Khmer Dictionary

ភ

តួព្យញ្ជនៈទី២៤នៃអក្ខរក្រមព្យញ្ជនៈខ្មែរ និងជាតួព្យញ្ជនៈទី៤ក្នុងវគ្គទី៥។ តួព្យញ្ជនៈនេះមានអក្ខរសូរអន្តរជាតិ [pʰ] ជាព្យញ្ជនៈបបូរមាត់ ខ្យល់មាត់ សូរស្ទះ ធនិត អឃោសៈ។

ភ នាម

[ភ] pho≈

តួព្យញ្ជនៈទី២៤នៃអក្ខរក្រមព្យញ្ជនៈខ្មែរ និងជាតួព្យញ្ជនៈទី៤ក្នុងវគ្គទី៥។ តួព្យញ្ជនៈនេះមានអក្ខរសូរអន្តរជាតិ [pʰ] ជាព្យញ្ជនៈបបូរមាត់ ខ្យល់មាត់ សូរស្ទះ ធនិត អឃោសៈ។

ភក់ នាម

[ភក់] phok

ធូលីទទឹកជ្រាយ ឬកករដីជ្រាយ, ខាប់ :

ភក់ នាម

[ព័រ-ភក់] phok

ព័ណ៌ដែលពភ្លក់ដូចសម្បុរភក់។

ភក់ នាម

[ភក់-ល្បាប់] phok

ភក់ និងល្បាប់ ឬភក់ដែលកកខាប់ជាល្បាប់។

ភក្ដិ នាម

[ភ័ក] phokde

(ម.ព. ភក្ដី)។

ភក្ដី

ភាពស្មោះត្រង់ សេចក្ដីស្មោះត្រង់ ការស្រឡាញ់ស្មោះ។

ភក្ដី នាម

[ភ័ក-ក្ដី] phokdei

ការចែក, ចំណែក; ការសេពគប់; សេចក្ដីរាប់អាន, សេចក្ដីស្រឡាញ់ស្មោះ, សេចក្ដីស្មោះត្រង់, សេចក្ដីស្លូតត្រង់, សេចក្ដីគោរព :

ភក្ដី នាម

[ញាត-ភ័ក] phokdei

សេចក្ដីស្រឡាញ់ស្មោះចំពោះញាតិឬញាតិដែលស្លូតត្រង់។

ភក្ដី នាម

[ភ័ក-ក្ដី-ភាប] phokdei

ភាពស្មោះត្រង់ សេចក្ដីស្មោះត្រង់ ការស្រឡាញ់ស្មោះ។

ភក្ដីអនុជិត

អ្នកឈ្នះរឿយៗ ហើយមានភាពស្មោះត្រង់; ឈ្មោះឋានន្តររបស់មន្ត្រីពីជំនាន់មុន។

ភក្ដីអនុជិត នាម

[ភ័ក-ក្ដី-អៈ-នុ-ជិត] phkakdeiaaknuchit≈

អ្នកឈ្នះរឿយៗ ហើយមានភាពស្មោះត្រង់; ឈ្មោះឋានន្តររបស់មន្ត្រីពីជំនាន់មុន។

ភក្ដ្រ នាម

[ភ័ក] phka≈

មុខ (រ.ស.) :

ភក្ដ្រ នាម

[ស្រប់-ព្រះ-ភ័ក] sarbpreahphka≈

លុប ឬលាងមុខ។

ភក្សា

ចំណី :

ភក្សា នាម

[ភ័ក-សា] phoksa

ចំណី :

ភក្សាហារ

ចំណីអាហារ ឬអាហារជាចំណី :

ភក្សាហារ នាម

[ភ័ក-សា-ហា] phoksahar

ចំណីអាហារ ឬអាហារជាចំណី :

ភគណ្ឌលា

រោគឫសដូងបាត; ហៅថា ភគន្ទររោគ ក៏បាន (សម្រាប់ប្រើជារាជសព្ទឬប្រើក្នុងកាព្យ)។

ភគណ្ឌលា នាម

[ភៈ-គ័ន-ឌៈ-លា] phokondalea

រោគឫសដូងបាត; ហៅថា ភគន្ទររោគ ក៏បាន (សម្រាប់ប្រើជារាជសព្ទឬប្រើក្នុងកាព្យ)។

ភគន្ទររោគ

(ម.ព. ភគណ្ឌលា និង រោគ)។

ភគន្ទររោគ នាម

[ភៈ-គ័ន-ទៈ-រៈ-រោក] phokontorrouk

(ម.ព. ភគណ្ឌលា និង រោគ)។

ភគន្ទលា

(ម.ព. ភគណ្ឌលា)។

ភគន្ទលា នាម

[ភៈ-គ័ន-ទៈ-រោក] pheakknoteakrok≈

(ម.ព. ភគណ្ឌលា)។

ភគវតី

ពាក្យជាឥត្ថីលិង្គរបស់ពាក្យ ភគវ័ត ឬ ភគវ័ន្ត; តាមរូបសព្ទសម្រាប់ហៅស្ត្រីអ្នកមានបុណ្យអ្នកមានស័ក្ដិធំទាំងពួង; តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍, ច្រើនហៅ ព្រះឧមា ឬ ព្រះលក្ស្មី ថា ព្រះភគវតី; តាមសណ្ដាប់ប្រទេស, ប្រើហៅ ស្ត្រីជាព្រះអគ្គមហេសីនៃក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យក៏បាន :

ភគវតី នាម

[ភៈ-គៈ-វៈ-ដី] phokovotei

ពាក្យជាឥត្ថីលិង្គរបស់ពាក្យ ភគវ័ត ឬ ភគវ័ន្ត; តាមរូបសព្ទសម្រាប់ហៅស្ត្រីអ្នកមានបុណ្យអ្នកមានស័ក្ដិធំទាំងពួង; តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍, ច្រើនហៅ ព្រះឧមា ឬ ព្រះលក្ស្មី ថា ព្រះភគវតី; តាមសណ្ដាប់ប្រទេស, ប្រើហៅ ស្ត្រីជាព្រះអគ្គមហេសីនៃក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យក៏បាន :

ភគវន្ត នាម

[ភៈ-គៈ-វ័ន] phokovontor

(ម.ព. ភគវ័ត)។

ភគវន្តមុនី

អ្នកប្រាជ្ញមានជោគ, អ្នកប្រាជ្ញមានបុណ្យមានយស (ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ) :

ភគវន្តមុនី នាម

[ភៈ-គៈ-វ័ន-តៈ-មុនី] phokovontomuni

អ្នកប្រាជ្ញមានជោគ, អ្នកប្រាជ្ញមានបុណ្យមានយស (ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ) :

ភគវា

(ម.ព. ភគវ័ត)។

ភគវា គុ., ន.

[ភៈ-គៈ-វា] phokovea

(ម.ព. ភគវ័ត)។

ភគវាន

(ម.ព. ភគវា)។

ភគវាន គុ., ន.

[ភៈ-គៈ-វាន] pheakkeakvean≈

(ម.ព. ភគវា)។

ភគវ័ត

ដែលមានជោគ, មានបុណ្យ, មានយស; ឬលោកអ្នកមានជោគ, អ្នកមានបុណ្យ, អ្នកប្រាជ្ញ។ ពាក្យនេះ ខាងលទ្ធិពុទ្ធសាសនាហៅចំពោះតែព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ :

ភគវ័ត គុ., ន.

[ភៈ-គៈ-វ័ត] phokovoat

ដែលមានជោគ, មានបុណ្យ, មានយស; ឬលោកអ្នកមានជោគ, អ្នកមានបុណ្យ, អ្នកប្រាជ្ញ។ ពាក្យនេះ ខាងលទ្ធិពុទ្ធសាសនាហៅចំពោះតែព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ :

ភគវ័ន្ត

បង-ប្អូនស្រី; ហៅបានទាំងបងស្រី, ប្អូនស្រី; បើលុះតែមាន ជេដ្ឋ "បង" ឬ កនិដ្ឋ "ប្អូន" ផ្សំមកផងទើបមានសេចក្ដីប្លែកគ្នា។

ភគវ័ន្ត នាម

[ភៈ-គៈ-វ័ន] pheakkeakvno≈

(ម.ព. ភគវន្ត)។

ភគវ័ន្ត នាម

[ក-និត-ឋៈ-ភៈ-គិ-នី] kanitthakpheakkini≈

(រ.ស.) ប្អូនស្រី។

ភគវ័ន្ត នាម

[ជេត-ឋៈ-ភៈ-គិ-នី] chetthakpheakkini≈

(រ.ស.) បងស្រី។

ភគវ័ន្ត នាម

[ជេត-ឋៈ-ភៈ-គិ-នី] chetthakpheakkini≈

បង-ប្អូនស្រី; ហៅបានទាំងបងស្រី, ប្អូនស្រី; បើលុះតែមាន ជេដ្ឋ "បង" ឬ កនិដ្ឋ "ប្អូន" ផ្សំមកផងទើបមានសេចក្ដីប្លែកគ្នា។

ភគិនីភស្ដា

(រ.ស.) ប្ដីរបស់បងឬប្អូនស្រី គឺបងថ្លៃប្រុសឬប្អូនថ្លៃប្រុស។

ភគិនីភស្ដា នាម

[ភៈ-គិ-នី-ភ័ស-ស្ដា] phokiniphsda

(រ.ស.) ប្ដីរបស់បងឬប្អូនស្រី គឺបងថ្លៃប្រុសឬប្អូនថ្លៃប្រុស។

ភង្គពស្ត្រ

(ម.ព. ភង្គៈ)។

ភង្គពស្ត្រ នាម

[ភ័ង-គៈ-ព័ស] ឬ [ភ័ង-គៈ-ពស់] phngokeakps]arue[phngokeakpsa≈

(ម.ព. ភង្គៈ)។

ភង្គី

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទប្រើជាថ្នាំរម្ងាប់រោគ :

ភង្គី នាម

[ភ័ង-គី] phongki

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទប្រើជាថ្នាំរម្ងាប់រោគ :

ភង្គៈ

សំពត់ដែលត្បាញដោយអំបោះលាយចម្រុះគ្នាច្រើនមុខ :

ភង្គៈ នាម

[ភ័ង-គៈ] phongkeak

សំពត់ដែលត្បាញដោយអំបោះលាយចម្រុះគ្នាច្រើនមុខ :

ភណ្ឌ នាម

[ភ័ន] phondar

ទ្រព្យ, របស់; ដើមទុន; គ្រឿងប្រើប្រាស់; អីវ៉ាន់; ប្រដាប់, គ្រឿងប្រដាប់។ ច្រើនផ្សំជាមួយនឹងនាមសព្ទឯទៀត, ដូចជា។

ភណ្ឌ នាម

[កៈ-សិ-ភាន់] phondar

គ្រឿងភ្ជួររាស់។

ភណ្ឌ នាម

[នា-នា-ភ័ន] phondar

ទ្រព្យផ្សេងៗ, របស់ច្រើនមុខដែលដាក់ក្នុងកំឡុងជាមួយគ្នា។

ភណ្ឌ នាម

[ពិ-ធៈ-ភ័ន] phondar

(ម.ព. នានាភណ្ឌ)។

ភណ្ឌ នាម

[សេត-ឋៈ-ភ័ន] phondar

របស់ប្រសើរ, ទ្រព្យមានតម្លៃ។

ភណ្ឌទេយ្យ

របស់ដែលត្រូវឱ្យជាជំនួស គឺដែលយករបស់អ្វីមួយមកប្រើប្រាស់ឱ្យខូចវិនាសផងគេហើយ ត្រូវរករបស់សងវិញ ឬត្រូវសងជាតម្លៃ (សំណង)។

ភណ្ឌទេយ្យ នាម

[ភ័ន-ឌៈ-ទៃ] phondateyy

របស់ដែលត្រូវឱ្យជាជំនួស គឺដែលយករបស់អ្វីមួយមកប្រើប្រាស់ឱ្យខូចវិនាសផងគេហើយ ត្រូវរករបស់សងវិញ ឬត្រូវសងជាតម្លៃ (សំណង)។

ភណ្ឌនិកេតនវិទ្យា

ការសិក្សាអំពីសារមន្ទីរ។

ភណ្ឌនិកេតនវិទ្យា នាម

[ភ័ន-ឌៈ-និ-កេ-តៈ-ណៈ-វិត-ទ្យា] phnodeakniketaknakvittyea≈

ការសិក្សាអំពីសារមន្ទីរ។

ភណ្ឌនៈ

(ម.ព. ភណ្ឌនការណ៍)។

ភណ្ឌនៈ នាម

[ភ័ន-ឌៈ-នៈ] phondoneak

ជម្លោះ។

ភណ្ឌនៈ នាម

[ភ័ន-ឌៈ-នៈ-កា] phondoneak

ដំណើរឈ្លោះប្រកែក ឬហេតុដែលនាំបណ្ដាលឱ្យកើតជាជម្លោះ។

ភណ្ឌនៈ នាម

[ភ័ន-ឌៈ-នៈ-កា-រិ-ណី] ឬ [ភ័ន-ឌៈ-នៈ-កា-រិ-នី] phondoneak

(ម.ព. ភណ្ឌនការី)។

ភណ្ឌនៈ នាម

[ភ័ន-ឌៈ-នៈ-កា-រ៉ី] phondoneak

អ្នកបង្កជម្លោះ, អ្នកដែលហៃនាំឈ្លោះ។

ភណ្ឌនៈ នាម

[ភ័ន-ឌៈ-នៈ-ហែត] phondoneak

(ម.ព. ភណ្ឌនការណ៍)។

ភណ្ឌហាសិនី

ស្រីពេស្យា (ស្រីផ្កាមាស)។

ភណ្ឌហាសិនី នាម

[ភ័ន-ឌៈ-ហា-សិ-ណី] phondahaseni

ស្រីពេស្យា (ស្រីផ្កាមាស)។

ភណ្ឌាគមន៍

អីវ៉ាន់, ទំនិញ ដែលទើបមកដល់។

ភណ្ឌាគមន៍ នាម

[ភ័ន-ឌា-គំ] phnodeakum≈

អីវ៉ាន់, ទំនិញ ដែលទើបមកដល់។

ភណ្ឌាគារ

ឃ្លាំង, ឃ្លាំងដាក់ទ្រព្យ។

ភណ្ឌាគារ នាម

[ភ័ន-ឌា-គា] phondakear

ឃ្លាំង, ឃ្លាំងដាក់ទ្រព្យ។

ភណ្ឌាគារពិសេស

ឃ្លាំងពិសេសដែលទទួលបានសិទ្ធិពីនាយកទីចាត់ការគយនិងរដ្ឋាករសម្រាប់ថែរក្សាទំនិញ។

ភណ្ឌាគារពិសេស នាម

[ភ័ន-ឌា-គា-ពិ-សែស] phnodeakeapisaes≈

ឃ្លាំងពិសេសដែលទទួលបានសិទ្ធិពីនាយកទីចាត់ការគយនិងរដ្ឋាករសម្រាប់ថែរក្សាទំនិញ។

ភណ្ឌាគារសព្វធន

ឃ្លាំងកំពង់ផែពាណិជ្ជកម្មសម្រាប់ផ្ទុកទំនិញគ្រប់ប្រភេទ។

ភណ្ឌាគារសព្វធន នាម

[ភ័ន-ឌា-គា-សប់-ពៈ-ធន់] phnodeakeasbapeakthno≈

ឃ្លាំងកំពង់ផែពាណិជ្ជកម្មសម្រាប់ផ្ទុកទំនិញគ្រប់ប្រភេទ។

ភណ្ឌាគារិក

អ្នករក្សាឃ្លាំង, នាយឃ្លាំង។

ភណ្ឌាគារិក នាម

[ភ័ន-ឌា-គា-រិក] ឬ [ភ័ន-ឌា-គា-រិក] phondakearik

អ្នករក្សាឃ្លាំង, នាយឃ្លាំង។

ភណ្ឌាគារិកា

ឃ្លាំងដាក់របស់សង្ឃ, ឃ្លាំងសង្ឃ។

ភណ្ឌាគារិកា នាម

[ភ័ន-ឌា-គា-រិ-កា] phnodeakearika≈

(ម.ព. ភណ្ឌាគារិក)។

ភណ្ឌាគារិកា នាម

[រា-ជៈ-ភ័ន-ឌា-គា] reacheakphnodeakea≈

ឃ្លាំងដាក់ព្រះរាជទ្រព្យ (ឃ្លាំងហ្លួង)។

ភណ្ឌាគារិកា នាម

[សង់-ឃៈ-ភ័ន-ឌា-គា] sngokheakphnodeakea≈

ឃ្លាំងដាក់របស់សង្ឃ, ឃ្លាំងសង្ឃ។

ភណ្ឌិកា

កញ្ចប់, ប្រអប់ ដែលអាចដាក់អីវ៉ាន់មិនលើសពីដប់គីឡូក្រាម។

ភណ្ឌិកា នាម

[ភ័ន-ឌិ-កា] phnodika≈

កញ្ចប់, ប្រអប់ ដែលអាចដាក់អីវ៉ាន់មិនលើសពីដប់គីឡូក្រាម។

ភណ្ឌិល

អ្នកនាំដំណើរទៅមក, អ្នកនាំសំបុត្រ, អ្នករត់សំបុត្រ (ហៅថា ភណ្ឌិលជន ឬ ភណ្ឌិលបុរស ក៏បាន)។

ភណ្ឌិល នាម

[ភ័ន-ឌិល] ឬ [ភ័ន-ឌិ-លៈ] phondel

អ្នកនាំដំណើរទៅមក, អ្នកនាំសំបុត្រ, អ្នករត់សំបុត្រ (ហៅថា ភណ្ឌិលជន ឬ ភណ្ឌិលបុរស ក៏បាន)។

ភណ្ឌុកម្ម

ការធ្វើឱ្យត្រងោល (ការកោរសក់) ; ដំណើរប្រាប់ដល់សង្ឃក្នុងវត្តអំពីកិច្ចកោរសក់បំបួសកុលបុត្រតាមពុទ្ធានុញ្ញាត ... (ព.វិ.)។

ភណ្ឌុកម្ម នាម

[ភ័ន-ឌុ-កាំ] phondokomm

ការធ្វើឱ្យត្រងោល (ការកោរសក់) ; ដំណើរប្រាប់ដល់សង្ឃក្នុងវត្តអំពីកិច្ចកោរសក់បំបួសកុលបុត្រតាមពុទ្ធានុញ្ញាត ... (ព.វិ.)។

ភណ្ឌូកម្ម

(ម.ព. ភណ្ឌុកម្ម)។

ភណ្ឌូកម្ម នាម

[ភ័ន-ឌូ-កាំ] phnodukaam≈

(ម.ព. ភណ្ឌុកម្ម)។

ភណ្ឌៈ

(ម.ព. ភណ្ឌ)។

ភណ្ឌៈ នាម

[ភ័ន-ឌៈ] phnodeak≈

(ម.ព. ភណ្ឌ)។

ភតិក នាម

[ភ-តិ-កៈ] photekak≈

(ម.ព. ភតិការ)។

ភតិកម្ម

ការឈ្នួល :

ភតិកម្ម នាម

[ភៈ-តិ-កាំ] photekamm

ការឈ្នួល :

ភតិការ

អ្នកធ្វើការឈ្នួល, អ្នកស៊ីឈ្នួល, កម្មករ, គូលី :

ភតិការ នាម

[ភៈ-តិ-កា] photekar

អ្នកធ្វើការឈ្នួល, អ្នកស៊ីឈ្នួល, កម្មករ, គូលី :

ភតិការក

(ម.ព. ភតិការ)។

ភតិការក នាម

[ភៈ-តិ-កា-រ៉ៈ-កៈ] photekarok

(ម.ព. ភតិការ)។

ភតិការភាព

ភាពជាអ្នកធ្វើការស៊ីឈ្នួលគេ។

ភតិការភាព នាម

[ភៈ-តិ-កា-រៈ-ភាប] pheaktekareakpheab≈

ភាពជាអ្នកធ្វើការស៊ីឈ្នួលគេ។

ភតិការិកា

(ម.ព. ភតិការ)។

ភតិការិកា នាម

[ភៈ-តិ-កា-រ៉ិ-កា] photekarika

(ម.ព. ភតិការ)។