីនាថ នាម

[ជៈ-នៈ-នី-នាត] chononineath

មាតាដែលជាទីពឹង, ពំនាក់នៃប្រជាជន (ព្រះមាតានៃក្សត្រទ្រង់រាជ្យ) :

ជននីនាថា

(ម.ព. ជននីនាថ)។

ជននីនាថា នាម

[ជៈ-នៈ-នី-នា-ថា] cheakneaknineatha≈

(ម.ព. ជននីនាថ)។

ជនបទ

កន្លែងក្រៅពីទីប្រជុំជន មានមនុស្សរស់នៅតិច មានលក្ខណៈជាស្រែចម្ការឬព្រៃ។

ជនបទ នាម ១)

[ជៈ-នៈ-បត់] ឬ [ជន់-នៈ-បត់] chonbot

ប្រទេសជាទីប្រជុំជន គឺទីតំបន់ស្រុកក្រៅ ដែលមានប្រជាជននៅកុះករ មានអ្នករាជការរដ្ឋបាលនៅជាប្រធានកាន់កាប់រក្សាផង (ខេត្តក្រៅ, ទីរួមខេត្ត)។

ជនបទ នាម ២)

[ជៈ-នៈ-បត់] ឬ [ជន់-នៈ-បត់] chonbot

កន្លែងក្រៅពីទីប្រជុំជន មានមនុស្សរស់នៅតិច មានលក្ខណៈជាស្រែចម្ការឬព្រៃ។

ជនបទាធិបតី

មន្ត្រីដែលជាអធិបតីក្នុងជនបទ។

ជនបទាធិបតី នាម

[ជៈ-នៈ-ប៉ៈ-ទា-ធិ-ប៉ៈ-ដី] chonboteathibotei

មន្ត្រីដែលជាអធិបតីក្នុងជនបទ។

ជនបម្លាស់ទី

ជនដែលប្ដូរទីកន្លែងរស់នៅដោយសារកត្តាផ្សេងៗ។

ជនបម្លាស់ទី នាម

[ជន់-បំ-ឡាស់-ទី] chnobamlasti≈

ជនដែលប្ដូរទីកន្លែងរស់នៅដោយសារកត្តាផ្សេងៗ។

ជនបរទេស

ជនដែលមកពីប្រទេសណាមួយ ចូលទៅកាន់ប្រទេសមួយផ្សេងទៀត :

ជនបរទេស នាម

[ជន់-ប-រ៉ៈ-ទេស] chnobaraktes≈

ជនដែលមកពីប្រទេសណាមួយ ចូលទៅកាន់ប្រទេសមួយផ្សេងទៀត :

ជនប្រវេសន៍

ជនដែលផ្លាស់លំនៅ។

ជនប្រវេសន៍ នាម

[ជន់-ប្រ-វេស] chnobroves≈

ជនដែលផ្លាស់លំនៅ។

ជនពាល

ជនមានចរិតជាអ្នកលេង, ជនមានចរិតកាចសាហាវទាំងកាយ វាចា និងចិត្ត :

ជនពាល នាម

[ជន់-ពាល] chonpeal

ជនមានចរិតជាអ្នកលេង, ជនមានចរិតកាចសាហាវទាំងកាយ វាចា និងចិត្ត :

ជនពិការ

ជនដែលខ្វះខាតឬបាត់បង់សម្បទាណាមួយ បណ្ដាលឱ្យមានការរំខានដល់ជីវភាពរស់នៅឬសកម្មភាពនានាប្រចាំថ្ងៃ។ ជួនកាលមានគេប្រើពាក្យ ជនមានពិការភាព ផងដែរ :

ជនពិការ នាម

[ជន់-ពិ-កា] chnopika≈

ជនដែលខ្វះខាតឬបាត់បង់សម្បទាណាមួយ បណ្ដាលឱ្យមានការរំខានដល់ជីវភាពរស់នៅឬសកម្មភាពនានាប្រចាំថ្ងៃ។ ជួនកាលមានគេប្រើពាក្យ ជនមានពិការភាព ផងដែរ :

ជនភៀសខ្លួន

មនុស្សទាំងឡាយដែលបានចាកចេញពីតំបន់ណាមួយដែលខ្លួនកំពុងរស់នៅទៅកាន់តំបន់មួយផ្សេងទៀតដោយសារតែពួកគេទទួលរងការភ័យខ្លាចពីការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើមូលហេតុពូជសាសន៍ សាសនា សញ្ជាតិ នយោបាយ សង្គ្រាម ឬគ្រោះធម្មជាតិជាដើម :

ជនភៀសខ្លួន នាម

[ជន់-ភៀស-ខ្លួន] chnophieskhluon≈

មនុស្សទាំងឡាយដែលបានចាកចេញពីតំបន់ណាមួយដែលខ្លួនកំពុងរស់នៅទៅកាន់តំបន់មួយផ្សេងទៀតដោយសារតែពួកគេទទួលរងការភ័យខ្លាចពីការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើមូលហេតុពូជសាសន៍ សាសនា សញ្ជាតិ នយោបាយ សង្គ្រាម ឬគ្រោះធម្មជាតិជាដើម :

ជនល្មើស

ជនដែលប្រព្រឹត្តអំពើល្មើសច្បាប់ :

ជនល្មើស នាម

[ជន់-ល្មើស] chnolmeus≈

ជនដែលប្រព្រឹត្តអំពើល្មើសច្បាប់ :

ជនវាទ

ពាក្យចចាមអារ៉ាម។

ជនវាទ នាម

[ជៈ-នៈ-វាត] cheakneakveat≈

ពាក្យចចាមអារ៉ាម។

ជនសង្ស័យ

(ម.ព. ជនជាប់សង្ស័យ)។

ជនសង្ស័យ នាម

[ជន់-សង់-សៃ] chonsangsey

(ម.ព. ជនជាប់សង្ស័យ)។

ជនអនន្តោប្រវេសន៍

ជនដែលចូលទៅក្នុងប្រទេសណាមួយ ដើម្បីបំពេញបេសកកម្មជាតំណាងអង្គការអន្តរជាតិឬអង្គការតំបន់ជាតំណាងប្រទេស ឬដើម្បីបំពេញបេសកកម្មឬការងារផ្សេងទៀត តាមកិច្ចព្រមព្រៀងរវាងប្រទេសដើមកំណើតនៃជននោះនិងប្រទេសដែលខ្លួនចូលទៅ :

ជនអនន្តោប្រវេសន៍ នាម

[ជន់-អៈ-ណន់-តោ-ប្រ-វេស] chnoaaknnotaobroves≈

ជនដែលចូលទៅក្នុងប្រទេសណាមួយ ដើម្បីបំពេញបេសកកម្មជាតំណាងអង្គការអន្តរជាតិឬអង្គការតំបន់ជាតំណាងប្រទេស ឬដើម្បីបំពេញបេសកកម្មឬការងារផ្សេងទៀត តាមកិច្ចព្រមព្រៀងរវាងប្រទេសដើមកំណើតនៃជននោះនិងប្រទេសដែលខ្លួនចូលទៅ :

ជនអន្តោប្រវេសន៍

ជនដែលធ្វើបម្លាស់លំនៅចេញពីប្រទេសណាមួយចូលមកក្នុងប្រទេសមួយផ្សេងទៀត ដែលមិនមែនជាប្រទេសកំណើតរបស់ខ្លួន។

ជនអន្តោប្រវេសន៍ នាម

[ជន់-អន់-តោ-ប្រ-វេស] chnoantaobroves≈

ជនដែលធ្វើបម្លាស់លំនៅចេញពីប្រទេសណាមួយចូលមកក្នុងប្រទេសមួយផ្សេងទៀត ដែលមិនមែនជាប្រទេសកំណើតរបស់ខ្លួន។

ជនាចារ

សណ្ដាប់ធ្នាប់, បែបបទ របស់ពួកជនក្នុងប្រទេស, ស្រុក, ភូមិមួយៗ។

ជនាចារ នាម

[ជៈ-នា-ចា] choneachar

សណ្ដាប់ធ្នាប់, បែបបទ របស់ពួកជនក្នុងប្រទេស, ស្រុក, ភូមិមួយៗ។

ជនាធិប

អ្នកគ្រប់គ្រងរក្សាប្រជាជន (ក្សត្រទ្រង់រាជ្យ)។

ជនាធិប នាម

[ជៈ-នា-ធិ-ប៉ៈ] ឬ [ជៈ-នា-ធិប] choneathib

អ្នកគ្រប់គ្រងរក្សាប្រជាជន (ក្សត្រទ្រង់រាជ្យ)។

ជនាធិបតី

អធិបតីរបស់ប្រជាជន (ព្រះរាជា)។

ជនាធិបតី នាម

[ជៈ-នា-ធិ-ប៉ៈ-ដី] choneathibatei

អធិបតីរបស់ប្រជាជន (ព្រះរាជា)។

ជនានុគ្រោះ

ការទំនុកបម្រុងដល់សាធារណជន មិនរើសមុខ (សម្រាប់ឥស្សរជនជាន់ខ្ពស់ដែលមានអានុភាពច្រើន)។

ជនានុគ្រោះ នាម

[ជៈ-នា-នុ-គ្រោះ] choneanukruoh

ការទំនុកបម្រុងដល់សាធារណជន មិនរើសមុខ (សម្រាប់ឥស្សរជនជាន់ខ្ពស់ដែលមានអានុភាពច្រើន)។

ជនានុជន

ជនធំតូច គឺបណ្ដាជនទាំងធំទាំងតូច។

ជនានុជន នាម

[ជៈ-នា-នុ-ជន់] choneanuchon

ជនធំតូច គឺបណ្ដាជនទាំងធំទាំងតូច។

ជនាស្រ័យ

ទីអាស្រ័យនៅរបស់ពួកជន; ទីសម្នាក់, សំចតសម្រាប់សាធារណជន, សាលាសម្នាក់។

ជនាស្រ័យ នាម

[ជៈ-នា-ស្រៃ] choneasrai

ទីអាស្រ័យនៅរបស់ពួកជន; ទីសម្នាក់, សំចតសម្រាប់សាធារណជន, សាលាសម្នាក់។

ជនិតា

ឧបករណ៍ដែលបំប្លែងថាមពលណាមួយទៅជាថាមពលអគ្គិសនី :

ជនិតា នាម

[ជៈ-និ-តា] cheaknita≈

ឧបករណ៍ដែលបំប្លែងថាមពលណាមួយទៅជាថាមពលអគ្គិសនី :

ជនិន្ទ

អ្នកដែលជាធំជាងអស់ប្រជាជន (ព្រះរាជា)។

ជនិន្ទ នាម

[ជៈ-និន-ទៈ] ឬ [ជៈ-និន] chonintor

អ្នកដែលជាធំជាងអស់ប្រជាជន (ព្រះរាជា)។

ជនី

មាតា :

ជនី នាម

[ជៈ-នី] choni

មាតា :

ជនីនាថ

(ម.ព. ជននីនាថ)។

ជនីនាថ នាម

[ជៈ-នី-នាត] chonineath

(ម.ព. ជននីនាថ)។

ជនីនាថា

(ម.ព. ជននីនាថ)។

ជនីនាថា នាម

[ជៈ-នី-នា-ថា] cheaknineatha≈

(ម.ព. ជននីនាថ)។

ជនីបកលា

ភ្នាសស្រោបពោះវៀន។

ជនីបកលា នាម

[ជៈ-នី-បៈ-កៈ-ឡា] cheaknibakkakla≈

ភ្នាសស្រោបពោះវៀន។

ជនុបត្ថម្ភ

សេចក្ដីទំនុកបម្រុង, ការជួយជ្រោមជ្រែងរបស់ពួកជន គឺការដែលប្រជាជនព្រមចិត្តគំនិតគ្នាជួយទំនុកបម្រុង ជួយជ្រោមជ្រែងឱ្យកើត ឱ្យសម្រេចដោយចំណាយទ្រព្យរាល់គ្នា ឬក៏ដោយកម្លាំងកាយរាល់ខ្លួន :

ជនុបត្ថម្ភ នាម

[ជៈ-នុ-ប៉ាត់-ថ័ម] chonubtthomphor

សេចក្ដីទំនុកបម្រុង, ការជួយជ្រោមជ្រែងរបស់ពួកជន គឺការដែលប្រជាជនព្រមចិត្តគំនិតគ្នាជួយទំនុកបម្រុង ជួយជ្រោមជ្រែងឱ្យកើត ឱ្យសម្រេចដោយចំណាយទ្រព្យរាល់គ្នា ឬក៏ដោយកម្លាំងកាយរាល់ខ្លួន :

ជនូបត្ថម្ភក នាម

[ជៈ-នូ-ប៉ាត់-ថ័ម-ភក់] cheaknubatthmophka≈

(ម.ព. ជនូបត្ថម្ភកៈ, ជនុបត្ថម្ភ)។

ជនូបត្ថម្ភកៈ

អ្នកទំនុកបម្រុងដល់ប្រជាជន តាមទំនងដ៏សមគួរ ដោយមិនរើសមុខ មិនលម្អៀង។

ជនូបត្ថម្ភកៈ នាម

[ជៈ-នូ-ប៉ាត់-ថ័ម-ភៈ-កៈ] chonubtthamphokak

អ្នកទំនុកបម្រុងដល់ប្រជាជន តាមទំនងដ៏សមគួរ ដោយមិនរើសមុខ មិនលម្អៀង។

ជនេត្តិកា

(ម.ព. ជនេត្តី)។

ជនេត្តិកា នាម

[ជៈ-នេត-តិ-កា] cheaknetteka≈

(ម.ព. ជនេត្តី)។

ជនេត្តី

ម្ដាយ។

ជនេត្តី នាម

[ជៈ-នេត-តី] chonettei

ម្ដាយ។

ជនេន្ទ្រ

ដូចគ្នានឹង ជនិន្ទ ដែរ។

ជនេន្ទ្រ នាម

[ជៈ-នេន-ទ្រៈ] ឬ [ជៈ-នេន] cheaknentreak]rue[cheaknen≈

ដូចគ្នានឹង ជនិន្ទ ដែរ។

ជនោត្តម

ដែលឧត្តម, ខ្ពង់ខ្ពស់ជាងជន; ព្រះបរមក្សត្រិយ៍ :

ជនោត្តម គុ., ន.

[ជៈ-នោត-ដំ] chonouttom

ដែលឧត្តម, ខ្ពង់ខ្ពស់ជាងជន; ព្រះបរមក្សត្រិយ៍ :

ជនោទ័យ

ជនដែលទើបមានអានុភាព។

ជនោទ័យ នាម

[ជៈ-ណោ-ទៃ] cheaknaotey≈

ជនដែលទើបមានអានុភាព។

ជនោបត្ថម្ភ

(ម.ព. ជនុបត្ថម្ភ)។

ជនោបត្ថម្ភ នាម

[ជៈ-នោ-ប៉ាត់-ថ័ម] cheaknobatthmo≈

(ម.ព. ជនុបត្ថម្ភ)។

ជន់ កិរិយាសព្ទ ១)

[ជន់] chon

ឡើងសាយភាយ :

ជន់ កិរិយាសព្ទ ២)

[ជន់] chon

(ព.ប្រ.) បរិបូរ, ពោរពាស; ច្រើននិយាយតែអំពីភោជនាហារឬលាភសក្ការៈ ដែលមានបរិបូរណាស់ បរិភោគឬចែករលែកមិនខ្ចាត់ មិនចេះរលស់។

ជន្ម

ជីវិត :

ជន្ម នាម

[ជន់-នៈ-មៈ] ឬ [ជន់] chonmor

ជីវិត :

ជន្មវស្សា

អាយុ (រ.ស.) ព្រះជន្មវស្សា :

ជន្មវស្សា នាម

[ជន់-នៈ-មៈ-វ័ស-សា] chonmovossa

អាយុ (រ.ស.) ព្រះជន្មវស្សា :

ជន្មា

(ម.ព. ជន្ម, ជន្មវស្សា)។

ជន្មា នាម

[ជន់-នៈ-មា] chonmea

(ម.ព. ជន្ម, ជន្មវស្សា)។

ជន្មាយុ

(ម.ព. ជន្មា)។

ជន្មាយុ នាម

[ជន់-នៈ-មា-យុ] chnoneakmeayu≈

(ម.ព. ជន្មា)។

ជន្ល

លើកលមិនឱ្យដល់ :

ជន្ល កិរិយាសព្ទ

[ជន់-ល] chonlor

លើកលមិនឱ្យដល់ :

ជន្លង់

ឈ្មោះវល្លិឡើងទ្រើងមួយពួក, ច្រើនដាំជាប្រយោជន៍ប្រើធ្វើថ្នាំត្រជាក់, ធ្វើជាបន្លែឬស្រុសធ្វើជាអន្លក់ក៏បានខ្លះ :

ជន្លង់ នាម ១)

[ជន់-លង់] chonlong

ឈើឬឫស្សី ដែលគេជីកដាំបញ្ឈរដូចជាសសរសម្រាប់ឱ្យម្លូឬម្រេចវារតោងឡើង :

ជន្លង់ នាម ២)

[ជន់-លង់] chonlong

ឈ្មោះវល្លិឡើងទ្រើងមួយពួក, ច្រើនដាំជាប្រយោជន៍ប្រើធ្វើថ្នាំត្រជាក់, ធ្វើជាបន្លែឬស្រុសធ្វើជាអន្លក់ក៏បានខ្លះ :

ជន្លជន្លេញ

ជន្លញយៗដោយប្រឡែងលេង, លូកល, លូកលាន់ នាយអាយ ដោយអាការៈប្រឡែងលេង; និយាយលូកលនាយអាយដោយពាក្យចំអែចំអន់និយាយលេញលេង។

ជន្លជន្លេញ កិ., គុ.កិ.

[ជន់-ល-ជន់-លេញ] chonlochonlenh

ជន្លញយៗដោយប្រឡែងលេង, លូកល, លូកលាន់ នាយអាយ ដោយអាការៈប្រឡែងលេង; និយាយលូកលនាយអាយដោយពាក្យចំអែចំអន់និយាយលេញលេង។

ជន្លាត់ដៃ

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ មានបន្លាជ័រសដូចទឹកដោះស្រស់, ច្រើនតែដាំធ្វើរបងភូមិ, របងវត្ត (ស្រុកក្រៅ) :

ជន្លាត់ដៃ នាម

[ជន់-លាត់-ដៃ] chonleatodai

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ មានបន្លាជ័រសដូចទឹកដោះស្រស់, ច្រើនតែដាំធ្វើរបងភូមិ, របងវត្ត (ស្រុកក្រៅ) :